12. SınıfMantık
Önerme Çeşitleri ve Karşıtlık İlişkisi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Evrensel ve özel önermeleri ayırt eder
- Olumlu ve olumsuz önermeleri tanımlar
- Karşıtlık ve çelişki ilişkilerini açıklar
- Önermeleri A, E, I ve O türlerine ayırır
- Karşıtlık ilişkisinden doğruluk çıkarımı yapar
Önemli noktalar
- A ve E evrenseldir, I ve O özeldir
- A ve I olumlu, E ve O olumsuzdur
- Karşıtlık A ile E arasındadır ve ikisi aynı anda doğru olamaz
- Çelişki A ile O ve E ile I arasındadır, biri doğruysa diğeri yanlıştır
- Altyanış I ile O arasındadır ve ikisi aynı anda yanlış olamaz
Formüller ve kurallar
- A: Bütün S, P dir
- E: Bütün S, P değildir
- I: Bazı S, P dir
- O: Bazı S, P değildir
- Karşıtlık: A ile E, Çelişki: A ile O ya da E ile I
Sık yapılan hatalar
- Özel ile evrenseli karıştırmak: Bazı sözcüğü bazı örnekleri kapsar ve bütün sözcüğü ise hepsini kapsar; bu nicelik farkı doğruluk ilişkisini değiştirir.
- Olumsuzluğu ters çevirmek: Bütün S, P değil ile Bütün S, P dir zıt anlamdadır ve ikisi aynı anda doğru kabul edilemez.
- Çelişkiyi karşıtlıkla karıştırmak: Çelisen çiftte biri doğruysa diğeri yanlış olmak zorundadır, karşıtlıkta ise ikisi aynı anda yanlış da olabilir.
- Altyanışı çelişki sanmak: I ile O arasındaki ilişki altyanştır; ikisi aynı anda yanlış olamaz ama çelisen gibi biri doğruyken diğeri yanlış olmak zorunda değildir.
- Yaygın hata 5: Önerme Çeşitleri ve Karşıtlık İlişkisi konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Önermeyi önce nicelik sonra nitelik açısından sınıfla
- Karşıtlığı iki evrensel önerme arasında ara
- Çelisen çifti bulmak için karşıtını al
- Önerme karesini çizerek türleri eşleştir
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.