11. SınıfBiyoloji

Refleksler — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Refleksin tanımını yaparak refleks yanıtının bilinçli karar verme olmadan gerçekleştiğini gösterir.
Refleks yayının duyusal nörondan motor nörona uzanan anatomik yolunu adım adım açıklar.
Monosinaptik ve polisinaptik reflekslerin yapı ve hız bakımından farklılıklarını karşılaştırır.
Somatik, otonom ve karma refleksler ile yaşamı sürdüren refleks örneklerini sınıflandırır.
Reflekslerin vücudu koruma ve dengeyi sağlama işlevlerini somut durumlarla ilişkilendirir.

Refleks yanıtı merkezi sinir sisteminde gerçekleşir ancak bilinçli değerlendirme gerektirmez.
Refleks yayının omurilikte tamamlanabilmesi, vücudun hızlı korunmasını sağlar.
Refleksin hızı, sinaps sayısı ve sinir lifinin iletim özelliğiyle ilişkilidir.
Kas tendonunun kısa süreli kasılması, kas iğcikleri aracılığıyla refleks yayını başlatır.
Beyin omurilikteki refleksleri düzenleyebilir ve gerektiğinde baskılayabilir.
Refleksler sinir sisteminin en hızlı çalışan yanıt mekanizmasıdır.
Yaşamı sürdüren refleksler, beyin ve omurilik arasında sürekli iletişimle korunur.

Refleks yayı = duyusal nöron → merkez (ara nöron) → motor nöron → efektör
Toplam yanıt süresi = duyusal iletim + sinaps sayısına bağlı gecikme + motor iletim
Monosinaptik reflekte tek sinaps bulunur ve yanıt en hızlıdır
Polisinaptik reflekte birden çok sinaps vardır ve yanıt gecikebilir
Refleks süresi = uyarının algılanması ile kas yanıtının başlaması arasındaki süre
Somatik refleks = iskelet kası ile gerçekleşen bilinçsiz kasılma yanıtı
Otonom refleks = iç organ, bez ve düz kasın düzenlenmesiyle oluşan yanıt
Yaşamı sürdüren refleks = solunum, kalp atımı ve emme gibi sürekli çalışan refleksler

Hata: Refleks yanıtının bilinçli bir karar verme sonucu oluştuğunu düşünmek. Refleks, beyin kasılma süresince değerlendirme yapılmadan oluşan otomatik yanıttır.
Hata: Refleksin yalnızca omurilikte gerçekleştiğini ve beyinle ilişkisi olmadığını söylemek. Beyin omurilikteki refleksleri düzenler ve gerektiğinde baskılar.
Hata: Bütün reflekslerde ara nöron bulunduğunu varsaymak. Monosinaptik reflekslerde doğrudan duyusal nörondan motor nörona geçiş vardır.
Hata: Refleks yayında uyarının motor nörondan önce soncü hücreye ulaştığını söylemek. Uyarı önce duyusal nöronla merkeze, oradan motor nöronla efektöre ulaşır.
Hata: Reflekslerin yavaş ve enerji harcatmayan işlemler olduğunu düşünmek. Refleks hızlı gerçekleşir ve kas kasılması için enerji harcanır.
Hata: Otonom reflekslerde efektörün iskelet kası olduğunu ileri sürmek. Otonom reflekslerde efektör düz kas veya bezdir.

Refleks sorusunda önce sorun: yanıt bilinçli mi? Bilinçli değilse değerlendirme refleks yayında yapılmış demektir.
Monosinaptik ile polisinaptik ayrımında sinaps sayısını gözden geçirin; sinaps ne kadar çoksa yanıt o kadar gecikir.
Refleks yayının yolunu çizerken duyusal nörondan sonra ara nöron bulunup bulunmadığına bakın.
Kas tendonuna yapılan kısa vuruşla oluşan yanıtın nedeni kas iğciğinin mekanik reseptörüdür.
Otonom reflekslerde efektör kasın düz kas olduğunu, iskelet kası olmadığını hatırlayın.