Mantık · 11. Sınıf · 16 soru
Gündelik Akıl Yürütme Hataları: Safsatalar konusundan seçilmiş 16 çözümlü soru. Şıkları kendin işaretle, sonra "Cevabı göster" ile doğru cevabı ve açıklamayı gör.
Önce konunun anlatımını okumak istersen Gündelik Akıl Yürütme Hataları: Safsatalar konu anlatımı sayfasına gidebilirsin.
Bir fikri çürütmek isteyen kişi fikri değil fikri söyleyeni hedef alırsa bu hangi hatadır?
Doğru cevap: A) Kişiye saldırı
Kişiye saldırı söz konusudur; tartışmanın konusu olan iddia yerine konuşanın kişisel yönleri hedef alınır.
Herkes bu ürünü kullanıyor, öyleyse iyidir çıkarımı hangi dayanağa dayanır?
Doğru cevap: B) Kalabalığa başvuruya
Kalabalığa başvuruya dayanır; bir şeyin yaygın olması onun iyi ya da doğru olduğunu kanıtlamaz.
Aşağıdakilerden hangisi duygu çağrısı örneğidir?
Doğru cevap: A) Lütfen bana acı, çok yorgunum
Lütfen bana acı, çok yorgunum ifadesi duygu çağrısıdır; gerekçe yerine acıma duygusuna başvurur.
İki arkadaşıma ders verdim ve çok işe yaradı; demek ki bu yöntem herkese yarar çıkarımı nasıl bir hatadır?
Doğru cevap: C) Aceleci genelleme
Aceleci genelleme söz konusudur; çok az sayıda örneğe dayanarak bütün bir kategori hakkında sonuç çıkarılmıştır.
Yalnız önümüzdeki ay yoğun yağış aldı; demek ki her yıl böyledir yargısı neden hatalıdır?
Doğru cevap: A) Tek örnekten genelleştirir
Tek örnekten genelleştirir; bir ayın verisi bütün yıllara ilişkin bir kural çıkarmak için yetersizdir.
Ders çalışmazsan başarısız olursun, başarısız olursın iş bulamazsın yargısı hangi yapıya örnektir?
Doğru cevap: B) Kayan eğim yapısı
Kayan eğim yapısıdır; her basamağın öncekini zorunlu kıldığı dayanak gösterilmeden zincir kurulur.
Sınavdan yüksek not alan herkes doğuştan zekidir mi?
Doğru cevap: B) Hayır, iddia dayanaksızdır
Hayır, iddia dayanaksızdır; çalışma, yöntem ve ölçüt gibi başka nedenler göz ardı edilerek tek bir açıklama dayanak sayılır.
Aşağıdakilerden hangisi gerekçe yerine duygulara başvuran bir çıkarımdır?
Doğru cevap: C) Bana acı, yoksa çok üzülürüm
Bana acı, yoksa çok üzülürüm ifadesi gerekçe taşımaz; kararı acıma ve korku duygusuna dayandırmak bir hatadır.
Bir metinde iki şıklı sunumun sahte ikilem olup olmadığını nasıl anlarsın?
Doğru cevap: B) Gizli üçüncü seçenek arayarak
Gizli üçüncü seçenek arayarak anlarsın; aralarında başka bir yol var ise sunulan ikilem gerçek bir ikilem değildir.
Duygusal bir konuşmada mantık hataları neden daha sık düşülür?
Doğru cevap: A) Duygu gerekçe denetimini zayıflattığı için
Duygu gerekçe denetimini zayıflattığı için öne çıkar; acelesi ve etkisi yüksek durumlarda dayanak sormaya daha az zaman ayrılır.
Aynı hatayı kendi çıkarımında da fark etmek neden gerekir?
Doğru cevap: C) Değerlendirmeyi tek taraflı yapmamak için
Değerlendirmeyi tek taraflı yapmamak için gerekir; eleştiri yalnız karşıya uygulanırsa ölçüt adil olmaktan çıkar.
Bir çıkarımda sonuç kendi sonucunu ispatlamak için dayanak olarak kullanılırsa hangi hata doğar?
Doğru cevap: D) Çember yanılgısı
Çember yanılgısı doğar; sonuç dayanak gösterildiğinde çıkarım kendi üzerinde döner ve yeni bir öncül getirilmiş olmaz.
İstatistikleri yanıltıcı kullanma hangi durumda oluşur?
Doğru cevap: C) Seçilmiş veriyle genel sonuç sunulduğunda
Seçilmiş veriyle genel sonuç sunulduğunda oluşur; tüm veri yerine yalnız isteğe uyan bölüm gösterilirse tablo yanıltıcı olur.
“Bu teorici ünlü değil, bulguları da öyle.” düşüncesindeki hata nedir?
Doğru cevap: D) Şöhreti doğruluğun ölçütü saymak
Şöhreti doğruluğun ölçütü saymak hatasıdır; bir bulgunun değeri onu ortaya atanın ününe göre değişmez.
Bir tartışmacının sesini yükseltmesi argümanın gücünü artırır mı?
Doğru cevap: D) Hayır, güç gerekçelere bağlıdır
Hayır, güç gerekçelere bağlıdır; ton ve tavır argümanın mantıksal değerini değiştirmez.
Safsataları tanımak ne sağlar?
Doğru cevap: D) Akıl yürütmelerin daha sağlam sınanmasını
Akıl yürütmelerin daha sağlam sınanmasını sağlar; hata türlerini bilmek gerekçeleri daha dikkatli değerlendirmeyi mümkün kılar.
Soruları çözdükten sonra konuyu pekiştir: önce anlatımı oku, sonra konunun testini çöz.
Bu konuyu çalış: hesap aç, ilerlemen kaydedilsin.
Hesap aç