10. SınıfTürk Dili ve Edebiyatı

Tanzimat, Servet-i Fünun ve Fecr-i Ati — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Tanzimat döneminin hangi olayla başladığını ve neden sonrasında da sürdüğünü açıklayabilir.
Tanzimat döneminin dergilerini ve ilk edebiyat dergisini tanıyabilir.
Tanzimat'ta tiyatro anlayışını ve ilk özgün tiyatro eserini gösterebilir.
Tanzimat'ın konularını, dil sadeleşmesi eğilimini ve düzyazı gelişimini açıklayabilir.
Servet-i Fünun döneminin tarih aralığını, sanat anlayışını ve dil özelliklerini tanıyabilir.
Fecr-i Ati döneminin dergisini, tarih aralığını ve tavrını açıklayabilir.

Tanzimat Dönemi 1830'da II. Meşrutiyet'le başlar ve sonrasında da sürer.
İlk edebiyat dergisi Tercüman-ı Ahvâl'dır ve 1832 yılında çıkmıştır.
Tanzimat'ta ilk çeviri tiyatro eserleri sahnelenmiş, ilk özgün tiyatro eseri Şinasi'nin Şair Evlenmesi'dir.
Tanzimat'ın konuları ayna zammı, kadın, kölelik, tembellik ve hurafe üzerine kurulur.
Tanzimat'ta düzyazı gelişir; makale, eleştiri, mektup ve gezi yazısı belirginleşir.
Servet-i Fünun döneminde anlayış sanat sanat içindir ve dönem 1896-1908 arasında sürmüştür.
Servet-i Fünun'da dilde eski ve arkaik söyleyiş yaygındır, hece ölçüsü serbestleştirilmiştir.
Fecr-i Ati dönemi 1908-1912 arasında sürmüş, ulusalcı tavır ve hızlanan sadeleşme ile anılmıştır.

Tanzimat: 1830'da II. Meşrutiyet'le başlar, sonrasında da sürer
İlk edebiyat dergisi: Tercüman-ı Ahvâl (1832)
Tanzimat dergileri: Tercüman-ı Ahvâl · İbret · Tezkire-i Fânî · Münif-i Efendi · Servet-i Fünun
Tanzimat konuları: ayna zammı · kadın · kölelik · tembellik · hurafe
Tanzimat ölçüsü: nazımda hem arruz hem hece ölçüsü; düzyazı (makale, eleştiri, mektup, gezi yazısı) gelişir
İlk çeviri tiyatro eserleri bu dönemde sahnelenmiştir; ilk özgün tiyatro Şinasi'nin Şair Evlenmesi'dir
Tanzimat yazarları: Namık Kemal · Tevfik Fikret · Şinasi · Ziya Paşa · Recaizade Mahmut Ekrem · Ahmet Mithat · Samipaşazade Sezai
Servet-i Fünun: 1896-1908 · anlayışı 'Sanat sanat içindir' · dili eski ve arkaik · müstehzi yayın geleneği
Servet-i Fünun ölçüsü: nazımda arruz sürer, hece ölçüsü serbestleştirilir; ilk roman Hüseyin Su'nun Yorgaki Kadın'ıdır (1908)
Fecr-i Ati: 1908-1912 · dergisi Tevfik Fikret'in · ulusalcı tavır · dilde sadeleşme hızlanır

Tanzimat'ın II. Meşrutiyet'le sona erdiğini söylemek: Dönem 1830'da II. Meşrutiyet'le başlar ve sonrasında da sürer.
İlk edebiyat dergisini yanlış belirlemek: İlk edebiyat dergisi Tercüman-ı Ahvâl'dır ve 1832 yılında çıkmıştır.
Servet-i Fünun dönemini sadeleşme dönemi saymak: Bu dönemde eski ve arkaik söyleyiş yaygındır; sadeleşme Fecr-i Ati'de hızlanır.
Servet-i Fünun'da hece ölçüsünün yaygın olduğunu söylemek: Nazımda arruz sürer, hece ölçüsü ise serbestleştirilmiştir.
Servet-i Fünun'un ilk romanını yanlış atamak: Bu dönemin ilk romanı Hüseyin Su'nun Yorgaki Kadın'ıdır ve 1908 yılında çıkmıştır.

Dönem tanırken önce tarih aralığına bak; 1896-1908 aralığı Servet-i Fünun'u, 1908-1912 aralığı Fecr-i Ati'yi işaret eder.
Dil eğilimini soru çözümlerken kullan: Tanzimat'ta sadeleşme başlar, Servet-i Fünun'da arkaik söyleyiş görülür.
İlkleri sormak kolay bir ayırt edicidir: ilk edebiyat dergisi Tercüman-ı Ahvâl, ilk özgün tiyatro Şair Evlenmesi'dir.
Bir dönemin sanatçılarını dergi adıyla eşleştirmeye çalış; Servet-i Fünun adı dergiden gelir.
Tanzimat konuları halkı uyarmaya yöneliktir; bu yüzden ahlâki ve toplumsal başlıklar öne çıkar.
Servet-i Fünun'da müstehzi yayın geleneğini unutma; alaycı anlayış dönemin bir özelliğidir.