11. SınıfGıda Teknolojisi

Kalite Kaybı ve Fire Analizi — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Kalite kaybı ile fire kavramlarını ayırt eder ve her birini üretim hattındaki noktalarla eşleştirir.
Fire oranı, kayıp oranı ve fire maliyetini hesaplayarak üretim hattının kayıp profilini çıkarır.
Süreç adımlarındaki kayıpları karşılaştırarak darboğaz noktasını belirler ve önceliklendirir.
Fire verilerini neden kodlarıyla izleyerek kök neden analizini mümkün kılar.
İyileştirme sonrası ikinci dönem ölçümüyle faaliyetin etkinliğini değerlendirir.

Fire kaybı genellikle hat boyunca değil, kontrolü en zayıf olan noktada birikir.
Her fire kaydı neden koduyla birlikte tutulmalıdır; neden kodu olmayan kayıt yönetim aracına dönüşmez.
Görsel fire ile kalite kaybı farklı kayıt kodlarıyla ve ayrı maliyet kalemleriyle izlenmelidir.
Hammadde fire ile üretim fire aynı şekilde değerlendirilemez; ikisi ayrı ayrı planlanır.
Fire azaltma faaliyetleri farklı dönemlerde ölçülerek kalıcı etkinlik kanıtlanmalıdır.
Yeniden değerlendirilebilen artıklar fire olarak kaydedilir ama toplam kayıptan ayrıca izlenir.

Fire Oranı (%) = Fire Miktarı ÷ Üretilen Miktar × 100 — fire payının ölçülmesi
Kayıp Oranı (%) = (Hammadde Giriş Miktarı − Satılabilir Ürün Miktarı) ÷ Hammadde Giriş Miktarı × 100 — verim kaybı
Adım Bazlı Kayıp Oranı (%) = (Giriş Miktarı − Çıkış Miktarı) ÷ Giriş Miktarı × 100 — darboğaz tespiti
Fire Maliyeti = Fire Miktarı × Birim Maliyet — kaybın parasal karşılığı
Birim Üretim Maliyeti = Toplam Gider ÷ Üretilen Ürün Miktarı
Darboğaz Kaybı = (Kapasite × Verim Oranı) − Gerçek Üretim
Fire Azaltma Oranı (%) = (Önceki Fire Oranı − Yeni Fire Oranı) ÷ Önceki Fire Oranı × 100
Geri Dönüş Süresi (ay) = Yatırım Tutarı ÷ Aylık Kazanç

Fire ile fire oranını karıştırmak: Fire mutlak miktardır, fire oranı ise bu miktarın üretim miktarına oranıdır; yüzde verilirken mutlak miktar kullanılırsa önceliklendirme yanlış yapılır.
Kaybı yalnızca hammadde ağırlığında hesaplamak: Kesim artığı, ayrılan toz, sızıntı ve yeniden işleme kaybı da hesaba katılmalıdır; aksi hâlde kayıp olduğundan küçük görünür.
Görsel fire ile kalite kaybını ayırmamak: Görünür ölçüde sağlam fakat standart dışı ürün ile fiziksel olarak zarar görmüş ürün farklı neden kodlarıyla kaydedilmelidir.
Tek dönemin verisiyle karar vermek: Tek dönem sonucu ekipman durumu, vardiya ve ürün değişimlerinden etkilenir; ancak birden fazla dönem birlikte değerlendirildiğinde anlamlı sonuç verir.
Yaygın hata 5: Kalite Kaybı ve Fire Analizi konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.

Her vardiyada fire miktarını neden koduyla birlikte kaydet ve vardiya sonunda ekiple incele.
En yüksek fireyi değil, fire maliyeti en yüksek olan kalemi önceliklendir.
Düzeltici faaliyet sonrası aynı uzunlukta ikinci ölçüm dönemi planlayarak etkinliği kanıtla.
Kayıp verilerini üretim, kalite ve maliyet ekipleriyle aynı tabloda paylaş.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.