Boru, Kanal ve Taşıyıcı Tesisatları

Konu Anlatımı

Bu derste ne öğreneceğiz

Bu konuda elektrik tesisatında kablo taşıyan boru ve kanal sistemlerini, çap seçimini, sıva üstü, sıva altı ve yer döşeme altı uygulamalarını öğreneceksiniz. Taşıyıcı sistem elemanlarının montajını ve dayanım kurallarını kavrayacaksınız.

Ön bilgi

Elektrik akımının kaçak yapmaması için kablonun etrafında koruyucu bir kılıf olduğunu bilmek yeterlidir. Taşıyıcı parçanın kablo ağırlığını dayanmak zorunda olduğunu duymuş olmak konuyu kolaylaştırır.

• Elektrik tesisatında kablo koruması zorunludur.
• Boru çapı kablo sayısı ve kesitine göre seçilir.
• Taşıyıcı sistemler düzenli aralıklarla sabitlenir.

Boru ve kanal tipleri

Galvanizli çelik boru; dayanımı yüksek, mekanik darbe ve neme dayanıklı. Sert PVC boru; kolay işlenir, korozyona dirençli, sıva altı uygulamalarında yaygın. Esnek spiral boru; geçici ve telefon hatlarında kullanılır. Çelik kanal; genellikle yüzey üstü düzenlemelerde tercih edilir. Plastik kanal ve ızgaralı; kablolar görünebildiğinde kullanılır, havalandırma iyidir.

Çap seçimi ve doldurma kuralı

Boru çapı, içine geçen kablo sayısı ve kesitine göre belirlenir. Sıva altı uygulamalarda eğim yapılabildiği için kablolar boru içinde asılmamalıdır. Beton içinden geçen borularda çelik boru tercih edilmeli ve kaynak ek yapılmalıdır. Beton dökümünde geçen boruların bağlantıları izole edilmelidir.

Basit örnek ve günlük yaşam

Bir salonun beton tabanına priz bağlantısı giderken elektrikçi, kablo boruyu yer döşemesinin altına doğrultmak için kanal gömülür. Böylece kablolar duvar kenarından görünmez ve dayanımı yüksek olur.

Adım adım çözülmüş örnek

Soru: Bir ofisde altı kablo, 1,5 mm² kesitlerle 20 mm çapı PVC boruya alınmak istenmektedir. Bu uygulama uygun mudur?

Adım 1: Kabloların kesiti ve sayısı belirlenir: 6 × 1,5 mm².

Adım 2: Kablo doldurma tablosuna bakılır: 20 mm boruda 1,5 mm² kablolar için kapasite 6 kablo ile sınırlı olabilir.

Adım 3: Beton dökümü olmayan sıva altı ise kablo gerginliği az olduğu için 20 mm boru yeterli olabilir.

Adım 4: Taşıyıcı destek kontrollüdür; eğim varsa kablo sabitlenmelidir.

Adım 5: Olcu montaj biriminin kuralları gözetilmeli ve test edilmeli.

İleri örnek

Bir fabrikada güç ve kontrol kabloları aynı kanalda taşınmak istenmektedir. Doğru uygulamada kontrol kabloları ile güç kabloları aynı kanala alınmaz. Ayrılması gerektiğinde iki kanal arasına metal taşıyıcı ve üzerinde bakır topraklama bandı uygulanması gerekir. Beton döşeme altında kanal bitişik gömülürken beton basıncına dayanması için beton sınıfı ve boru dayanımı hesaplanmalıdır. Zemin tabanında geçen kanalın kapakları çimentole örtülür; beton panele gömülü ve farelerden korumak için boru ağızı kapatılmalıdır.

Kavram karşılaştırma tablosu

Sık yapılan hatalar

Boru çapını küçük seçerek çok sayıda kablo sıkıştırmak en sık yapılan hatadır. Bu durum ısınmaya ve kablo hasarına yol açar. İkinci hata eğimli boruda kabloları sabitlemeden çekmektir. Üçüncü hata beton içinden geçen plástik boru kullanarak dayanım kaybına uğramaya neden olmasıdır.

Özet

Boru ve kanal sistemleri elektrik kablolarını mekanik ve çevresel etkilere karşı korur. Çap seçimi kablo sayısı ve kesitine göre yapılır. Galvanizli çelik boru yüksek dayanım gereken yerlerde, PVC boru sıva altı uygulamalarda tercih edilir. Taşıyıcı sistemler düzenli aralıklarla sabitlenmelidir.

Kendini dene

1. Evindeki priz kablolarının hangi uygulama türüyle taşındığını tahmin et. 2. Sekiz kablo 1,5 mm² taşımak için minimum boru çapını düşün. 3. Beton dökümünde neden çelik boru tercih edilmeli, açıkla. 4. Bir fabrikanın yüzey üstü kanal düzenlemesinde hangi kurallara uymak gerektiğini yaz. 5. Yer döşeme altı uygulamada su ve nem için ne yapılmalıdır.

Temrin ve Uygulama Notları

2.1 Metal Kablo Kanalının Konsollara Montajı

Sıva üstü metal kanalın konsolları aralıklı kroşelerle duvara sabitlenir. Yatay döşemede kroşeler 30 ile 60 cm, dikey döşemede 40 ile 60 cm aralıklarla yerleştirilir. Kroşeler buat ve kasaya en fazla 10 cm uzaklıkta olmalıdır. Kanal tavasında yaklaşık her 1,5 metrede bir sabitleme elemanı kullanılır.

2.10 Projeye Göre Duvarda Borulama

Proje okunarak kasa ve buat yerleri belirlenir. Kasalar ve buatlar alçıyla sabitlenir, aralarına 14'lük PVC boru döşenir. Norm uygulamada 3 kasa ve 2 buat kullanılır. Keski ve çekiçle çalışırken el yaralanmasına karşı dikkatli olunur.

2.11 Kılavuzla linye ve sorti kablolarını borudan geçirme

Kılavuz 15 ile 20 metre uzunluğunda seçilir ve buattan panoya itilir. Kablo uçları yaklaşık 5 ile 6 cm açılıp kılavuza sarılır. Kasa ve buatlardan çıkan kablolara yaklaşık 15 cm pay bırakılır. Borudan yanlış sayıda kablo çekilirse işlem durdurulur.

2.9 ve 2.12 Döşeme Altı Kutusu ve Sıva Altı Buat Bağlantısı

Döşeme altı priz kutusunda enerji ve data kabloları ayrı göz kullanılarak çekilir. Sıva altı buat içinde lamba devresi 1,5 NV, priz devresi 2,5 NV kabloyla yapılır; aynı renkli uçlar birleştirilirken klemens kullanılır.

Sınavda: sıva üstü ve sıva altı tesisat farkı, kroşe aralıkları ve kılavuzla kablo çekme adımları sorulabilir.