Sosyal Bilim Çalışmaları · 11. Sınıf · 16 soru
Çözümlü Sorular
Soru 1
Bireyin zihinsel yönelimi ve yargısını oluşturması hangi özgürlük alanına girer?
- A) İfade özgürlüğü
- B) Düşünce özgürlüğü
- C) Hareket özgürlüğü
- D) Yaşama özgürlüğü
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Düşünce özgürlüğü
Düşünce özgürlüğü bireyin zihinsel yönelimi ve kendi yargısını oluşturmasını kapsar; ifade ise bu düşünceyi paylaşma olanağını sağlar.
Soru 2
Başkasının hak ve özgürlüklerine zarar veren bir eylem özgürlük kapsamında nasıl değerlendirilir?
- A) Geniş bir koruma alanına girer
- B) Kamu düzenine aykırı sayılmaz
- C) Yalnızca ahlaki bir tercih olarak kalır
- D) Sınırlanabilir ve hukuki sorumluluk doğurur
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Sınırlanabilir ve hukuki sorumluluk doğurur
Sınırlanabilir ve hukuki sorumluluk doğurur; çünkü bir hakkın kullanımı başkasının hakkına zarar verdiğinde koruma alanını yitirir ve hesap sorulabilirliği devreye girer.
Soru 3
Sansürün toplumsal etkisi olarak aşağıdakilerden hangisi en doğrudur?
- A) Bilgi üretiminin hızlanması
- B) Toplumsal çeşitliliğin artması
- C) Kamusal alanın daralması ve önyargıların güçlenmesi
- D) Katılımın kurumsal olarak güçlenmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kamusal alanın daralması ve önyargıların güçlenmesi
Kamusal alanın daralması ve önyargıların güçlenmesi sansürün tipik toplumsal etkisidir; denetim altındaki toplumda farklı görüşlerin duyulması güçleşir ve hazır yargılar yaygınlaşır.
Soru 4
Temel hak ve özgürlükler hukuki güvence altına alındığında nasıl değerlendirilir?
- A) Devletin iznine bağlı ayrıcalıklar olarak
- B) Kişinin yasal olarak korunan yetkileri olarak
- C) Toplumun mutabakatıyla sürekli değişen kurallar olarak
- D) Yalnızca yargı organının takdirine bağlı izinler olarak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kişinin yasal olarak korunan yetkileri olarak
Kişinin yasal olarak korunan yetkileri olarak değerlendirilir; bu güvence, hak ve özgürlüklerin keyfî biçimde geri alınmasını ya da kısıtlanmasını engeller.
Soru 5
Bireyin inancını seçme ve onun ritüellerini uygulama yetkisi hangi özgürlük alanına girer?
- A) İfade özgürlüğü
- B) İnanç özgürlüğü
- C) Öğrenme özgürlüğü
- D) Hareket özgürlüğü
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İnanç özgürlüğü
İnanç özgürlüğü, bireyin inancını seçme ve onun ritüellerini uygulama yetkisini kapsar; ifade ise görüşü paylaşma olanağını ifade eder.
Soru 6
Yer değiştirme ve yerleşme yerini seçme yetkisi hangi özgürlük alanıyla ilişkilidir?
- A) Yaşama özgürlüğü
- B) Öğrenme özgürlüğü
- C) Hareket özgürlüğü
- D) Düşünce özgürlüğü
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Hareket özgürlüğü
Hareket özgürlüğü, bireyin yer değiştirme ve yerleşme yerini seçme yetkisini kapsar; güvenlik gerekçeli kanuni kısıtlar içerebilir.
Soru 7
Kişisel yaşam biçimini kendisinin düzenlemesi hangi özgürlük alanıyla ilişkilidir?
- A) İfade özgürlüğü
- B) Hareket özgürlüğü
- C) İnanç özgürlüğü
- D) Yaşama özgürlüğü
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yaşama özgürlüğü
Yaşama özgürlüğü, kişisel yaşam biçimini düzenleme yetkisini kapsar; kullanımı sağlık ve can güvenliğine zarar vermeyecek biçimde değerlendirilir.
Soru 8
"Özgürlük önyargısı" ifadesiyle ne kastedilmektedir?
- A) Yeterli bilgi olmadan taşınan ve farklı görüşleri önceden yargılayan hazır tutum
- B) Farklı kültürlerin birbirinden öğrendiği değerler bütünü
- C) Toplumun çoğunluğunun benimsediği uzlaşı kuralı
- D) Yasal düzenlemelerin uygulanmasında oluşan güvenlik önlemi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yeterli bilgi olmadan taşınan ve farklı görüşleri önceden yargılayan hazır tutum
Yeterli bilgi olmadan taşınan ve farklı görüşleri önceden yargılayan hazır tutum, özgürlük önyargısı olarak tanımlanır; bu tutum toplumsal hoşgörüyü zayıflatır.
Soru 9
Baskıcı rejimlerde özgürlüklerin kısıtlanmasında aşağıdaki uygulamalardan hangisi öne çıkar?
- A) Eleştirel seslerin mevzuata uygun yollarla dile getirilmesi
- B) Seçimlerin düzenli aralıklarla yapılması
- C) Basın ve yayın organlarının denetim altına alınması
- D) Sivil toplum kuruluşlarının çoğalması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Basın ve yayın organlarının denetim altına alınması
Basın ve yayın organlarının denetim altına alınması baskıcı rejimlerin tipik uygulamalarındandır; eleştirel sesler sansürle engellenir ve toplumsal etki yaratır.
Soru 10
Bilgi edinme ve öğretme olanağını kapsayan özgürlük alanı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İnanç özgürlüğü
- B) Hareket özgürlüğü
- C) Öğrenme özgürlüğü
- D) Yaşama özgürlüğü
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Öğrenme özgürlüğü
Öğrenme özgürlüğü, bilgi edinme ve öğretme olanağını kapsar; kullanımı başkalarının eğitim hakkını engellemeyecek biçimde değerlendirilir.
Soru 11
Özgürlükçü düşünce tarihinde öne sürülen çağdaş karşıt görüşler temel olarak hangi sava dayanır?
- A) Özgürlüğün toplumsal düzeni zayıflattığı savı
- B) Özgürlüğün yalnızca bireysel bir tercih olduğu savı
- C) Özgürlüğün ekonomik kalkınmayı hızlandırdığı savı
- D) Özgürlüğün hukuki güvenceye ihtiyaç duymadığı savı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Özgürlüğün toplumsal düzeni zayıflattığı savı
Özgürlüğün toplumsal düzeni zayıflattığı savı, çağdaş karşıt görüşlerin tipik temelidir; bu görüşler özgürlük taleplerini düzenin istikrarıyla karşı karşıya getirir.
Soru 12
Sınıf ortamında farklı bir görüşü açıklayan öğrencinin davranışı aşağıdakilerden hangisiyle değerlendirilir?
- A) İnanç özgürlüğü örneğidir; sınırı devletin iznidir
- B) Hareket özgürlüğü örneğidir; sınırı okul içi düzenlemelerdir
- C) Öğrenme özgürlüğü örneğidir; sınırı sınav sonucudur
- D) İfade özgürlüğü örneğidir; sınırı başkalarının onurunu korumaktır
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İfade özgürlüğü örneğidir; sınırı başkalarının onurunu korumaktır
İfade özgürlüğü örneğidir; sınırı başkalarının onurunu korumaktır biçiminde değerlendirilir; görüş paylaşımı ifade alanına girer, aşağılama ise sınırı aşar.
Soru 13
"Temel hak ve özgürlükler hukuki güvence altına alınmıştır." ifadesi ne anlama gelir?
- A) Devletin istediği an bu hakları geri alabileceği
- B) Hakların yasal düzenlemeyle korunarak keyfî müdahaleden uzak tutulduğu
- C) Hakların yalnızca yargı organının takdirine bağlı olduğu
- D) Hakların toplumun mutabakatıyla sürekli değiştirilebildiği
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hakların yasal düzenlemeyle korunarak keyfî müdahaleden uzak tutulduğu
Hakların yasal düzenlemeyle korunarak keyfî müdahaleden uzak tutulduğu anlamına gelir; bu güvence, kişinin hak ve özgürlüklerinin güvencesiz kalmamasını sağlar.
Soru 14
Sansür ile özgürlük önyargısı arasındaki ilişki nasıl açıklanır?
- A) Sansür bir denetim mekanizması iken önyargı toplumsal sonuçtur
- B) İkisi de aynı anlamda kullanılan kavramlardır
- C) Önyargı bir denetim mekanizması iken sansür toplumsal sonuçtur
- D) Sansür yalnızca sanat alanında uygulanan bir denetimdir
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Sansür bir denetim mekanizması iken önyargı toplumsal sonuçtur
Sansür bir denetim mekanizması iken önyargı toplumsal sonuçtur; denetim altındaki toplumda farklı görüşlere karşı hazır yargılar güçlenir ve hoşgörü azalır.
Soru 15
Bir hakkın kullanım sınırını belirleyen temel öğeler aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kamu düzeni ve başkalarının hakları
- B) Kişinin ekonomik durumu
- C) Yaşanan bölgenin coğrafi konumu
- D) Okula devam durumu
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kamu düzeni ve başkalarının hakları
Kamu düzeni ve başkalarının hakları, bir hakkın kullanım sınırını belirleyen temel öğelerdir; bu yüzden özgürlük alanı sınırsız biçimde tanımlanamaz.
Soru 16
"Özgürlük yalnızca bireysel bir mesele değildir." ifadesinin gerekçesi nedir?
- A) Özgürlüğün devlet tarafından tanımlandığının bilinmesi
- B) Bireylerin tek başına karar veremeyeceğinin kanıtlanmış olması
- C) Özgürlük tartışmalarının yalnızca tarihsel dönemlere ait olması
- D) Özgürlüğün toplumsal kurallarla ve kurumlarla ilişkili olması
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Özgürlüğün toplumsal kurallarla ve kurumlarla ilişkili olması
Özgürlüğün toplumsal kurallarla ve kurumlarla ilişkili olması gerekçesiyle özgürlük yalnızca bireysel bir mesele olarak görülmez; kamusal alanın düzeni de bu kavramı doğrudan etkiler.