Mantık · 11. Sınıf · 16 soru
Bilimsel Düşünce ve Mantık konusundan seçilmiş 16 çözümlü soru. Şıkları kendin işaretle, sonra "Cevabı göster" ile doğru cevabı ve açıklamayı gör.
Önce konunun anlatımını okumak istersen Bilimsel Düşünce ve Mantık konu anlatımı sayfasına gidebilirsin.
Yanlışlanabilir ve sınanabilir geçici açıklamaya ne denir?
Doğru cevap: B) Hipotez
Hipotez denir; sınanabilir olması ve yanlışlanabilecek biçimde kurulması bilimsel açıklama için temel koşuldur.
Deneyde bilinçli olarak değiştirilen etkene ne denir?
Doğru cevap: B) Bağımsız değişken
Bağımsız değişken denir; deneyci tarafından bilerek değiştirilen bu etki sonuca nasıl yansıyor diye izlenir.
Aynı koşullarda aynı sonucun elde edilebilmesine ne ad verilir?
Doğru cevap: A) Tekerrürlük
Tekerrürlük söz konusudur; sonucun başka deneyciler tarafından da elde edilebilmesi bulgunun değerini belirler.
Deneyde aynı anda birden fazla koşulun değiştirilmesi neden sakıncalıdır?
Doğru cevap: B) Neden belirlenemez
Neden belirlenemez; birden fazla değişken birlikte değişirse gözlenen farkı hangi etkinin ürettiği ayırt edilemez.
İki olayın birlikte değişmesi biri diğerine neden olur anlamına mı gelir?
Doğru cevap: D) Hayır, ara değişken olabilir
Hayır, ara değişken olabilir; ilişkiyi nedensellikten ayırmak gerekir, gizli bir etki ya da tesadüf söz konusu olabilir.
Hipotezi sınarken elde edilen sonuç hipoteze uymuyorsa ne yapılmalıdır?
Doğru cevap: A) Hipotez yeniden gözden geçirilmeli
Hipotez yeniden gözden geçirilmeli; uyuşmazlık bulununca açıklama değiştirilir ya da dayanağı güçlendiren yeni veri toplanır.
Deney raporunda sonucu nasıl ifade etmek gerekir?
Doğru cevap: C) Dayanağına uygun ve sınırlı biçimde
Dayanağına uygun ve sınırlı biçimde ifade edilir; çıkarım sonucu gücünce bildirmek bilimsel dürüstlüğün gereğidir.
Endüksiyon ile tümdengelim arasındaki temel fark hangisidir?
Doğru cevap: B) Biri örnekten, diğeri kuraldan gider
Biri örnekten, diğeri kuraldan gider; endüksiyon gözlemden genelleme, tümdengelim ise genel kuraldan özel sonuca gider.
Aynı deneyin farklı deneyciler tarafından tekrarlanması neden önemlidir?
Doğru cevap: A) Sonucu kişisel yoruma karşı korur
Sonucu kişisel yoruma karşı korur; bağımsız tekrar bulgunun deneyciye özgü bir etki olmadığını gösterir.
Ölçüm verisinin aynı birimle bildirilmesinin dayanağı nedir?
Doğru cevap: A) Karşılaştırmanın geçerli olması
Karşılaştırmanın geçerli olmasıdır; birimler tutarlı değilse değerlerin kendisi değil yalnız biçim karşılaştırılmış olur.
Bilimsel bir sonucu sınırlamayan aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C) Yazılan sayfa sayısı
Yazılan sayfa sayısı sınırlamaz; sonucun gücünü örnek sayısı, denetim ve ölçüm aracı belirler, raporun uzunluğu değil.
Ölçümün bilimsel düşüncedeki temel katkısı nedir?
Doğru cevap: C) Nesnel ve paylaşılabilir veri üretmesi
Nesnel ve paylaşılabilir veri üretmesi katkısıdır; sayısal ifade kişisel yorumdan bağımsız karşılaştırmaya izin verir.
Deney raporunda sonuç nasıl bildirilmelidir?
Doğru cevap: C) Ölçülen veriye dayanarak
Ölçülen veriye dayanarak bildirilmelidir; rapor gözleme ve ölçüme, beklentiye göre değil.
Bilimsel açıklamanın gücü neye bağlıdır?
Doğru cevap: D) Dayanağın sağlamlığına
Dayanağın sağlamlığına bağlıdır; veri ve gerekçe ne kadar sağlamsa açıklama o kadar ikna edici olur.
Bir hipotezi sınarken beklenmeyen bir sonuç çıkarsa ne yapılmalıdır?
Doğru cevap: D) Kayıt altına alınıp değerlendirilmeli
Kayıt altına alınıp değerlendirilmeli; beklenmeyen sonuç yeni bilgiye açılan kapı olabilir.
Endüktif genellemenin zayıf yanı nedir?
Doğru cevap: D) Gözlemlenmeyen durumlar hakkında kesinlik vermeyişi
Gözlemlenmeyen durumlar hakkında kesinlik vermeyişi zayıf yanıdır; tüm örnekler sınanmadan genel yargı kurulamaz.
Soruları çözdükten sonra konuyu pekiştir: önce anlatımı oku, sonra konunun testini çöz.
Bu konuyu çalış: hesap aç, ilerlemen kaydedilsin.
Hesap aç