12. SınıfCoğrafya
İklim ve İklim Sınıflandırması — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- İklim ile hava durumu arasındaki farkı açıklar ve açıklık getirir.
- Sıcaklık, yağış, basınç, rüzgâr ve nem gibi iklim öğelerinin ölçüm yollarını açıklar.
- İklimi etkileyen faktörleri etki alanlarına göre sınıflandırıp karşılaştırır.
- Dünya genelinde kullanılan ikim sınıflandırmalarının ölçütlerini karşılaştırır.
- Bir bölgenin iklim özelliklerini istatistik veriler yardımıyla yorumlar.
- İklim ile bitki örtüsü arasındaki ilişkiyi örneklerle açıklar.
Önemli noktalar
- İklim, tek bir günün değil çok yıllık ortalamaların ve değişkenliğin ifadesidir.
- Sıcaklığın yükseltiyle azalması dikey kuşakların nedeni olduğu kadar ikim sınıflandırmasının da temelidir.
- Yıllık yağış miktarı kadar yağışın yıl içine dağılımı da iklim özelliğidir.
- Denize yakınlık, sıcaklıkların yıllık değişimini yumuşatır ve nem oranını artırır.
- Köppen sınıflandırması sıcaklık ile bitki örtüsünü birlikte esas alır.
- Thornthwaite sınıflandırması suyun geliri ile buharlaşması arasındaki dengeye göre yapılır.
- İklim verisi yorumlanırken ölçüm süresi ve istasyon yerinin bilinmesi zorunludur.
Formüller ve kurallar
- Aylık sıcaklık farkı (amplitüd) = en yüksek aylık ortalama - en düşük aylık ortalama
- Yıllık yağış toplamı = aylık yağışların toplamı
- Kurak dönem yağış oranı = kurak dönem yağışı / yıllık yağış toplamı x yüzde
- Sıcaklık düşüşü = yükselti farkı x dikey sıcaklık düşüş eğimi
- Su bütçesi açığı = buharlaşma - yağış
- Nemlilik koşulu = su geliri ile su tüketiminin karşılaştırılması
Sık yapılan hatalar
- Hava durumunu iklim sanmak: Hava durumu kısa süreli bir hâldir; ise uzun yıllık ortalamaların ve değişkenliğin adıdır, bu yüzden ikisi karıştırılmamalıdır.
- Yağış miktarını tek başına yeterli görmek: Yıllık yağış aynı olsa bile yağışın yaz aylarında ya da kış aylarında toplanması farklı iklimler oluşturur.
- Enlem etkisini abartmak: Enlem sıcaklık ve gün uzunluğunu belirler ancak tek başına iklim tipini açıklamaz, çünkü yükselti ve denize uzaklık da etkilidir.
- Sınıflandırmada tek ölçüt kullanmak: Yalnızca sıcaklığa ya da yalnızca yağışa bakmak, aynı sıcaklıktaki farklı alanları yanlış gruplandırabilir.
- Yaygın hata 5: İklim ve İklim Sınıflandırması konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Bir istasyonun sıcaklığını okurken yüksekliğin de etkili olduğunu hatırla.
- Yıllık yağış ile kurak dönem yağışını birbirinden ayır ve ikisini birlikte yorumla.
- İklim tipi ile bitki örtüsü arasındaki bağı bir örnek üzerinden açıkla.
- Sınıflandırma sistemlerinin farkını, ölçütlerine bakarak karşılaştır.
- Grafikte sıcaklık eğrisini okurken eksen birimlerini mutlaka denetle.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra İklim ve İklim Sınıflandırması konusunun çözümlü sorularını çöz.