Sıva ve Düzlem Uygulamaları

Konu Anlatımı

Sıva ve Düzlem Uygulamaları

Sıva ve Düzlem Uygulamaları, Yapı Malzemeleri dersi kapsamındaki Duvar Malzemeleri ünitesinde duvar, tavan ve zemin yüzeylerinin kaplanması işlerini ele alır. Sıva; yapı elemanını koruyan, yüzeyi düzleştiren ve son katmanın tutunmasını sağlayan bir tabakadır.

Temel Bilgiler

• Sıva; bağlayıcı, ince kum, su ve gerektiğinde katkı bileşenlerinden oluşur.
• Sıva taban yüzeyinden üzerine doğru birden fazla kat hâlinde uygulanır.
• Toplam sıva kalınlığı alt kat ve üst kat kalınlıklarının toplamıdır.
• Düzlem, yatay yüzeylerde istenen seviyeyi oluşturmak için yapılan serme işlemidir.

Sıva Türleri

Sıva Katmanları

Sıva, en altta tokaçlama sıvası ile başlar. Bu kat tabanın düzensizliğini giderir ve sonraki katların tutunmasını sağlar. Üzerine ara sıva ile denge kurulur; en üstte ince sıva ile yüzey düz hâle getirilir. Kat kalınlıkları proje ve uygulama koşullarına göre belirlenir.

Her kat önceki kat sertleşmeden ve yeterince kurumadan atılmamalıdır. Çok kalın tek kat sürüm, yüzeyte çatlama ve dökülme riskini artırır.

Yüzey Hazırlığı

Sıva yapılacak yüzey temizlenir, toz ve yağdan arındırılır. Beton ve gazbeton gibi emici yüzeylerde astar uygulanır. Emici olmayan düz yüzeylerde pürüzlendirme yapılarak tutunma sağlanır. Yapışmayı engelleyen her tür leke ve kabuk temizlenmelidir.

Düzlem Uygulaması

Düzlem, yatay yüzeylerde istenen seviyeyi oluşturmak için yapılan serme işlemidir. Zeminde önce alt kat serilir, üzerine ara kat ve yüzey düzleme katı gelir. Katlar sertleşmeden üst üste basılmaz. Düzlem yüzeyinde su birikintisi kalmayacak biçimde eğim ve pürüzsüzlük denetlenir.

Dikkat Edilecekler

Sıva, sıcak ve kurak havada hızlı kurur; bu durumda çatlama görülür. Rüzgârlı ve donlu koşullarda sıva yapılmamalıdır. Sıva yüzeyi kuruyana kadar su püskürtülerek nem dengesi korunmalıdır. Artan sıva, sertleşmeden sonra yeniden kullanılamaz.

Özet

Sıva ve düzlem uygulamaları, yapı elemanlarının yüzeylerini koruyan ve düzleştiren işlerdir. Sıva türü kullanım yerine göre seçilir; iç, dış, ısı yalıtımlı ve su yalıtımlı sıvalar farklı görevler üstlenir. Katmanlar tokaçlama, ara sıva ve ince sıva biçiminde sıralanır. Yüzey hazırlığı ve astar uygulaması yapışmanın temelidir. Düzlemde yatay yüzeylerde istenen seviye kat kat oluşturulur ve su birikintisi bırakılmaz.

Katman Sırası, Düzlem İşçiliği ve Şartname Uyumu

Sıva, yapı elemanını koruyan ve yüzeyi düzleştiren katmandır. Sıva katmanlı yapılır: astar, ara ve son katman birbirinin görevini tamamlar. Kalın sıva tek seferde yapılmaz; çok kalın tek katman çatlar. Katman kalınlıkları şartnamede yazılıdır.

Düzlem uygulamasında asıl konu malzemenin düzgün dağılmasıdır. Aşırı malzeme düzeltmesi kolay, eksik malzeme düzeltmesi zordur; bu yüzden mala taşıma azaltılır. Yüzey hazırlığı, yapışmayı etkileyen en önemli etkendir: toz ve nem temizlenmeden uygulama yapılmaz.

Günlük Hayattan Bir Örnek

Sıva yüzeyinde çatlaklar oluştu. İncelendiğinde sıvanın tek katman ve kalın uygulandığı, yüzey hazırlığının da yapılmadığı görüldü. Katman sırasına uyulduğunda çatlak sorunu tekrarlamadı.

Özet

• Sıva katmanlı uygulanır, kalınlıklar şartnamede yazılıdır.
• Çok kalın tek katman uygulanmaz.
• Yüzey toz ve nemden arındırılır.
• Mala taşıma azaltılarak düzlem kalitesi artırılır.
• Son katman şartnameye uygunluğu ölçülür.

Sık Yapılan Hatalar

1. Yüzey hazırlığını atlamak: Tozlu ve nemli yüzeye yapılan sıva yapışmaz ve dökülür.
2. Tek katman uygulamak: Kalın tek katman çatlar; katman sırası bozulmamalıdır.
3. Düzlüğü ölçmemek: Gözle kontrol edilen düzlem, sonradan kaplama işinde sorun çıkarır.

Ne Öğreneceğiz

Duvar ve tavan sıvalarının türlerini, taban katmanlarını ve zemin düzleme uygulamalarını uygulama ölçekte anlatan konudur. Bu konuda ögrenme çıktıları:

• Sıva türlerini ve kullanım yerlerini doğru eşleştirir.
• Sıva tabakalarını ve toplam kalınlık ilkesini uygular.
• Yüzey hazırlığını ve astar kullanımını doğru planlar.
• Zemin düzleme işlemini katman sırasıyla yapar.
• Sıva kaynaklı kusurları tanıyıp önlem alır.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Sıva taban yüzeyinden üzerine doğru birden fazla kat hâlinde uygulanır.
• Tokaçlama sıvası en altta, ince sıva en üstte yer alır.
• Emici yüzeylerde astar, pürüzsüz yüzeylerde pürüzlendirme yapılır.
• Düzlem, yatay yüzeylerde istenen seviyeyi oluşturan serme işlemidir.
• Sıcak ve kuru havada sıva çatlar; yüzey nemli tutulmalıdır.
• Artan sıva sertleştikten sonra yeniden kullanılamaz.

İleri Örnek

Daha ileri bir uygulama:

Soru: Zemin düzlemesi üç kat hâlinde yapılacaktır. Kat sırası nasıl olmalıdır?

1. Adım 1: En altta alt kat serilir.
2. Adım 2: Alt kat sertleştikten sonra ara kat gelir.
3. Adım 3: En üstte yüzey düzleme katı oluşturulur.

Sonuç/cevap: Alt kat, ara kat ve yüzey düzleme katı sırayla uygulanır.

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Örnek 1: Toplam Sıva Kalınlığı konusunun adımları:

1. Adım 1: Kat kalınlıkları toplanır.
2. Adım 2: 12 + 5 + 3 işlemi uygulanır.
3. Adım 3: Toplam kalınlık 20 mm olarak bulunur.

Karşılaştırma Tablosu

Kendini Dene

Soru: Bir duvarda 12 mm tokaçlama, 5 mm ara sıva ve 3 mm ince sıva uygulanacaktır. Toplam kalınlığı bulup kat sırasını gerekçesiyle açıklayınız.

Örnek cevap: Puanlama anahtarı: Üç kat kalınlığının toplandığı yazılır (4 puan); 12 + 5 + 3 ile 20 mm sonucunun bulunduğu gösterilir (4 puan); tokaçlama sıvasının en altta, ince sıvanın en üstte olduğu belirtilir (4 puan); alt katın tutunma ve düzlük sağladığı gerekçesiyle açıklanır (3 puan).