10. SınıfElektrik-Elektronik Teknolojisi
Lehimleme Sonrası Arıza Tespiti — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Kartı gözle inceleyerek soğuk lehim, çıplak bakır ve lehim köprüsü hatalarını ayırt eder.
- Güç kesiliyken ölçüm aletiyle kısa devre ve açık devre durumlarını saptar.
- Bölüm bölüm ölçüm yaparak arıza yerini adım adım daraltır.
- Lehim noktasındaki hatanın nedenini belirleyip uygun düzeltme yöntemini uygular.
- Test sonuçlarını bir kontrol listesine kaydederek teslim standardına uygun raporlar.
Önemli noktalar
- Lehimleme sonrası ilk kontrol görsel incelemedir; soğuk lehim, çıplak bakır ve ters bağlantı aranır.
- Bord üzerinde kısa devre olup olmadığı, güç kesiliyken ölçüm aletiyle denetlenir.
- Bölüm bölüm ölçüm yapılarak arıza yeri adım adım daraltılır.
- Lehim noktası yeterli ısıtılmadan yapılırsa soğuk lehim oluşur ve temas güvenilmez olur.
- Fazla ısı verilen noktalarda geçiş deliği çevresi zayıflar ve kart kullanılamaz hâle gelebilir.
- Bazı arızalar yalnızca sıcak çalışırken ortaya çıkar; bu yüzden sıcak çalıştırma testi yapılır.
- Kartın çalıştığı doğrulandıktan sonra koruyucu muhafaza takılır ve ölçüm kaydı saklanır.
Formüller ve kurallar
- Süreklilik ölçümü: güç kesiliyken iki nokta arasında direnç ölçülür.
- Kısa devre göstergesi: ölçülen direnç sıfıra yakınsa hatta kısa devre vardır.
- Açık devre göstergesi: ölçülen direnç çok büyükse hatta kopma vardır.
- Direnç artışı: fark = R_olculen - R_beklenen
- Bölümlere ayırma kuralı: arıza, bölüm çıkarılınca giderse o bölümdedir.
- Güç verme kuralı: ilk çalıştırmada besleme gerilimi kademeli yükseltilir.
- Akım sınırı kuralı: sınır aşılırsa besleme kendiliğinden kesilir.
- Sıcaklık kuralı: metallerin iletkenliği direnci sıcaklık arttıkça yükselir.
Sık yapılan hatalar
- Gücü kesmeden ölçüm yapmak: Ölçüm aleti devre kapalıyken kullanılmalıdır. Güç açıkken yapılan ölçüm aleti ve kart için tehlikeli olabilir, sonuç da güvenilmez çıkar.
- Soğuk lehimi sağlam saymak: Yapışmamış bir lehim noktesi dışarıdan dolgun görünür. Temas direnci yüksek olduğu için ısınma ve kopma belirtisi ancak çalışma sırasında ortaya çıkar.
- Lehim köprüsünü atlamak: Fazla lehim iki bacağı birleştirerek kısa devre yaratabilir. Bu köprü görsel incelemede fark edilmeli ve sökülerek iki uç ayrılmalıdır.
- Ölçüm noktası seçmemek: Devrenin tamamı tek parça hâlinde ölçülürse arıza yerine ulaşılamaz. Kart bölümlere ayrılarak her bölüm tek tek ölçülmelidir.
- Arızayı gizleyecek işlem yapmak: Akım sınırı yükseltilirse ya da besleme tekrar verilirse kart kalıcı zarar görebilir. Önce ölçüm, sonra müdahale sırasına uyulmalıdır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Ölçüm aletini kullanmadan önce kutu üzerindeki iki nokta arasında ölçüm yaparak aletin çalıştığını doğrulayın.
- Ölçüm noktalarını kart şeması üzerinde işaretleyip hangi değerin beklendiğini önceden yazın.
- Lehim noktalarını temizledikten sonra mutlaka tekrar ölçüm yapın; ölçüm yapılmadan kart çalıştırılmamalıdır.
- Zayıf görünen noktaları önce işaretleyip sonra düzeltin; rastgele değişiklik arıza kaynağını gizler.
- Çalışma sırasında ölçülen her değeri sırasıyla kaydedin; karşılaştırma yapılamazsa teşhis zorlaşır.
- Devreyi çalıştırırken kartı yüzünüze yakın tutmayın; kısa devre anında yükselen ısı ve duman yaralanma riski oluşturur.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.