Mantık · 11. Sınıf · 16 soru
Çözümlü Sorular
Soru 1
Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir önermedir?
- A) Kapıyı lütfen kapat
- B) Bugün hava güzel mi
- C) Paris Fransa'nın başkentidir
- D) Ne güzel bir gün
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Paris Fransa'nın başkentidir
Paris Fransa'nın başkentidir cümlesi doğru ya da yanlış denilebilen bir önermedir; ötekiler soru, emir ve ünlem cümlesidir.
Soru 2
Bir argümanın temel bileşenleri nelerdir?
- A) Konu ve yorum
- B) Dayanak ve sonuç
- C) Giriş ve kapanış
- D) Öznel ve nesnel
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Dayanak ve sonuç
Dayanak ve sonuç bir argümanın temel bileşenleridir; dayanak savı destekler, sonuç ise bu dayanaktan çıkarılmaya çalışılan cümledir.
Soru 3
Aşağıdaki cümlelerden hangisi doğruluk değeri taşımaz?
- A) Bugün pazartesi
- B) Yağmur yağıyor
- C) Üç ile beşin toplamı sekizdir
- D) Dersi dinleyelim
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Dersi dinleyelim
Dersi dinleyelim bir emir cümlesidir; emir ve soru cümlelerine doğru ya da yanlış denilemediğinden doğruluk değeri taşımaz.
Soru 4
Geçerlilik kavramı ile ne kastedilir?
- A) Yapının kurallara uygunluğu
- B) Cümlenin güzel yazılması
- C) Sayının büyüklüğü
- D) Sesin yüksekliği
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yapının kurallara uygunluğu
Yapının kurallara uygunluğu kastedilir; geçerlilik dayanak doğruysa sonucun da doğru zorunluluğunu bildiren yapısal bir özelliktir.
Soru 5
Mantık en çok hangi ayrımı merkeze alır?
- A) Güzel ile çirkin
- B) Sıcak ile soğuk
- C) Doğruluk ile geçerlilik
- D) Genç ile yaşlı
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Doğruluk ile geçerlilik
Doğruluk ile geçerlilik ayrımı mantığın merkezindedir; biri içerikle, diğeri düşünce yapısıyla ilgilidir.
Soru 6
Aşağıdaki önermelerden hangisi bileşik önermedir?
- A) Hava güzel
- B) 2 ile 3 toplamı 5
- C) Yağmur yağıyor ve yollar ıslak
- D) Sokrates insandır
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yağmur yağıyor ve yollar ıslak
Yağmur yağıyor ve yollar ıslak cümlesi iki önermeyi birleştirdiği için bileşik önermedir; basit önermeler tek yargı taşır.
Soru 7
Bir argümanı değerlendirmede uygun sıra hangisidir?
- A) Önce sonucu beğen dayanağı sorma
- B) Önce dayanak ve sonucu ayır sonra tutarlılığa bak
- C) Önce dayanağı atla sonucu kabul et
- D) Önce tavrını bildir sonra konuya gir
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Önce dayanak ve sonucu ayır sonra tutarlılığa bak
Önce dayanak ve sonucu ayır, sonra tutarlılığa bakmak gerekir; yapısal değerlendirme argümanın gerçek kalitesini gösterir.
Soru 8
Bugün hava yağmurlu; yağmurlu havada yollar ıslak olur; dolayısıyla yollar ıslaktır. Bu argümanda hangi yapı vardır?
- A) Tanım yapısı
- B) Sayısal hesap yapısı
- C) Sıralama yapısı
- D) Kural-örnek yapısı
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kural-örnek yapısı
Kural-örnek yapısı söz konusudur; genel bir kural ile o kuralın koşulunun gerçekleştiği bir olgudan sonuca ulaşılır.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi bir günlük akıl yürütme hatasıdır?
- A) Dayanağı olmayan sonuca atlama
- B) Önermeyle argümanı ayırt etme
- C) Kurala uygun bir örnek gösterme
- D) Sonucu dayanağa bağlama
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Dayanağı olmayan sonuca atlama
Dayanağı olmayan sonuca atlama bir mantık hatasıdır; savı destekleyen dayanak verilmeden sonuç kanıtlanamaz.
Soru 10
Bazı öğrenciler sınava hazır. Bu önermede bazı belirteci ne anlam taşır?
- A) Hiçbirini içermez
- B) En az birini içerir
- C) Tamamını kapsar
- D) Yarısından çoğunu
Cevabı göster
Doğru cevap: B) En az birini içerir
En az birini içerdiği anlamına gelir; bazı belirteci kümenin boş olmadığını ama tamamını kapsamadığını bildirir.
Soru 11
Bir argümanın geçerli olması dayanaklarının doğru olmasını şart koşar mı?
- A) Evet her zaman gerekir
- B) Yalnız zor sorularda gerekir
- C) Hayır ikisi birbirinden ayrıdır
- D) Hayır dayanak hiç önemli değildir
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Hayır ikisi birbirinden ayrıdır
Hayır ikisi birbirinden ayrıdır; geçerlilik yapıya, doğruluk içeriğe bakar, bir argüman dayanağı yanlışken yapısal olarak geçerli olabilir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi bir bilgi ölçüsüne en yakın örnektir?
- A) Bir sayının değeri
- B) İddiayı doğruluk açısından denetleyen dayanak
- C) Bir cümlenin uzunluğu
- D) Bir fikrin popülerliği
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İddiayı doğruluk açısından denetleyen dayanak
İddiayı doğruluk açısından denetleyen dayanak bir bilgi ölçüsüdür; olgu, tutarlılık ve dayanak bu ölçütlere örnektir.
Soru 13
Geçerli ama sağlam olmayan argümanın özelliği nedir?
- A) Hiç dayanağı yoktur
- B) Sonucu çok uzundur
- C) Herkesçe kabul edilmektedir
- D) Yapısı kurallara uygundur ama dayanağı yanlıştır
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yapısı kurallara uygundur ama dayanağı yanlıştır
Yapısı kurallara uygundur ama dayanağı yanlıştır; bu durumda sonuç yapısal olarak çıkar ama dayanak güvenilir olmadığı için sağlam değildir.
Soru 14
Yeni ürün doğal olduğu için sağlıklıdır düşüncesine hangi eleştiri uygulanır?
- A) Doğal olanın iyi demek her zaman doğru değildir
- B) Ürünün adı çok uzundur
- C) Rengi çok canlıdır
- D) Kutusu küçüktür
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Doğal olanın iyi demek her zaman doğru değildir
Doğal olanın iyi demek her zaman doğru değildir; doğallık tek başına bir şeyin sağlıklı ya da iyi olduğunu kanıtlamaz.
Soru 15
Geçerli bir çıkarımın gücü esas olarak neye dayanır?
- A) Sonucun popülerliğine
- B) Dayanak sayısının çokluğuna
- C) Cümlenin uzunluğuna
- D) Dayanağın sonucu zorunlu kıldığı yapıya
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Dayanağın sonucu zorunlu kıldığı yapıya
Dayanağın sonucu zorunlu kıldığı yapıya dayanır; geçerli bir çıkarımda sonuç, dayanaktan ayrılamaz.
Soru 16
Mantığın amacı aşağıdakilerden hangisi olarak açıklanır?
- A) Düşünceyi doğru yürütme ilkelerini belirlemek
- B) İnsan davranışlarını rastgele açıklamak
- C) Sanatsal eserleri estetik açıdan değerlendirmek
- D) Ekonomik krizlerin nedenlerini tek başına ortaya koymak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Düşünceyi doğru yürütme ilkelerini belirlemek
Düşünceyi doğru yürütme ilkelerini belirlemek mantığın asıl amacıdır; böylece hatalı kıyastan kaçınılıp geçerli sonuçlara ulaşılır.