II. Dünya Savaşı ve Sonuçları

Konu Anlatımı

Savaşın Nedenleri

Versay Antlaşması'nın yarattığı hoşnutsuzluk, ekonomik buhran, totaliter rejimlerin yayılmacı politikaları ve Milletler Cemiyeti'nin yetersizliği savaşa yol açtı. Almanya'nın Polonya'yı işgali (1 Eylül 1939) savaşın başlangıcı kabul edilir.

Taraflar ve Cepheler

Mihver: Almanya, İtalya, Japonya. Müttefikler: İngiltere, Fransa, SSCB, ABD, Çin. Savaş Avrupa, Afrika, Asya ve Pasifik'te geniş cephelere yayıldı. 1944 Normandiya çıkarması ve SSCB'nin ilerleyişi Almanya'yı sıkıştırdı.

Savaşın Sonuçları

Almanya 1945'te teslim oldu; Japonya'ya atom bombası atılmasının ardından savaş sona erdi. Yaklaşık 50-60 milyon insan hayatını kaybetti. Avrupa yıkıma uğradı; ABD ve SSCB iki süper güç olarak öne çıktı.

Birleşmiş Milletler

1945'te uluslararası barış ve güvenliği sağlamak amacıyla kuruldu. Güvenlik Konseyi'nin daimî üyeleri veto hakkına sahiptir. Savaş sonrası dünya düzeni BM çerçevesinde şekillendi.

Savaşa Giden Yol

I. Dünya Savaşı sonrası imzalanan Barış Antlaşmaları, özellikle Versay Antlaşması (1918) ağır savaş tazminatları ve toprak kayıplarıyla Almanya'yı sıkıştırmıştır. 1929 Büyük Ekonomik Buhran, işsizliği ve toplumsal hoşnutsuzluğu artırarak aşırı rejimlerin işbaşına gelmesini kolaylaştırmıştır. Hitler'in Almanyası, Mussolini'nin İtalya'sı ve Japonya, yayılmacı politikalar izlemiştir. İngiltere ve Fransa'nın taviz politikası (1938 Münih Antlaşması) işgalcileri caydırmamış, Molotov-Ribbentrop Paktı (1939) ise Almanya'nın doğudan güvence sağlamasını sağlamıştır.

Savaşın Seyri

1 Eylül 1939'da Polonya'nın işgali savaşın başlangıcıdır; İngiltere ve Fransa Almanya'ya savaş ilan etmiştir. 1940'ta Batı Avrupa'nın büyük bölümü işgal edilmiş, 1941'de Barbarossa Harekâtı ile SSCB'ye saldırılmıştır. Stalingrad Savaşı (1942-1943) savaşın dönüm noktası sayılır; Normandiya Çıkarması (6 Haziran 1944) Batı cephesini açmıştır. Pasifik'te Midway Savaşı Japonya'nın ilerleyişini durdurmuştur.

İnsanlık Suçları ve Savaşın Sonu

Nazi rejimi, Holokost kapsamında yaklaşık 6 milyon Yahudi'yi ve milyonlarca diğer insanı sistemli biçimde öldürmüştür. Japonya'nın teslimi için ABD, 6 Ağustos 1945'te Hiroşima'ya, 9 Ağustos'ta Nagazaki'ye atom bombası atmış, Japonya 2 Eylül 1945'te teslim olmuştur. Savaşa yaklaşık 50-70 milyon insanın ölümüyle son verilmiştir.

Savaşın Sonuçları

Avrupa büyük ölçüde yıkılmış, ABD ve SSCB iki süper güce dönüşmüştür. Birleşmiş Milletler 24 Ekim 1945'te kurulmuş, Almanya dörde bölünmüştür. Nürnberg Mahkemeleri savaş suçlularının yargılanması açısından dönüm noktası olmuş, Marshall Planı Batı Avrupa'nın yeniden inşasını sağlamıştır. Savaşın bıraktığı en kalıcı miras, iki kutuplu yeni dünya düzeni ve Soğuk Savaş'ın başlangıcıdır.

Savaşın Ekonomik ve Siyasi Çıkarımları

İlk Dünya Savaşı sonrası Barış Antlaşmaları, özellikle Versay Antlaşması'nın Almanya'yı ekonomik olarak sıkıştırmış olması, Almanya'nın 1929 yılında yaşanan Büyük Ekonomik Buhran'ı tetiklemiştir. Bu durum, Almanya'da işsizlik ve toplumsal hoşnutsuzluğun artmasıyla birlikte, totaliter rejimlerin yayılmacı politikalar izlemeye başlamasını sağlamıştır. İngiltere ve Fransa'nın 1938 yılında Münih Antlaşması'yla Almanya'ya taviz politikası uygulaması, işgalcilerin caydırmamasını da kolaylaştırmıştır.

Hitler'in Almanyası, Mussolini'nin İtalya'sı ve Japonya, savaşa giden yolda yayılmacı politikalar izlemişlerdir. Molotov-Ribbentrop Paktı'nın 1939 yılında imzalanması, Almanya'nın doğudan güvence sağlamasını sağlamıştır. Bu durum, Almanya'nın Polonya'yı işgal etmesini ve savaşın başlamasını hızlandırmıştır. Savaşın ekonomik ve siyasi çapında etkileri, dünya düzenini tamamen değiştirmiştir.

Ne Öğreneceğiz

Savaşın nedenleri, Mihver-Müttefik mücadelesi, savaş sonrası antlaşmalar ve BM Bu konuda ögrenme çıktıları:

• II. Dünya Savaşı'nın nedenlerini açıklar.
• Savaşın taraflarını ve cephelerini tanır.
• Savaşın sonuçlarını değerlendirir.
• Birleşmiş Milletler'in kuruluşunu açıklar.
• Savaş sonrası yeni dünya düzenini yorumlar.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Milletler Cemiyeti savaşı önleyemedi; BM onun yerini aldı.
• Savaş sonrası ABD ve SSCB iki süper güç oldu.
• Atom bombası ilk kez II. Dünya Savaşı'nda kullanıldı.
• II. Dünya Savaşı 1 Eylül 1939 Polonya işgaliyle başladı.
• Stalingrad ve Normandiya savaşın dönüm noktalarıdır.
• Savaş sonunda ABD ve SSCB süper güce dönüşmüştür.
• Birleşmiş Milletler 24 Ekim 1945'te kurulmuştur.
• Holokost, Nazi rejiminin sistemli soykırım politikasıdır.

Basit Örnek ve Günlük Yaşam

Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama:

Soru: II. Dünya Savaşı hangi olayla başlamıştır?

1. Almanya, 1 Eylül 1939'da Polonya'yı işgal etti.
2. İngiltere ve Fransa Almanya'ya savaş ilan etti.
3. Sonuç birim ve mertebe kontrolüyle doğrulanır, gerekirse işlem tekrar edilir.

Sonuç/cevap: Almanya'nın Polonya'yı işgali

İleri Örnek

Daha ileri bir uygulama:

Soru: Savaş sonunda uluslararası hukuk açısından ne gibi bir yenilik yapılmıştır?

1. Savaş suçları bireysel sorumluluk gerektirir.
2. Nürnberg Mahkemeleri bu ilkeyi uygulamıştır.
3. Sonuç birim ve mertebe kontrolüyle doğrulanır, gerekirse işlem tekrar edilir.

Sonuç/cevap: Savaş suçlularının uluslararası mahkemede yargılanması

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Örnek 1: Savaşın Başlangıcı konusunun adımları:

1. Almanya, 1 Eylül 1939'da Polonya'yı işgal etti.
2. İngiltere ve Fransa Almanya'ya savaş ilan etti.
3. Sonuç birim ve mertebe kontrolüyle doğrulanır, gerekirse işlem tekrar edilir.

Karşılaştırma Tablosu

Sık Yapılan Hatalar

Mihver ve Müttefikleri karıştırmak: Mihver Almanya-İtalya-Japonya'dır.

BM ile Milletler Cemiyeti'ni karıştırmak: BM 1945'te kurulmuştur.

Savaşın yalnızca Avrupa'da geçtiğini sanmak: Pasifik ve Afrika cepheleri de vardır.

Savaşın başlangıcını Pearl Harbor ile karıştırmak: Başlangıç 1 Eylül 1939 Polonya işgalidir.

Hiroşima ile Nagazaki tarihlerini ters yazmak: Hiroşima 6 Ağustos, Nagazaki 9 Ağustos 1945'tir.

Birleşmiş Milletler'i savaş öncesi sanmak: BM savaş bittikten sonra kurulmuştur.

Özet

II. Dünya Savaşı, Versay düzeninin yetersizliği, ekonomik buhran ve yayılmacı politikalar sonucunda çıktı. Almanya'nın Polonya'yı işgaliyle başladı; Mihver ve Müttefikler arasında geniş cephelerde sürdü. 1945'te sona erdi; BM kuruldu ve dünya iki kutuplu düzene geçti.

Kendini Dene

Soru: II. Dünya Savaşı'nın nedenlerini kısa ve uzun vadeli başlıklar altında gruplandırıp her başlığın savaşa katkısını açıklayınız.

Örnek cevap: Puanlama anahtarı: Versay Antlaşması'nın ağır koşullarının uzun vadeli neden olarak yazılması 4 puan; 1929 Ekonomik Buhranı'nın işsizlik ve hoşnutsuzluğu artırdığının belirtilmesi 3 puan; totaliter rejimlerin yayılmacı politikalarının sayılması 4 puan; Milletler Cemiyeti'nin yetersizliği ve taviz politikasının yazılması 4 puan. Toplam 15 puan.