12. SınıfMantık
Kıyas ve Kıyas Kuralları — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Kıyasın yapısını terimlere ayırır
- Terim dağılımı kurallarını kıyasa uygular
- Geçerli ve geçersiz kıyas örneği verir
- Kıyasta orta terimi doğru belirler
- Kıyasa uygun çıkarım kurup değerlendirir
Önemli noktalar
- Kıyas iki dayanak ve bir sonuçtan oluşur
- Orta terim iki dayanakta geçer sonuçta bulunmaz
- Uç terimler sonuca taşınır ve sonucu oluşturur
- Orta terim dağıtılmazsa belirsizlik hatası doğar
- İki olumsuz dayanaktan olumlu sonuç çıkmaz
Formüller ve kurallar
- Kıyas = Büyük önerme + Küçük önerme ⊢ Sonuç
- Orta terim: iki dayanakta geçer sonuçta yoktur
- Üç terim kuralı: yalnızca üç terim kullanılabilir
- Orta terim en az bir dayanakta dağıtılmış olmalı
- İki olumsuz dayanaktan sonuç çıkarılamaz
Sık yapılan hatalar
- Dört terimli kıyas kurmak: Orta terim iki dayanakta aynı anlamda kullanılmazsa kıyas dört terimli olur ve geçersizdir.
- Orta terimi dağıtmamak: Orta terim hiçbir dayanakta tümünü kapsamazsa sonuç dayanaktan çıkmaz ve belirsizlik hatası doğar.
- İki olumsuzdan sonuç çıkarmak: Her iki dayanak olumsuzsa terimler arasında olumlu bir ilişki kurulamaz ve geçerli sonuç elde edilemez.
- Özel ile evrenseli karıştırmak: Bir dayanak özel diğeri evrenselse sonucun özel mi evrensel mi olacağı kurala bağlı olarak dikkatle değerlendirilmelidir.
- Yaygın hata 5: Kıyas ve Kıyas Kuralları konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Kıyasda önce terimleri işaretle
- Orta terimin dağıtılıp dağıtılmadığını sor
- Dayanakların olumlu mu olumsuz mu olduğuna bak
- Sonucun uç terimleri taşıyıp taşımadığını kontrol et
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.