11. SınıfElektrik-Elektronik Teknolojisi
Elektronik Kart ve Devre Onarımı — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Elektronik kartlarda arıza çeşitlerini ve olası arıza nedenlerini ayırt eder.
- Kart üzerinde ölçüm yaparak arızalı bölgeyi adım adım belirler ve hesaplar.
- Lehimleme, sökme ve bileşen değiştirme işlemlerini doğru sırayla uygular.
- Yeniden montaj sonrası devrenin sağlamlığını test yöntemleriyle doğrular.
- Onarım kaydı tutar ve iş güvenliği kurallarına uygun çalışır.
Önemli noktalar
- Arızalı bileşeni değiştirmeden önce arıza yeri mutlaka ölçümle doğrulanmalıdır.
- Direnç ölçümü yalnızca kart enerjisiz durumda anlamlı sonuç verir.
- SMD bileşen değişiminde sıcaklık, komşu pad'lerin zarar görmemesi için kontrollü tutulmalıdır.
- Yeni bileşenin tip, değer ve toleransı orijinaliyle uyumlu olmak zorundadır.
- İlk çalıştırma akım sınırlayıcı ile düşük akımda yapılmalıdır.
- Onarım kaydı, aynı arızanın tekrarında aramanın nereden başlanacağını gösterir.
Formüller ve kurallar
- R = U / I → direnç değeri gerilim ve akım ölçümlerinden hesaplanır.
- P = U × I → devrenin çektiği toplam güç hesaplanır.
- E = I² × R → kontak direncinde ısınan güç hesaplanır.
- Xc = 1 / (2 × π × f × C) → kapasitif reaktans hesaplanır.
- t = R × C / 2,2 → RC devresinin %63 değerine ulaşma süresi bulunur.
- Ripple = Umax − Umin → besleme üzerindeki titreşim gerilimi hesaplanır.
Sık yapılan hatalar
- Ölçümsüz değiştirme: Kart üzerindeki her bileşeni sırayla değiştirerek arıza aramak, hem maliyetli hem de gereksiz yıpratıcıdır; önce ölçüm yapılmalıdır.
- Enerjili direnç ölçümü: Enerjili devrede yapılan direnç ölçümü hem ölçüm aracını hem de kartı bozabilir, ölçüm mutlaka enerjisiz yapılmalıdır.
- Aşırı sıcaklık uygulaması: Lehimlemede sıcaklığı yükselterek işi hızlandırmak kart malzemesini yakar; sıcaklık yeterli ama ölçülü biçimde tutulmalıdır.
- Polariteyi görmezden gelme: Elektrolitik kondansatörün ters bağlanması, şişme ve tam arıza ile sonuçlanabildiğinden polarite işareti mutlaka kontrol edilmelidir.
- Uyumsuz yedek parça: Değeri tutmayan ya da toleransı farklı bir bileşen takmak devrenin davranışını değiştirir; tip, değer ve tolerans eşleşmelidir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Ölçüm sonuçlarını kartın üzerine yazılı not olarak bırakmak, parça değiştirme sonrası karşılaştırma yapmayı kolaylaştırır.
- Sağlam görünen bir bileşeni değiştirmeden önce mutlaka ölçmek, gereksiz maliyetten korur.
- Kartı taşırken kenarlarından tutmak, lehim noktalarına ve bağlantı yerlerine basmaktan korur.
- Onarım sonrası mutlaka yük altında kısa süreli çalıştırma testi yapmak, gizli arızaları ortaya çıkarır.
- Kart üzerindeki koruyucu kaplamayı temizlikten sonra yenilemek, nem ve kirin bağlantılara ulaşmasını geciktirir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.