Mantık · 11. Sınıf · 16 soru
Çözümlü Sorular
Soru 1
Geçerlilik kavramı neye bakar?
- A) Cümledeki kelime sayısına
- B) Argümanın yapısal düzenine
- C) Sunum biçimine
- D) Konunun popülerliğine
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Argümanın yapısal düzenine
Argümanın yapısal düzenine bakar; geçerlilik dayanak doğruysa sonucun da doğru olmasının zorunluluğudur.
Soru 2
Sağlam bir argümanın koşulu nedir?
- A) Dayanakların uzun olması
- B) Sonucun popüler olması
- C) Geçerli yapı ve doğru dayanaklar
- D) Çok sayıda cümle içermesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Geçerli yapı ve doğru dayanaklar
Geçerli yapı ve doğru dayanaklar gerekir; sağlamlık bu iki koşulun birlikte sağlanmasıdır.
Soru 3
Geçerli ama sağlam olmayan bir argüman nasıldır?
- A) Bütün dayanakları doğrudur
- B) Hiç dayanağı yoktur
- C) Yapısı çok basittir
- D) Yapısı geçerli ama bir dayanağı yanlıştır
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yapısı geçerli ama bir dayanağı yanlıştır
Yapısı geçerli ama bir dayanağı yanlıştır; bu durumda yapısal olarak sonuç çıkar ama argüman sağlam sayılmaz.
Soru 4
Tüm kediler memelidir, bu bir memelidir, öyleyce bu bir kedidir. Bu argüman neden geçerli değildir?
- A) Memeli olmak kediliği zorunlu kılmaz
- B) Çok uzun yazılmıştır
- C) Sonuç çok kısadır
- D) Sonuç herkesçe bilinmektedir
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Memeli olmak kediliği zorunlu kılmaz
Memeli olmak kediliği zorunlu kılmaz; dayanak doğruyken sonucun yanlış olabileceği bu yapı geçersizdir.
Soru 5
Bir argümanın geçersiz olduğunu göstermek için ne yeterlidir?
- A) Çok sayıda doğru örnek
- B) Yapıyı çökerten tek bir karşı örnek
- C) Uzun bir açıklama yazmak
- D) Sonucun popüler olması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yapıyı çökerten tek bir karşı örnek
Yapıyı çökerten tek bir karşı örnek yeterlidir; dayanak doğruyken sonucu yanlış çıkaran örnek geçersizliği kanıtlar.
Soru 6
Sağlam bir argüman için aşağıdakilerden hangisi gerekli değildir?
- A) Dayanakların doğru olması
- B) Yapının geçerli olması
- C) Sonucun güzel yazılması
- D) Dayanakların sonucu desteklemesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sonucun güzel yazılması
Sonucun güzel yazılması gerekli değildir; sağlamlık dayanağın doğruluğu ve yapının geçerliliği ile ilgilidir.
Soru 7
Geçerli bir argümanda dayanaklar doğruysa sonuç hakkında ne söylenebilir?
- A) Sonuç da doğru olmak zorundadır
- B) Sonuç her zaman yanlıştır
- C) Sonuç belirsiz kalır
- D) Sonuç gereksizdir
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Sonuç da doğru olmak zorundadır
Sonuç da doğru olmak zorundadır; geçerli yapıda doğru dayanaklar sonucu zorunlu olarak getirir.
Soru 8
Karşı örnek yöntemi ile neyi gösteririz?
- A) Argümanın popülerliğini
- B) Argümanın geçersizliğini
- C) Cümlenin uzunluğunu
- D) Sonucun güzelliğini
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Argümanın geçersizliğini
Argümanın geçersizliğini gösteririz; dayanaklar doğruyken sonucu çürüten bir örnek yapının zayıflığını ortaya koyar.
Soru 9
Bir argümanda yalnız sonucun doğru olması argümanı nasıl etkiler?
- A) Argümanı sağlam kılar
- B) Yapıyı geçerli kılar
- C) Dayanağı gereksiz kılar
- D) Yeterli kılmaz çünkü dayanak sonuç bağı gerekir
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yeterli kılmaz çünkü dayanak sonuç bağı gerekir
Yeterli kılmaz çünkü dayanak sonuç bağı gerekir; sonuç doğru olsa bile dayanaktan düzgün çıkmıyorsa argüman geçersizdir.
Soru 10
Geçerlilik bir argümanın hangi özelliğine bağlıdır?
- A) Dayanak doğruysa sonucu zorunlu kılıp kılmadığına
- B) Sonucun ne kadar uzun olduğuna
- C) Konunun ne kadar ilginç olduğuna
- D) Kaç kişinin katıldığı tartışmaya
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Dayanak doğruysa sonucu zorunlu kılıp kılmadığına
Dayanak doğruysa sonucu zorunlu kılıp kılmadığına bağlıdır; geçerlilik tamamen bu zorunluluk ilişkisine dayanır.
Soru 11
Karşı örneğin görevi nedir?
- A) Sonucu doğrulamak
- B) Dayanak doğruyken sonucu çürüten örnek vermek
- C) Dayanağı popüler kılmak
- D) Argümanı uzatmak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Dayanak doğruyken sonucu çürüten örnek vermek
Dayanak doğruyken sonucu çürüten örnek vermektir; bu örnek yapının geçersizliğini ortaya koyar.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi sağlam bir argüman örneğidir?
- A) Bütün hayvanlar koşar at koşar öyleyce at uçar
- B) Yağmur yağar yollar kuru kalır
- C) Bütün kareler dörtgendir bu bir karedir öyleyce dörtgendir
- D) Bazı kuşlar yüzer güvercin kuştur öyleyce yüzer
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bütün kareler dörtgendir bu bir karedir öyleyce dörtgendir
Bütün kareler dörtgendir bu bir karedir öyleyce dörtgendir argümanı hem geçerli hem doğru dayanaklı olduğu için sağlamdır.
Soru 13
Bir argümanda dayanaklar sonucu desteklemiyorsa argüman nasıldır?
- A) Geçerlidir bu yeterlidir
- B) Sağlamdır mutlaka
- C) Doğrudur kaçınılmaz
- D) Geçersizdir çünkü dayanak sonucu gerekçelendirmez
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Geçersizdir çünkü dayanak sonucu gerekçelendirmez
Geçersizdir çünkü dayanak sonucu gerekçelendirmez; dayanak ile sonuç arasında zorunlu bağ yoksa yapı geçersizdir.
Soru 14
Geçerlilik ile sağlamlık arasındaki doğru ilişki nedir?
- A) Sağlamlık geçerliliği gerektirir ve dayanak doğruluğu ister
- B) Sağlamlık geçerliliği gerektirmez
- C) İkisi birbiriyle hiç ilgili değildir
- D) Geçerlilik sağlamlığı gerektirir
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Sağlamlık geçerliliği gerektirir ve dayanak doğruluğu ister
Sağlamlık geçerliliği gerektirir ve ayrıca bütün dayanakların doğru olmasını ister; bu yüzden sağlamlık daha üst koşuldur.
Soru 15
Sağlam argüman için ne gerekir?
- A) Yalnız geçerli bir yapı
- B) Yalnız doğru öncüller
- C) Doğru öncüller ve geçerli yapı
- D) Uzun ve ayrıntılı bir anlatım
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Doğru öncüller ve geçerli yapı
Doğru öncüller ve geçerli yapı gerekir; iki koşul birlikte sağlandığında argüman hem içerik hem biçim açısından kusursuz olur.
Soru 16
Bir argümanın sağlam olduğunu göstermek için yeterli koşullar hangileridir?
- A) Öncüllerin çok sayıda olması
- B) Yalnız sonucun doğru olması
- C) Öncüllerin doğru ve yapının geçerli olması
- D) Konunun ilgi çekici olması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Öncüllerin doğru ve yapının geçerli olması
Öncüllerin doğru ve yapının geçerli olması yeterli koşullardır; bu ikisi birlikte değerlendirildiğinde argüman sağlam sayılır.