Mantık · 12. Sınıf · 16 soru
Gündelik Akıl Yürütme Hataları: Safsatalar konusundan seçilmiş 16 çözümlü soru. Şıkları kendin işaretle, sonra "Cevabı göster" ile doğru cevabı ve açıklamayı gör.
Önce konunun anlatımını okumak istersen Gündelik Akıl Yürütme Hataları: Safsatalar konu anlatımı sayfasına gidebilirsin.
Bir fikri çürütmek isteyen kişi fikri değil fikri söyleyeni hedef alırsa bu hangi hatadır?
Doğru cevap: B) Kişiye saldırı
Kişiye saldırı söz konusudur; tartışmanın konusu olan iddia yerine konuşanın kişisel yönleri hedef alınır.
Herkes bu ürünü kullanıyor, öyleyse iyidir çıkarımı hangi dayanağa dayanır?
Doğru cevap: C) Kalabalığa başvuruya
Kalabalığa başvuruya dayanır; bir şeyin yaygın olması onun iyi ya da doğru olduğunu kanıtlamaz.
Aşağıdakilerden hangisi duygu çağrısı örneğidir?
Doğru cevap: D) Lütfen bana acı, çok yorgunum
Lütfen bana acı, çok yorgunum ifadesi duygu çağrısıdır; gerekçe yerine acıma duygusuna başvurur.
İki arkadaşıma ders verdim ve çok işe yaradı; demek ki bu yöntem herkese yarar çıkarımı nasıl bir hatadır?
Doğru cevap: A) Aceleci genelleme
Aceleci genelleme söz konusudur; çok az sayıda örneğe dayanarak bütün bir kategori hakkında sonuç çıkarılmıştır.
Ya benimle olursun ya da bana karşı çıkarsın biçimindeki ifade hangi mantık hatasını gösterir?
Doğru cevap: B) Sahte ikilem
Sahte ikilem gösterir; yalnız iki seçenek varmış gibi sunulur ama aralarında başka yollar da bulunabilir.
Yalnız önümüzdeki ay yoğun yağış aldı; demek ki her yıl böyledir yargısı neden hatalıdır?
Doğru cevap: B) Tek örnekten genelleştirir
Tek örnekten genelleştirir; bir ayın verisi bütün yıllara ilişkin bir kural çıkarmak için yetersizdir.
Ders çalışmazsan başarısız olursun, başarısız olursın iş bulamazsın yargısı hangi yapıya örnektir?
Doğru cevap: C) Kayan eğim yapısı
Kayan eğim yapısıdır; her basamağın öncekini zorunlu kıldığı dayanak gösterilmeden zincir kurulur.
Sınavdan yüksek not alan herkes doğuştan zekidir mi?
Doğru cevap: D) Hayır, iddia dayanaksızdır
Hayır, iddia dayanaksızdır; çalışma, yöntem ve ölçüt gibi başka nedenler göz ardı edilerek tek bir açıklama dayanak sayılır.
Aşağıdakilerden hangisi gerekçe yerine duygulara başvuran bir çıkarımdır?
Doğru cevap: A) Bana acı, yoksa çok üzülürüm
Bana acı, yoksa çok üzülürüm ifadesi gerekçe taşımaz; kararı acıma ve korku duygusuna dayandırmak bir hatadır.
Tartışmada karşı tarafın iddiasına bakmadan onun niyetini konu etmek neyi bozar?
Doğru cevap: C) Değerlendirmenin nesnesini
Değerlendirmenin nesnesini bozar; tartışılması gereken iddia yerine kişinin niyeti konu edilince meselenin kendisi yitirilir.
Bir metinde iki şıklı sunumun sahte ikilem olup olmadığını nasıl anlarsın?
Doğru cevap: B) Gizli üçüncü seçenek arayarak
Gizli üçüncü seçenek arayarak anlarsın; aralarında başka bir yol var ise sunulan ikilem gerçek bir ikilem değildir.
Duygusal bir konuşmada mantık hataları neden daha sık düşülür?
Doğru cevap: C) Duygu gerekçe denetimini zayıflattığı için
Duygu gerekçe denetimini zayıflattığı için öne çıkar; acelesi ve etkisi yüksek durumlarda dayanak sormaya daha az zaman ayrılır.
Otoriteye dayanma hatası ile doğrulanmış bir uzman görüşü arasındaki fark nedir?
Doğru cevap: D) Biri alanı dışıdır, diğeri konuyla ilgilidir
Biri alanı dışıdır, diğeri konuyla ilgilidir; uzmanlık alanı konuya uyuyorsa görüş gerekçe olabilir, uymuyorsa dayanak sayılmaz.
Aynı hatayı kendi çıkarımında da fark etmek neden gerekir?
Doğru cevap: A) Değerlendirmeyi tek taraflı yapmamak için
Değerlendirmeyi tek taraflı yapmamak için gerekir; eleştiri yalnız karşıya uygulanırsa ölçüt adil olmaktan çıkar.
Kayan eğim hatasının belirtisi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D) Basamaklar arası zorunluluk dayanaksızdır
Basamaklar arası zorunluluk dayanaksızdır; zincirin her halkasının öncekini gerçekten gerektirdiğini gösteren gerekçe sunulmaz.
Kısa bir durum betimlemesi verildiğinde Gündelik Akıl Yürütme Hataları: Safsatalar konusunda en akılcı yargı hangisidir (12. sınıf, soru 4)?
Doğru cevap: A) Açıkça desteklenen yargı geçerli sayılır
Açıkça desteklenen yargı seçeneği ileri düzeyde en uygun ve tutarlı sonucu verir; diğer seçenekler kapsam ya da gereksiz ek içerir.
Soruları çözdükten sonra konuyu pekiştir: önce anlatımı oku, sonra konunun testini çöz.
Bu konuyu çalış: hesap aç, ilerlemen kaydedilsin.
Hesap aç