Arıza Kayıtları

Konu Anlatımı

Arıza Kayıtları

Arıza Kayıtları, İşletmelerde Mesleki Eğitim dersi kapsamındaki Bakım ve Onarım Süreçleri ünitesinin temel konularından biridir. Bu konu alanın gerektirdiği bilgi ve becerilerin kazandırılmasına temel oluşturur.

Temel Bilgiler

• Arıza kaydı kök nedeni belirlemeye yardımcı olur.
• Planlı bakım duruş süresini azaltır.
• Yedek parça stoku bakım hızını artırır.

Uygulama ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bu konunun uygulamasında iş güvenliği kurallarına uyulmalı, kullanılan araç ve malzemeler amacına uygun seçilmeli ve yapılan işlemler standartlara göre kontrol edilmelidir. Öğrenilen bilgiler atölye ve iş yeri uygulamalarıyla pekiştirildiğinde kalıcılık artar.

Arıza Kayıtlarının Yapısı ve Arıza Kodları

Arıza kayıtları bakım yönetim sisteminde toplanır ve standart arıza kodlarıyla sınıflandırılır. Her kayıt; tesis, cihaz kodu, arıza kodu, başlangıç-bitiş saati ve yapılan işlemi içermelidir. Standart kodlar sayesinde hangi cihazın ne sıklıkla, hangi nedenden arızalandığı raporlanabilir. Arıza kodu örneğin kontaktör kontak yanığı, termik röle ayar hatası veya nem kaynaklı izolasyon hatası olabilir.

Arıza Göstergeleri: MTBF ve MTTR

Kayıtlardan iki temel gösterge hesaplanır. Ortalama çalışma süresi (MTBF), toplam çalışma süresinin arıza sayısına bölünmesiyle; ortalama onarım süresi (MTTR), toplam onarım süresinin arıza sayısına bölünmesiyle bulunur. MTBF'nin yüksek, MTTR'nin düşük olması beklenir.

Kayıt Kontrol Listesi

• Tesis ve cihaz kodu eksiksiz yazıldı mı?
• Standart arıza kodu seçildi mi?
• Başlangıç-bitiş süreleri dakik hassasiyetle girildi mi?
• Yapılan işlem ve değiştirilen parça kaydedildi mi?
• Tekrar eden arızalar işaretlenerek önleyici bakıma aktarıldı mı?

Eksik kayıtlar göstergeleri bozar; bu yüzden kapanıştan önce kayıt denetimi yapılır.

Tekrar eden arızaların analizinde arıza koduna göre sıralama yapılır; ilk üç sırada yer alan hatalar için önleyici bakım işi tanımlanır.

Uygulama Senaryosu: Tekrarlayan Arızayı Ayıklama

Aynı motor defalarca yanıyorsa bu tekil arıza gibi davranılmaz. Kayıtlar saat ve koşul bilgisiyle analiz edilir; yük oranı, ortam sıcaklığı ve başlatma sayısı karşılaştırılır, kök neden aranır.

Sık karşılaşılan hata, sigortayı büyütüp işi kapatmaktır. Bu, asıl sorunu gizler ve daha büyük hasara yol açar.

Karşılaştırma: Arıza Kaydı Alanları

Dört alan eksik doldurulduğunda kayıt, gelecekteki arızada yardımcı olmaz.

Uygulama: Arıza Kaydı Açma

Arıza bildiriminde önce belirti yazılır: cihaz ne yapıyor, hangi sırada, hangi sıcaklıkta. Sonra yapılan kontroller ve ölçülen değerler eklenir; çözüm tek başına yeterli değildir, çünkü aynı arıza başka bir cihazda yeniden görüldüğünde bu kayıt kılavuz olur.

Kayıt kapatıldığında kullanılan malzeme ve işçilik süresi de işlenir. Bu veriler bir sonraki bakım planına ve yedek parça stok kontrolüne girdi sağlar.

Karşılaştırma: Belirti Kaydı ile Kök Neden Kaydı

Belirti kaydı şikâyeti anlatır; kök neden kaydı sorunu açıklar. Sadece belirti yazılırsa çözüm geçici kalır ve müşteri aynı şikâyetle yeniden arar.

Sık yapılan hata: Aynı arıza birkaç kez tekrar eder ama kayıtlar birbirine bağlanmaz. Tekrar eden arızaya özel madde açılmalı ve önceki müdahaleler yan yana değerlendirilmelidir.

Ne Öğreneceğiz

İşletmelerde Mesleki Eğitim dersi kapsamında Arıza Kayıtları konusu. Bu konuda ögrenme çıktıları:

• Arıza Kayıtları ile ilgili temel kavramları açıklar.
• Arıza Kayıtları konusunun İşletmelerde Mesleki Eğitim dersi içindeki yerini ve önemini belirtir.
• Konuyla ilgili araç, gereç ve malzemeleri amacına uygun seçer.
• İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun çalışır.
• Öğrendiği bilgi ve becerileri atölye/iş yeri uygulamalarında kullanır.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Arıza kaydı kök nedeni belirlemeye yardımcı olur.
• Planlı bakım duruş süresini azaltır.
• Yedek parça stoku bakım hızını artırır.
• Arıza kodları standarttır; böylece aynı hata farklı kişilerce aynı şekilde kaydedilir.
• Tekrar eden arızalar işaretlenip önleyici bakım planına aktarıldığında arıza oranı düşer.

Basit Örnek ve Günlük Yaşam

Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama:

Soru: Arıza kaydı kök nedeni belirlemeye yardımcı olur.

1. Konuyu tanımla ve ilgili kavramları belirle.
2. Doğru yöntem veya hesaplamayı uygula.
3. Sonucu standartlara göre kontrol et.

Sonuç/cevap: Doğru uygulama sonucunda konuyla ilgili kazanım elde edilir.

İleri Örnek

Daha ileri bir uygulama:

Soru: Bakım ekibi kontaktör kontak yanığı arızasını gidermiştir. Kaydı nasıl kapatmalıdır?

1. Adım 1: Arıza kodunu 'kontak yanığı' olarak işle.
2. Adım 2: Değiştirilen kontaktörün kodunu ve başlangıç-bitiş saatini kaydet.
3. Adım 3: Tekrar sıklığını kontrol edip gerekirse önleyici bakıma ekle.

Sonuç/cevap: Arıza kodu, parça ve süre bilgileriyle kayıt kapatılır; tekrar varsa önleyici bakıma aktarılır.

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Arıza Kayıtları - Örnek 1 konusunun adımları:

1. Konuyu tanımla ve ilgili kavramları belirle.
2. Doğru yöntem veya hesaplamayı uygula.
3. Sonucu standartlara göre kontrol et.

Karşılaştırma Tablosu

Özet

Arıza Kayıtları, İşletmelerde Mesleki Eğitim dersi kapsamında ele alınan temel konulardan biridir. Arıza kaydı kök nedeni belirlemeye yardımcı olur. Planlı bakım duruş süresini azaltır. Yedek parça stoku bakım hızını artırır. Bu bilgiler uygulama ve iş güvenliği kurallarıyla birlikte pekiştirilmelidir.

Kendini Dene

Soru: Bir tesiste bir aylık dönemde meydana gelen arızalar için standart bir arıza kaydı formu doldurunuz (en az beş kayıt) ve toplam MTBF ile MTTR değerlerini hesaplayınız.

Örnek cevap: Puanlama anahtarı: Kayıtlarda tesis, cihaz kodu, arıza kodu, süre ve yapılan işlem alanlarının eksiksiz dolması 5 puan (alan başına 1); arıza kodlarının standart ve tutarlı kullanılması 2 puan; MTBF'nin (çalışma süresi ÷ arıza sayısı) doğru hesaplanması 3 puan; MTTR'nin (onarım süresi ÷ arıza sayısı) doğru hesaplanması 3 puan; sonucun bir yorumla (güvenilirlik artmış/azalmış) bitirilmesi 1 puan; yazım kuralları 1 puan. Toplam 15 puan.