11. SınıfTürk Dili ve Edebiyatı
Servet-i Fünun, Fecr-i Ati ve Millî Edebiyat — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Servet-i Fünun Dönemi'nin yıllarını, ilkesini ve temsilcilerini tanır.
- Fecr-i Ati Dönemi'nin ulusalcı tutumunu ve dönemin kısa süreliğini açıklar.
- Millî Edebiyat Dönemi'nin dergilerini, ideolojisini ve isimlerini eşleştirir.
- Üç dönemin ölçü, dil ve anlayış bakımından farkını karşılaştırır.
Önemli noktalar
- Servet-i Fünun'un temel ilkesi Sanat sanat içindir düşüncesidir.
- Servet-i Fünun'da hece ölçüsü serbestleştirilmiş, Millî Edebiyat'ta ise hece ölçüsüne dönülmüştür.
- Fecr-i Ati, Tevfik Fikret'in dergisidir ve ulusalcı bir tutum benimsemiştir.
- Millî Edebiyat'ın ideolojisi milli kimlik, milli dil ve kendi dilimizden ilim yakınlığıdır.
- Dergide roman, hikâye, tiyatro, eleştiri ve şiirin birlikte yayımlanması Servet-i Fünun dergisinin özelliğidir.
- Ziya Gökalp'ın Lisan makalesi, Kızıl Elma destanı ve Üç Kur'ağaç'ı Millî Edebiyat Dönemi'nin ürünleridir.
Formüller ve kurallar
- Servet-i Fünun: 1896-1908 | dergi: Servet-i Fünun | ilke: Sanat sanat içindir
- Servet-i Fünun dil ve sanat: arkaik söyleyiş + mübalağa + müstehzi (alaycı) yayın geleneği
- Servet-i Fünun ölçüsü: aruz sürer, hece ölçüsü serbestleşir | ilk roman: Hüseyin Su, Yorgaki Kadın (1908)
- Fecr-i Ati: 1908-1912 | dergi sahibi: Tevfik Fikret | tutar: ulusalcı; dilde sadeleşme hızlanır
- Millî Edebiyat: 1912-1922 | ideoloji: milli kimlik, milli dil, kendi dilimizden ilim yakınlığı
- Millî Edebiyat dergileri: Millî, Tanrı Dağını Zirveleme, Yeni Ses, İslâm, Hikmet, Kıvılcım
- Ziya Gökalp eserleri: Lisan (makale) | Kızıl Elma (destan) | Üç Kur'ağaç
- Millî Edebiyat ölçüsü: hece ölçüsüne dönüş; eserler didaktik ve resmî özellik taşır
Sık yapılan hatalar
- Ulusalcı tutumu Fecr-i Ati'ye bağlamak yerine Servet-i Fünun'a bağlamak: Servet-i Fünun'de bireyin iç dünyası ve iç çatışmaları öne çıkar. Ulusalcı tavır Fecr-i Ati'nin özelliğidir ve dilde sadeleşmeyi hızlandırmıştır.
- Millî Edebiyat'ta hece ölçüsüne dönülmediğini düşünmek: Servet-i Fünun'da hece ölçüsü yalnız serbestleştirilmiştir. Millî Edebiyat Dönemi'nde ise hece ölçüsüne dönülmüş, eserler didaktik ve resmî bir özellik kazanmıştır.
- Ant'ı Millî Edebiyat dergisi saymak: Millî Edebiyat'ın dergileri Millî, Tanrı Dağını Zirveleme, Yeni Ses, İslâm, Hikmet ve Kıvılcım'dır. Ant ise Garip Akımı'nın dergisidir ve 1950'lerin sonunda ortaya çıkmıştır.
- Ziya Gökalp'ın eserlerini başka döneme bağlamak: Lisan makalesi, Kızıl Elma destanı ve Üç Kur'ağaç adlı eserler Millî Edebiyat Dönemi'nin ürünleridir. Aynı dönemin diğer isimleri Ahmet Ağaoğlu, Ömer Seyfettin, Ali Ulvi Elöve ve Hüseyin Rahmi Gürpınar'dır.
- Fecr-i Ati'yi uzun süreli bir dönem sanmak: Fecr-i Ati 1908-1912 arasında yayımlanmış, kısa sürmüş bir dönemdir. Bu kısalık, sorularda dönem sırasını hatırlamayı kolaylaştırır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Dönem sorularında önce yıl aralığını belirleyin; aralıklar birbirine bitişik olduğu için komşu dönemler hemen elenir.
- Servet-i Fünun sorularında ilke cümlesini arayın: Sanat sanat içindir ifadesi dönemi ele verir.
- Fecr-i Ati'yi tanımak için dergi sahibini bilmek yeterlidir; Tevfik Fikret'in dergisi denk geldiğinde dönem kesinleşir.
- Millî Edebiyat'ta eser-yazar eşleştirmesinde Ziya Gökalp'ın üç eserini (Lisan, Kızıl Elma, Üç Kur'ağaç) birlikte ezberleyin.
- Ölçü değişimini bir tablo hâlinde tutun: Servet-i Fünun serbestleştirir, Millî Edebiyat benimsemek üzere döner.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Servet-i Fünun, Fecr-i Ati ve Millî Edebiyat konusunun çözümlü sorularını çöz.