10. SınıfTekstil Teknolojisi
Tekstil Teknolojisi · 10. Sınıf · Dokuma Makineleri
Mekikli ve Mekiksiz, İplik ve Dokuma Teknolojisi dersi kapsamındaki Dokuma Makineleri ünitesinin temel konularından biridir. Bu konu alanın gerektirdiği bilgi ve becerilerin kazandırılmasına temel oluşturur.
Bu konunun uygulamasında iş güvenliği kurallarına uyulmalı, kullanılan araç ve malzemeler amacına uygun seçilmeli ve yapılan işlemler standartlara göre kontrol edilmelidir. Öğrenilen bilgiler atölye ve iş yeri uygulamalarıyla pekiştirildiğinde kalıcılık artar.
Mekikli dokumada atkı ipliği, taşıyıcı mekik yardımıyla çözgü arasından geçirilir. Mekik çift yönlü hareket ettiği için her geçişte çözgü iki ayrı atkı ile kilitlenir ve kumaş sıkı bir yapıya kavuşur. Ancak mekiğin hızı sınırlıdır; bu yüzden üretim hızı düşüktür ve geniş enli kumaşlarda titreşim yapar.
Mekikli dokumada tahrik sistemi motor ile çalışır, kasnak ve kayışlar aracılığıyla kiriş ve tarak hareketine güç aktarır. Atkı sıkma (beat-up) kuvveti, kumaşın sıklığını doğrudan belirler; kuvvet dengesiz olursa kumaşta en boy sıklığı değişir.
Mekiksiz dokuma atkıyı mekik yerine hava akımı, rapier, jet veya çubukla geçirir. Bu yöntemlerde atkı hızı çok daha yüksektir ve kumaş dakikada yüzlerce atkı ile üretilebilir. Hava akımlı (jet) sistemde atkı ipliği hava püskürtmesiyle karşı tarafa taşınır; elektronik kontrol sayesinde atkı kopmaları anında algılanır.
| Yöntem | Atkı taşıma | Karakter |
|---|---|---|
| Mekikli | Mekik (uçak) | Yavaş, sağlam ve klasik |
| Rapier | Mekanik tutaç | Esnek, çok geniş en |
| Jet | Hava akımı | Çok yüksek hız |
| Proje (water jet) | Su basıncı | Yüksek hız, hassas |
Tahrik sistemi, motorun dönüşünü kiriş, tarak ve atkı düzenine oranlı biçimde dağıtır. Zamanlama şaşarsa çözgü kırılır ve kumaşta çizgi hatası oluşur. Üretim sırasında atkı sayacı, kopan iplik sensörü ve sıklık kontrolü sürekli izlenir.
Sınavda mekikli ile mekiksizin ayrımı, atkı taşıma aracı ve hız ilişkisi sorulur. Sahada kumaşta en-boy düzensizliği görülürse önce tahrik zamanlaması ve atkı sıkma kuvveti kontrol edilir; sistemdeki kopan iplik sensörü de ilk bakılacak yerlerdendir.
Mekikli dokumada atkı, mekik yardımıyla uçuğa bırakılır; mekiksiz dokumada ise hava jeti veya su jeti ile taşınır.
| Yöntem | Hız | Uygun Kumaş |
|---|---|---|
| Mekikli | Orta hızda | Genel tekstil işleri |
| Hava jeti | Yüksek hızda | İnce ve hafif iplik |
| Su jeti | Çok yüksek hızda | Yüksek sıklık ve geniş en |
Atkı yolu kısaldıkça dokuma hızı artar; ancak ipliğin mukavemeti bu artışı sınırlar.
Yüksek hızda düşük mukavemetli iplik kullanılır; uçlarda kopukluk ve kenar hatası oluşur.
İplik ve Dokuma Teknolojisi dersi kapsamında Mekikli ve Mekiksiz konusu. Bu konuda ögrenme çıktıları:
Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:
Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama:
Soru: Mekiksiz dokuma daha hızlıdır.
Sonuç/cevap: Doğru uygulama sonucunda konuyla ilgili kazanım elde edilir.
Daha ileri bir uygulama:
Soru: Mekikli tezgâh dakikada 150, jet tezgâh ise 1200 atkı yapmaktadır. Hız kaç katıdır?
Sonuç/cevap: Cevap: Jet tezgâh sekiz kat daha hızlıdır.
Mekikli ve Mekiksiz - Örnek 1 konusunun adımları:
Mekikli ve Mekiksiz, İplik ve Dokuma Teknolojisi dersi kapsamında ele alınan temel konulardan biridir. Mekiksiz dokuma daha hızlıdır. Atkı ipliği enine atılır. Tahrik sistemi makineyi çalıştırır. Bu bilgiler uygulama ve iş güvenliği kurallarıyla birlikte pekiştirilmelidir.
Soru: Mekikli ve mekiksiz dokuma tezgâhlarını hız, kumaş sıkılığı ve kontrol gereksinimi açısından karşılaştırarak bir üretim tercihi yap. Kararını gerekçelendir.
Örnek cevap: Puanlama anahtarı: mekiksizin atkıyı hava, su veya mekanik tutaçla taşıdığının yazılması 3 puan; mekiksizin daha hızlı olduğunun belirtilmesi 2 puan; mekiklide her geçişte iki atkıyla kilitlenme oluştuğunun ve kumaşın sıkı olduğunun 3 puan; mekiksizde hız arttıkça atkı kopması sensörünün şart olduğunun 3 puan; tahrik zamanlaması bozulunca çözgü kırılma riskinin 2 puan; karşılaştırmanın düzenli sunulması 2 puan.
Mekikli ve Mekiksiz, İplik ve Dokuma Teknolojisi dersi kapsamındaki Dokuma Makineleri ünitesinin temel konularından biridir. Bu konu alanın gerektirdiği bilgi ve becerilerin kazandırılmasına temel oluşturur. Bu konunun uygulamasında iş güvenliği kurallarına uyulmalı, kullanılan araç ve malzemeler amacına uygun…
Mekikli ve Mekiksiz ile ilgili kavramları birbirine karıştırmak: Temel kavramları tablo veya zihin haritasıyla ayırt et. Uygulamada standartlara ve iş güvenliği kurallarına uymamak: Her adımda güvenlik ve kalite kurallarını uygula.
Mekiksiz dokuma daha hızlıdır. · Atkı ipliği enine atılır. · Tahrik sistemi makineyi çalıştırır. · Mekiksiz dokuma atkıyı hava, su veya mekanik tutaçla taşıdığı için mekikli dokumadan belirgin biçimde daha hızlıdır.
Mekikli ve Mekiksiz ile ilgili temel kavramları açıklar. Mekikli ve Mekiksiz konusunun İplik ve Dokuma Teknolojisi dersi içindeki yerini ve önemini belirtir. Konuyla ilgili araç, gereç ve malzemeleri amacına uygun seçer.
Mekikli ve Mekiksiz ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Doğru cevap: A) Mekiksiz dokuma daha hızlıdır.
Mekiksiz dokuma daha kavramı Mekikli ve Mekiksiz konusunun temel bir kavramıdır. Detaylar konu anlatımında verilmiştir.
Mekikli ve Mekiksiz hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Doğru cevap: C) Tahrik sistemi makineyi çalıştırır.
Tahrik sistemi makineyi kavramı Mekikli ve Mekiksiz konusunun temel bir kavramıdır. Detaylar konu anlatımında verilmiştir.
Mekikli ve Mekiksiz konusuyla ilgili hangi ifade doğrudur?
Doğru cevap: A) Atkı ipliği enine atılır.
Atkı ipliği enine kavramı Mekikli ve Mekiksiz konusunun temel bir kavramıdır. Detaylar konu anlatımında verilmiştir.
Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
Tekstil Teknolojisi için çalışma yolu
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
Bu sayfa Mekikli ve Mekiksiz konusunun anlatımını, kazanımlarını ve örnek sorularını içerir. Konuyla ilgili tüm sorular için testi çöz, diğer konular için DersTeders ana sayfasına geçebilirsin.
Bu konuyu çalış: hesap aç, ilerlemen kaydedilsin.
Hesap aç