12. SınıfFelsefe
17. Yüzyıl Empirizm Felsefesi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Empirizmin temel ilkesini açıklar.
- Locke'da tabula rasa düşüncesini açıklar.
- Birincil ve ikincil nitelikler ayrımını değerlendirir.
- Berkeley'de algı ve varlık ilişkisini tartışır.
- Hume'da nedensellik sorununu ve şüpheciliği açıklar.
Önemli noktalar
- Empirizm, bilginin temel kaynağının deney ve gözlem olduğunu savunur.
- Locke'a göre zihin doğuşta boş bir sayfadır.
- Locke, düşünceleri basit ve karmaşık olarak ikiye ayırır.
- Berkeley'e göre var olan algılanan şeydir.
- Hume, izlerim arasındaki nedenselliği zorunlu değil alışkanlık sayar.
- Hume'a göre deney, olayları birlikte düşünmeyi öğretir ama ilişkiyi kanıtlamaz.
- Empirizm, deneyin güvenilirliğini savunurken genel ilkelerin temelini zayıf bırakır.
Formüller ve kurallar
- Empirizm: bilginin temel kaynağı deneydir
- Tabula rasa: zihin doğuşta deneylerden arınır
- Basit ve karmaşık düşünce: duyudan gelenler ve birleşimle oluşanlar
- Birincil nitelik: nesneye doğrudan ait özellik
- İkincil nitelik: algılayana bağlı olarak ortaya çıkan özellik
- Hume'ın kuralı: deney nedenselliği kanıtlamaz, birlikte görülmeyi öğretir
Sık yapılan hatalar
- Empirizmi gözlemi reddetmek sanmak: Empirizm, bilgiyi gözlemden türetir; reddettiği şey gözleme verilen bütün işlevdir, gözlemin kendisi değil.
- Tabula rasa deyince hiçbir şey bilmeyi kastetmek: Boş sayfa, zihnin deneyle doldurulacağı anlamına gelir; deneyden önce bilgi yoktur ama kabiliyet vardır.
- İkincil nitelikleri tamamen gerçek saymak: İkincil nitelikler, algılayanın durumuna bağlı olduğu için nesnenin kendisine ait değildir.
- Hume'un nedenselliği yok saydığını düşünmek: Hume nedenselliği gözlemden tamamen çıkarmaz; onun zorunluluğunu değil deneyimsel alışkanlığa dayandığını söyler.
- Empirizmin bütün ahlaki sorumluluğu reddettiğini varsaymak: Deneyden çıkan tutumlar var olabilir; empirizm ahlaktan çok bilginin temelini inceler.
Hızlı tekrar ipuçları
- Empirizmin temel ilkesini tek cümleyle ifade et.
- Tabula rasa benzetmesinin anlamını açıkla.
- Birincil ve ikincil nitelikler arasındaki farkı örnekle göster.
- Hume'un nedensellik eleştirisini iki cümleyle özetle.
- Empirizmin güçlü ve zayıf yanlarını karşılaştır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.