10. SınıfKimya
Graham Difüzyon ve Efüzyon Yasası — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Difüzyon ile efüzyon arasındaki farkı deneysel olarak ayırt edebilmek
- Graham yasasının matematiksel ifadesini doğru yazabilmek
- İki gazın hız oranını mol kütlesi oranından hesaplayabilmek
- Bilinmeyen gazın mol kütlesini hız oranından bulabilmek
- Sıcaklık değişiminin gaz hızına etkisini açıklayabilmek
Önemli noktalar
- Difüzyon gazın boşluğa yayılması, efüzyon ise küçük bir delikten sızmasıdır; ikisi de moleküler harekete dayanır.
- Graham yasası yalnızca aynı sıcaklık ve aynı basınç koşulunda karşılaştırma yapılırken kullanılır.
- Gaz hızı mol kütlesiyle ters orantılı ve aralarındaki ilişki karekök bağı şeklindedir.
- Hız oranının karesi alındığında doğrudan mol kütlesi oranı bulunur.
- Mol kütlesi dört katına çıkan bir gazın hızı yalnızca yarıya iner.
- Aynı sıcaklıkta bütün gazların ortalama kinetik enerjisi aynı olduğundan ağır moleküller daha yavaş hareket eder.
- Aynı gaz için sıcaklık dörde katlanırsa hız iki katına çıkar, hız oranı ise değişmez.
Formüller ve kurallar
- h₁ / h₂ = √(M₂ / M₁)
- (h₁ / h₂)² = M₂ / M₁
- h ∝ 1 / √M
- h ∝ √T (aynı gaz için)
- M → 4M iken h → h / 2
- difüzyon: gazın kapalı kaptaki boşluğa yayılması
- efüzyon: gazın çok küçük bir delikten sızması
Sık yapılan hatalar
- Hız ile mol kütlesini doğru orantılı saymak: Bu ilişki yanlıştır. Hız, mol kütlesiyle ters orantılı ve karekök bağıyla değişir; mol kütlesi 4 kat büyüyen gazın hızı 4 kat değil 2 kat küçülür.
- Hız oranını karekök almadan kullanmak: Hız oranı doğrudan mol kütlesi oranına eşit değildir. Hız oranının karesi alınmalı ve ancak bundan sonra mol kütlesi oranına geçilmelidir.
- Karşılaştırılan gazların karıştırılması: Oran yazarken h₁ in hangi gaza, M₂ nin hangi gaza ait olduğu karıştırılırsa gaz yer değiştirir. Hız oranı hafif gaz için büyük, mol kütlesi oranı ağır gaz için büyük olmalıdır.
- Sıcaklığın oranı değiştirdiğini sanmak: Aynı iki gaz için sıcaklık her iki hızı da aynı ölçekte değiştirdiği için hız oranı değişmez. Farklı sıcaklıktaki gazları karşılaştırmak Graham yasasını uygulamak için uygun değildir.
- Efüzyon ile difüzyonu aynı saymak: Difüzyonda gaz molekülleri boşluğa yayılır ve kap tamamen dolar; efüzyonda ise gazın yalnızca küçük bir kesri delikten geçer. Bu iki olayın gözlenme biçimi farklıdır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Hız oranını doğrudan kullandığınızı unutmayın; önce karesini alıp mol kütlesi oranına geçmek soruları büyük ölçüde kolaylaştırır.
- Mol kütlesi büyüdükçe hızın azaldığını akılda tutmak, şıklarda hangisinin doğru olduğuna karar vermeyi kolaylaştırır.
- Gazın adını bilmiyorsanız karşılaştırmayı mol kütlesi üzerinden yapmak daha güvenlidir.
- Aynı sıcaklık koşulunu akıldan çıkarmayın; farklı sıcaklıklarda yapılan karşılaştırmalar geçersizdir.
- Karekök hesabı yaparken önce oranı sadeleştirmek, büyük sayılarla uğraşmayı önler.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Graham Difüzyon ve Efüzyon Yasası konusunun çözümlü sorularını çöz.