10. SınıfElektrik-Elektronik Teknolojisi
Elektrik-Elektronik Teknolojisi · 10. Sınıf · Tesisat Atölyesi
Bu konuda dış ortam aydınlatmasında kullanılan armatürleri, koruma sınıflarını ve montaj kurallarını öğreneceksiniz. Bina cephesi, bahçe ve yürüyüş yolu aydınlatmasının nasıl planlandığını kavrayacaksınız.
Işığın bir ortamı görünür kıldığını ve lambaların elektrikle çalıştığını bilmek yeterlidir. Dış ortamda yağmur ve toz olduğunu bilmek konuyu kolaylaştırır.
Armatür; lambayı taşıyan ve dağıtan elektrik aksesuarıdır. IP koruma sınıfı; katı cisim ve su girişine karşı dayanımı gösterir. Dış aydınlatma armatürlerinde en az IP54 aranır; IP65 ve üzeri daha ağır ortamlar için tercih edilir. Projektör; geniş alana ışık odağı veren armatürdür. Gömme armatür; yere gömülerek yer aydınlatması yapar. Yönlü armatür; ağaç veya cepheyi aydınlatmak için hedefe yönlendirilir.
Cephe aydınlatması; bina yüzeyini vurgulayan aydınlatma türüdür. Bahçe aydınlatması; yol ve bitkilerin aydınlatılmasıdır. Yürüyüş yolu aydınlatması; güvenli geçiş için toprak seviyesinde ışık sağlar. Güvenlik aydınlatması; kapı ve köşeleri aydınlatarak izinsiz girişi zorlaştırır. Süsleme aydınlatması; havuz ve peyzajı vurgular.
Bir sitenin gece kapı önünden geçen yolda karanlıkta tökezlenme riski vardır. Yol boyunca düzenli aralıklarla yer yer gömme armatür yerleştirilerek güvenli bir aydınlatma düzeyi oluşturulur.
Soru: Bir bahçe yoluna 20 metre uzunluğunda aydınlatma yapılacaktır. Nasıl planlanmalıdır?
Adım 1: Yolun uzunluğu belirlenir: 20 m.
Adım 2: Hedeflenen aydınlatma düzeyi seçilir.
Adım 3: Her armatürün aydınlatma alanı tahmin edilir: 4 m.
Adım 4: Armatür sayısı hesaplanır: 20 / 4 islemi 5 armatür verir.
Adım 5: Açıklık aralıkları düzenli tutulup toprak hattı ve beslemesi planlanır.
Bir otel bahçesi, avlu, havuz ve yürüyüş yolları için aydınlatma planlanacaktır. Yürüyüş yollarına düşük montajlı gömme armatürler yerleştirilir ve göz kamaştırmaması için aşağı yönlü ışık verilir. Avluya yönlü projektörler yerleştirilir. Havuz kenarına suya dayanıklı armatür seçilir ve IP koruma sınıfı koruması göz önünde tutulur. Besleme hattı boru içinde çekilir ve su birikintisi oluşan bölgelerde derinlik artırılır. Tüm hatlarda kaçak akım koruması ve topraklama bağlantısı yapılır. Aydınlatma zamanlayıcıya bağlanarak gece çalışması sağlanır.
| Armatür türü | Kullanım yeri | Işık yönü | Koruma sınıfı |
|---|---|---|---|
| Yol armatürü | Yürüyüş yolu | Aşağı yönlü | IP65 ve üzeri |
| Projektör | Bahçe ve cephe | Hedefe yönlü | IP65 |
| Gömme armatür | Yol ve avlu | Yukarı veya aşağı | IP67 |
| Yönlü armatür | Ağaç ve hedef | Yöne özgü | IP65 |
| Duvar hayalet armatür | Cephe üstü | Aşağı yönlü | IP54 |
| Su altı armatürü | Havuz ve çeşme | Yukarı yönlü | IP68 |
| Sarkıt avlu lambası | Giriş ve avlu | Her yöne | IP44 |
Dış armatür yerine iç mekân armatürü kullanmak yaygın hatadır. İkincil hata montajda kabloyu armatür içinde bağlantı yapacak şekilde uzun bırakarak su birikmesine yol açmasıdır. Üçüncü hata kaçak akım koruması eklemeyerek dış ortamda güvenliği zayıflatmasıdır.
Dış aydınlatmada armatür seçimi koruma sınıfına göre yapılır. Yol, avlu, havuz ve cephe için farklı armatür tipleri kullanılır. Hatlar boru içinde çekilir, topraklama ve kaçak akım koruması yapılır. Aydınlatma düzeyi güvenliği sağlayacak şekilde planlanmalıdır.
1. Evinin bahçesi için üç farklı armatür türü ve yerlerini belirle. 2. IP65 sınıfının ne anlama geldiğini yaz. 3. 12 metre bir yol için gerekli armatür sayısını hesapla. 4. Havuz kenarında hangi armatürün kullanılması gerektiğini açıkla. 5. Dış hatlarda su birikintisi olan noktalarda nasıl bir koruma yapılması gerektiğini açıkla.
Sodyum buharlı armatürde 400 W ve 230 V lamba kullanılır. Balast, ateşleyici ve 50 µF kondansatör bağlanır. Kondansatör çarpılma riskine karşı kullanmadan önce yalıtkan saplı uçla deşarj edilir. Balast ve ateşleyici olmadan lamba çalışmaz.
Hat 16 A sigortayla korunur ve 3x2,5 mm² NYAF kablo kullanılır. Yeraltı kablosu en az 80 cm derinliğe döşenir. Direğin metal kısımları topraklanır, yeraltı bağlantıları yalıtkan bir parça üzerinde yapılır.
Fotosel röle ve üç fazlı kontaktörle otomatik kontrol kurulur. Armatürler üç faza ayrı ayrı bağlanır. Gün ışığında bir armatür yanıyorsa bağlantı hatası aranır.
Sınavda: kondansatörün neden deşarj edildiği, yeraltı kablo derinliği ve fotosel devresinde armatürlerin faz dağılımı sorulabilir.
Bu konuda dış ortam aydınlatmasında kullanılan armatürleri, koruma sınıflarını ve montaj kurallarını öğreneceksiniz. Bina cephesi, bahçe ve yürüyüş yolu aydınlatmasının nasıl planlandığını kavrayacaksınız. Işığın bir ortamı görünür kıldığını ve lambaların elektrikle çalıştığını bilmek yeterlidir. Dış ortamda yağmur ve…
IP54 ve üzeri koruma sınıfı dış aydınlatmada aranır; ağır ortamlarda IP65 ve üzeri tercih edilir
Dikkat edilmesi gereken nokta: Dış ortamda iç mekân armatürü kullanmak Dikkat edilmesi gereken nokta: Kabloyu armatür içinde bağlantı yapacak şekilde uzun bırakmak
Armatür sayısı: yol uzunluğu bölü tek armatürün aydınlatma alanıdır. · Işık açıklığı: armatürün hedeflediği alanın genişliğidir. · Koruma sınıfı: katı cisim ve su girişine karşı dayanım değeridir. · Montaj aralığı: armatürün aydınlatma alanına göre düzenli tutulur.
Dış aydınlatmada kullanılan armatür türlerini sıralar IP koruma sınıfını yorumlar ve uygun armatür seçer Yürüyüş yolu ve avlu aydınlatmasını planlar
Dış aydınlatma armatürlerinde en az hangi IP koruma sınıfı aranır?
Doğru cevap: A) IP54
Dış aydınlatma armatürlerinde en az IP54 koruma sınıfı aranır; ağır ortamlarda IP65 ve üzeri tercih edilir. IP20, IP10 ve IP30 dış ortam için yetersiz kalan koruma sınıflarıdır. Doğru cevap IP54'tür.
Yürüyüş yolu gibi yol armatürlerinde uygun koruma sınıfı nedir?
Doğru cevap: C) IP65 ve üzeri
IP65 ve üzeri kavramı Dış Aydınlatma Tesisatları konusunun temel bir kavramıdır. Detaylar konu anlatımında verilmiştir.
Yönlü armatür hangi amaçla kullanılır?
Doğru cevap: A) Ağaç veya cepheyi hedefe yönelterek aydınlatmak
Ağaç veya cepheyi kavramı Dış Aydınlatma Tesisatları konusunun temel bir kavramıdır. Detaylar konu anlatımında verilmiştir.
Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
Elektrik-Elektronik Teknolojisi için çalışma yolu
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
Bu sayfa Dış Aydınlatma Tesisatları konusunun anlatımını, kazanımlarını ve örnek sorularını içerir. Konuyla ilgili tüm sorular için testi çöz, diğer konular için DersTeders ana sayfasına geçebilirsin.
Bu konuyu çalış: hesap aç, ilerlemen kaydedilsin.
Hesap aç