11. SınıfTarih

Osmanlı Devleti'nin 1683-1789 Yılları Arasındaki Siyasi ve Askerî Mücadeleleri — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

1683-1699 arasındaki savaşların ve Karlofça Antlaşması'nın sonuçlarını kavrayabilme
Köprülü döneminden Lale Devri'ne uzanan siyasi denge çizgisini izleyebilme
Osmanlı'nın doğu, batı ve kuzey cephelerindeki rakiplerini karşılaştırabilme
Antlaşmaların hükümlerini ve yansımalarını değerlendirebilme
Bu dönemin Osmanlı'nın sonraki yüzyıldaki siyasi tablosuna katkısını tartışabilme

1683'teki kuşatma başarısızlığı, Osmanlı'nın Orta Avrupa'daki ilerlemesini durdurdu ve karşısındaki cepheleri çoğalttı.
Kutsal İttifak, Osmanlı'nın karşısında uluslararası bir cephenin oluşmasını sağladı.
Karlofça Antlaşması, Osmanlı'nın hem Orta Avrupa'da hem de kuzeyde elde ettiği konumu sarsan ilk büyük antlaşma oldu.
Köprülü vezirler, uzun süredir bozulan mali ve idari düzeni kısa sürede toparlamayı başardı.
1713, 1718 ve 1739'daki antlaşmalar sınırın iki ayrı yönde yeniden çizildiğini gösterdi.
Küçük Kaynarca Antlaşması, 18. yüzyıldaki en önemli ama en ağır sonuçlu antlaşma olarak kabul edilir.

1683 II. Viyana Kuşatması = Osmanlı'nın Orta Avrupa'ya ilerleme çabasının sonuçsuz kalması
1684 Kutsal İttifak = Papalık, Avusturya, Venedik, Lehistan ve Rusya'nın Osmanlı karşıtı birliği
1699 Karlofça Antlaşması = Dört devletle barış; Osmanlı'da ilk büyük toprak kayıpları
1718 Pasarowitz Antlaşması = Avusturya ile barış; Temişvar ve Banat topraklara katıldı
1739 Belgrat Antlaşması = Avusturya ile barış; Sırbistan bölgesi topraklara katıldı
1763 Paris Antlaşması = Fransa'nın Osmanlı dostluğundan vazgeçmesi; ittifak dengesi değişti
1768-1774 Osmanlı-Rus savaşı = Küçük Kaynarca ile sona erdi; Karadeniz'de Rusya'ya haklar tanındı
Köprülü dönemi = Merkezî denetim, mali düzen ve savaş gücünün birlikte güçlendirilmesi

Hata: Antlaşma adlarını karıştırmak: Karlofça, Zitvatorok ve Küçük Kaynarca farklı yüzyıllara aittir; yılı ile tarafını birlikte hatırlamak gerekir.
Hata: Savaş sonuçlarını yalnız toprak kazancı ve kaybı üzerinden değerlendirmek; sınır, teminat ve statü gibi hükümleri de gözden geçirmek gerekir.
Hata: Köprülü vezirleri yalnız başarılı devlet adamları gibi sunmak; dönemin mali sıkıntı ve toplumsal gerginlik boyutunu da not etmek gerekir.
Hata: Kutsal İttifak'ın tarafını yalnız Avusturya ile sınırlama; Papalık, Venedik, Lehistan ve Rusya'nın da birliğin parçası olduğunu bilmek gerekir.
Hata: Antlaşmaların yalnız imza tarihini sorup hükümlerini göz ardı etmek; aynı dönemin farklı antlaşmalarının farklı sonuçlar doğurabildiğini görmek gerekir.

Bir antlaşmanın karşı tarafını bilmeden yılını tahmin etmeye çalışmayın; önce adı tarafa bağlayın.
1683, 1699 ve 1774 gibi yılları dünya siyasetinin akışını değiştiren dönüm noktaları olarak birlikte düşünün.
Karlofça, Podolya ve Azov gibi yer adlarını harita üzerinde göstermeye çalışmak antlaşmanın ağırlığını anlamayı kolaylaştırır.
Savaş ile antlaşma arasındaki ilişkiyi kurarken toprağın kazanılıp kazanılmadığının ötesinde statü değişikliklerini de araştırın.
Aynı ülkeyle birbiri ardına birden fazla antlaşma imzalanması, ilişkilerin istikrarsız olduğunun göstergesidir.