İSG

Konu Anlatımı

İSG

İSG, Bilgisayarlı Tezgâhlarda İmalat (CNC) dersi kapsamındaki Kalite ve Güvenlik ünitesinin temel konularından biridir. Bu konu alanın gerektirdiği bilgi ve becerilerin kazandırılmasına temel oluşturur.

Temel Bilgiler

• İlk parça kontrolü seri üretimden önce yapılır.
• Talaş atılmadan tezgâha müdahale edilmez.
• Kapı sensörü güvenlik sağlar.

Uygulama ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bu konunun uygulamasında iş güvenliği kurallarına uyulmalı, kullanılan araç ve malzemeler amacına uygun seçilmeli ve yapılan işlemler standartlara göre kontrol edilmelidir. Öğrenilen bilgiler atölye ve iş yeri uygulamalarıyla pekiştirildiğinde kalıcılık artar.

1. İş Kazası Kaynakları ve Korunma Sırası

İş güvenliğinde önce tehlike kaynağını ortadan kaldırmak, sonra kişisel koruyucu donanıma başvurmak gerekir. Korunma önceliği: tehlikeyi ortadan kaldır → tehlikeyi izole et → kişisel korunuma geç; bu sıra, riskin en düşük maliyetle ve en etkin biçimde azaltılmasını sağlar.

Mahfaza, hem dönen parçaya teması hem de talaşın savrulmasını önler. Emniyet durdurma düğmesi, operatörün her an erişebileceği mesafede ve işaretli olmalıdır; acil durumda enerjinin kesilmesi, kazanın büyümesini engeller.

2. Adım Adım Güvenli Çalışma

1. Takım ve parçanın bağlaması kontrol edilir, alet uygunsuz bırakılmaz.
2. KKD giyilir: gözlük, gerekirse eldiven ve iş ayakkabısı.
3. Mahfaza yerine takılır, emniyet durdurma düğmesinin çalıştığı denenir.
4. Tezgâh boşta çalıştırılır; titreşim ve ses normalse işe başlanır.
5. İş bitiminde takım durdurulur, enerji kesilir ve talaş temizlenir.

3. Enerji Kesme ve Kilitleme

Bakım öncesi enerji kesilir, anahtar operatörün kendisinde kalır ve etiket asılır. Böylece başka biri hatayı geri açamaz. Bu yöntem kilitli-etiaketli çalıştırma (LOTO) olarak bilinir ve bakım güvenliğinin temelidir.

4. Sınav ve Atölye Odaklı Notlar

Sınavda korunma önceliği ve KKD seçimi sorulur. Atölyede en sık hata, kısa süreli işlem için mahfazayı kaldırmaktır; kazaların büyük kısmı bu saniyelik gevşemede meydana gelir.

İş Kazası Kaynaklarının Önemli Olarak Değerlendirilmesi

İş güvenliği konusunda tehlike kaynaklarının doğru ve hızlı tespiti, kazaların önlenmesinde kritik bir rol oynar. Özellikle kesme/keskin yüzeylerdeki riskler, talaş atımı sırasında oluşan parçaların kontrolüne bağlı olarak ortaya çıkar. Bu nedenle, tezgâh üzerindeki tüm parçaların ve takımların düzenli olarak kontrol edilmesi gereklidir. Talaş atılmadan tezgâha müdahale edilmemeli, bu şekilde oluşan tehlikelerin azaltılması için dikkatli bir yaklaşım benimsenmelidir.

İş yerindeki tehlikelerin kaynağı olarak belirlenen riskler, işin güvenliğini korumak için en yüksek öncelikle ele alınmalıdır. Örneğin, kesme sıvısı veya taşlama işlemlerindeki kimyasal maddeler, toz ve diğer risk faktörleri, iş yerindeki güvenliği ciddi şekilde tehdit edebilir. Bu nedenle, bu tür risklerin kontrolü için gerekli önlemler alınmalı ve iş yerindeki güvenli çalışma koşullarının sağlanması için herhangi bir ihlalin önlenmesi önemlidir.

Ne Öğreneceğiz

Bilgisayarlı Tezgâhlarda İmalat (CNC) dersi kapsamında İSG konusu. Bu konuda ögrenme çıktıları:

• İSG ile ilgili temel kavramları açıklar.
• İSG konusunun Bilgisayarlı Tezgâhlarda İmalat (CNC) dersi içindeki yerini ve önemini belirtir.
• Konuyla ilgili araç, gereç ve malzemeleri amacına uygun seçer.
• İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun çalışır.
• Öğrendiği bilgi ve becerileri atölye/iş yeri uygulamalarında kullanır.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• İlk parça kontrolü seri üretimden önce yapılır.
• Talaş atılmadan tezgâha müdahale edilmez.
• Kapı sensörü güvenlik sağlar.
• Mahfaza hiçbir koşulda kısa süreli işlem için bile kaldırılmaz; kazaların büyük kısmı bu durumda oluşur.
• Emniyet durdurma düğmesi her zaman erişilebilir ve işaretli olmalıdır.

Basit Örnek ve Günlük Yaşam

Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama:

Soru: İlk parça kontrolü seri üretimden önce yapılır.

1. Konuyu tanımla ve ilgili kavramları belirle.
2. Doğru yöntem veya hesaplamayı uygula.
3. Sonucu standartlara göre kontrol et.

Sonuç/cevap: Doğru uygulama sonucunda konuyla ilgili kazanım elde edilir.

İleri Örnek

Daha ileri bir uygulama:

Soru: Taşlama tezgâhında çalışırken hangi koruyucu donanım zorunludur?

1. Adım 1: Uçan kıvılcım ve parça riski belirlenir.
2. Adım 2: Göz koruması, darbeli gözlük veya yüz siperi ile sağlanır.
3. Adım 3: Ses seviyesi yüksekse kulak koruyucu eklenir.

Sonuç/cevap: Gözlük/face siperi zorunlu, gerekirse kulak koruyucu eklenir.

Karşılaştırma Tablosu

Özet

İSG, Bilgisayarlı Tezgâhlarda İmalat (CNC) dersi kapsamında ele alınan temel konulardan biridir. İlk parça kontrolü seri üretimden önce yapılır. Talaş atılmadan tezgâha müdahale edilmez. Kapı sensörü güvenlik sağlar. Bu bilgiler uygulama ve iş güvenliği kurallarıyla birlikte pekiştirilmelidir.

Kendini Dene

Soru: Yönerge: CNC tezgâhı için İSG kontrol listesi hazırla. Koruyucu mahfaza, kapı ve mahfaza sensörü, emniyet durdurma düğmesi, enerji kilitleme, kişisel koruyucu donanım ve gürültü başlıklarını kullan; her madde için kontrol edilecek durumu, sıklığı ve sorumluyu yaz.

Örnek cevap: Puanlama anahtarı: altı başlığın yazılması 6 puan; her başlık için somut kontrol maddesinin yazılması 4 puan; kontrol sıklığının (vardiya başı/günlük/aylık) yazılması 2 puan; sorumlunun belirtilmesi 2 puan; düzen 1 puan. Toplam 15 puan. Model cevap: Vardiya başında mahfaza ve kapı sensörü gözle kontrol edilir, emniyet butonuna erişim açık tutulur, bakım öncesi LOTO uygulanır, gözlük-eldiven teslim alınır,92 dB ölçümünde kulaklık zorunlu hâle getirilir; kontroller formaya imzayla işlenir.