Dış Aydınlatma Tesisatları

Konu Anlatımı

Bu derste ne öğreneceğiz

Bu konuda dış ortam aydınlatmasında kullanılan armatürleri, koruma sınıflarını ve montaj kurallarını öğreneceksiniz. Bina cephesi, bahçe ve yürüyüş yolu aydınlatmasının nasıl planlandığını kavrayacaksınız.

Ön bilgi

Işığın bir ortamı görünür kıldığını ve lambaların elektrikle çalıştığını bilmek yeterlidir. Dış ortamda yağmur ve toz olduğunu bilmek konuyu kolaylaştırır.

• Dış armatürler yağmur, toz ve neme karşı korunmalıdır.
• Koruma sınıfı ortam koşullarına göre seçilir.
• Aydınlatma düzeyi yeterli ve göz kamaştırmamalıdır.

Armatür ve koruma sınıfları

Armatür; lambayı taşıyan ve dağıtan elektrik aksesuarıdır. IP koruma sınıfı; katı cisim ve su girişine karşı dayanımı gösterir. Dış aydınlatma armatürlerinde en az IP54 aranır; IP65 ve üzeri daha ağır ortamlar için tercih edilir. Projektör; geniş alana ışık odağı veren armatürdür. Gömme armatür; yere gömülerek yer aydınlatması yapar. Yönlü armatür; ağaç veya cepheyi aydınlatmak için hedefe yönlendirilir.

Dış aydınlatma çeşitleri

Cephe aydınlatması; bina yüzeyini vurgulayan aydınlatma türüdür. Bahçe aydınlatması; yol ve bitkilerin aydınlatılmasıdır. Yürüyüş yolu aydınlatması; güvenli geçiş için toprak seviyesinde ışık sağlar. Güvenlik aydınlatması; kapı ve köşeleri aydınlatarak izinsiz girişi zorlaştırır. Süsleme aydınlatması; havuz ve peyzajı vurgular.

Basit örnek ve günlük yaşam

Bir sitenin gece kapı önünden geçen yolda karanlıkta tökezlenme riski vardır. Yol boyunca düzenli aralıklarla yer yer gömme armatür yerleştirilerek güvenli bir aydınlatma düzeyi oluşturulur.

Adım adım çözülmüş örnek

Soru: Bir bahçe yoluna 20 metre uzunluğunda aydınlatma yapılacaktır. Nasıl planlanmalıdır?

Adım 1: Yolun uzunluğu belirlenir: 20 m.

Adım 2: Hedeflenen aydınlatma düzeyi seçilir.

Adım 3: Her armatürün aydınlatma alanı tahmin edilir: 4 m.

Adım 4: Armatür sayısı hesaplanır: 20 / 4 islemi 5 armatür verir.

Adım 5: Açıklık aralıkları düzenli tutulup toprak hattı ve beslemesi planlanır.

İleri örnek

Bir otel bahçesi, avlu, havuz ve yürüyüş yolları için aydınlatma planlanacaktır. Yürüyüş yollarına düşük montajlı gömme armatürler yerleştirilir ve göz kamaştırmaması için aşağı yönlü ışık verilir. Avluya yönlü projektörler yerleştirilir. Havuz kenarına suya dayanıklı armatür seçilir ve IP koruma sınıfı koruması göz önünde tutulur. Besleme hattı boru içinde çekilir ve su birikintisi oluşan bölgelerde derinlik artırılır. Tüm hatlarda kaçak akım koruması ve topraklama bağlantısı yapılır. Aydınlatma zamanlayıcıya bağlanarak gece çalışması sağlanır.

Kavram karşılaştırma tablosu

Sık yapılan hatalar

Dış armatür yerine iç mekân armatürü kullanmak yaygın hatadır. İkincil hata montajda kabloyu armatür içinde bağlantı yapacak şekilde uzun bırakarak su birikmesine yol açmasıdır. Üçüncü hata kaçak akım koruması eklemeyerek dış ortamda güvenliği zayıflatmasıdır.

Özet

Dış aydınlatmada armatür seçimi koruma sınıfına göre yapılır. Yol, avlu, havuz ve cephe için farklı armatür tipleri kullanılır. Hatlar boru içinde çekilir, topraklama ve kaçak akım koruması yapılır. Aydınlatma düzeyi güvenliği sağlayacak şekilde planlanmalıdır.

Kendini dene

1. Evinin bahçesi için üç farklı armatür türü ve yerlerini belirle. 2. IP65 sınıfının ne anlama geldiğini yaz. 3. 12 metre bir yol için gerekli armatür sayısını hesapla. 4. Havuz kenarında hangi armatürün kullanılması gerektiğini açıkla. 5. Dış hatlarda su birikintisi olan noktalarda nasıl bir koruma yapılması gerektiğini açıkla.

Temrin ve Uygulama Notları

7.1 Dış Aydınlatma Armatürünün İç Bağlantılarının Yapılması

Sodyum buharlı armatürde 400 W ve 230 V lamba kullanılır. Balast, ateşleyici ve 50 µF kondansatör bağlanır. Kondansatör çarpılma riskine karşı kullanmadan önce yalıtkan saplı uçla deşarj edilir. Balast ve ateşleyici olmadan lamba çalışmaz.

7.2 Dış Aydınlatma Armatürünün Montajı ve Hat Bağlantısı

Hat 16 A sigortayla korunur ve 3x2,5 mm² NYAF kablo kullanılır. Yeraltı kablosu en az 80 cm derinliğe döşenir. Direğin metal kısımları topraklanır, yeraltı bağlantıları yalıtkan bir parça üzerinde yapılır.

7.3 Dış Aydınlatma Tesisatının Fotosel Röle ile Kontrolü

Fotosel röle ve üç fazlı kontaktörle otomatik kontrol kurulur. Armatürler üç faza ayrı ayrı bağlanır. Gün ışığında bir armatür yanıyorsa bağlantı hatası aranır.

Sınavda: kondansatörün neden deşarj edildiği, yeraltı kablo derinliği ve fotosel devresinde armatürlerin faz dağılımı sorulabilir.