Regular and Extracurricular Activities at Different Types of Schools

Konu Anlatımı

1. Okul Türleri ve Okul Kültürü

Okullar yönetim biçimi, ödeme koşulu ve barınma olanağına göre farklı adlar alır. A state school (devlet okulu) kamu tarafından finanse edilir, bu yüzden öğrenciler eğitim için ücret ödemez. A private school (özel okul) öğrenci velisinden ücret alır ve genellikle daha küçük sınıflarla çalışır. A boarding school (yatılı okul) öğrencileri okul yurdunda barındırır; bu yüzden ders programının yanında yaşam kuralları da vardır. An international school (uluslararası okul) farklı uyruklu öğrencileri aynı çatı altında toplar ve bazı dersleri İngilizce yürütür. A vocational school ise öğrencileri belirli bir mesleğe hazırlar; atölye ve uygulama saatleri düzen programın parçasıdır.

Her okul türünün kendine özgü bir kulüp geleneği vardır. Devlet okulunda genellikle öğrenci sayısına bağlı olarak takımlar kurulurken, özel okulda küçük sınıf sayısı sayesinde daha çok farklı kulüp açılabilir. Yatılı okulda kulüp toplantıları akşam saatlerine yerleşir, çünkü öğrenci gün boyu okulda kalır. Uluslararası okulda dil kulüpleri ve ortak projeler öne çıkar. Bu farklılıklar öğrencilerin hangi kulübe katılacağını doğrudan etkiler.

2. Regülar ve Ekstrakurikular Kavramı

Okulda yürütülen etkinlikler ikiye ayrılır. Regular activities (program içi etkinlikler) okul programında yer alır, öğrenciler için zorunludur ve ders saatleriyle aynı sınırlar içinde yapılır. Extracurricular activities (ders dışı etkinlikler) ise programın dışında, genellikle okul saatleri dışında ve isteğe bağlı olarak düzenlenir. Örneğin haftada üç saat yapılan beden eğitimi dersi regüladır; aynı hafta sonunda düzenlenen voleybol maçı ise ekstrakurikulardır. Ayrımın ölçütü etkinliğin programda yazılı olup olmaması ve katılımın zorunlu olup olmamasıdır.

• Okul içi etkinlik (in-school): okul binasında, okul saatlerinde ve bir öğretmen gözetiminde yapılan çalışma.
• Okul dışı etkinlik (out-of-school): farklı okulların katıldığı turnuva, bilim fuarı veya kültür değişim programı.
• Kulüp etkinliği (club activity): düzenli aralıklarla toplanan, bir danışman eşliğinde yürütülen küçük grup çalışması.

3. Kulüp Dili: Fiil + Ön Ek Kalıpları

Etkinlik anlatırken fiil + ön ek (verb + preposition) kalıpları çok sık kullanılır ve bu birleşimler ezberlenmelidir: join a club (bir kulübe katılmak), take part in a competition (bir yarışmaya katılmak), compete in a tournament, compete against another team, practise a musical instrument, perform in a play, organise an event, attend a rehearsal, be a member of the school team. Kalıbın parçası olan ön eki değiştirmek cümleyi bozar; bu yüzden take part on ya da join in a club kullanılmaz.

Yöntem bildiren yapıda by + V-ing kalıbı kullanılır: She improves her acting by practising every evening. Sıklık için every day, once a week, twice a month gibi birimler; tekrarlanan eylemlerde gün adları çoğul biçimde verilir: on Wednesdays. Özne üçüncü tekil şahıssa düzenli fiil -s alır: The club meets every Tuesday. Karşılaştırmada less often than, as active as gibi yapılar kullanılır: The chess club meets less often than the athletics club.

4. Okul Türü Karşılaştırma Tablosu

İleri örnek — 5. Örnek Çözüm

Soru: Ayşe'nin okulunda haftada üç kez drama kulübü toplanıyor ve kulüp yıl sonunda sahneye bir oyun koyuyor. Kulübün çalışma saatleri okul programının dışında kalıyor. Bu bilgilere dayanarak kulüp etkinliğini değerlendiriniz.

• Toplantı saatleri programın dışında olduğu için bu çalışma extracurricular bir etkinliktir, regülar bir etkinlik değildir.
• Sahneye oyun koymak perform in a play kalıbıyla anlatılır ve sahne sanatları becerisi kazandırır.
• Düzenli toplanma (three times a week) kulüp etkinliğinin program dışı ama süreklilik gösteren bir çalışma olduğunu kanıtlar.
• Verilen bilgiler okulun genel yönetim biçimini kesinleştirmez; yalnızca kulübün niteliğini gösterir.

Özet

Okullar yönetim ve barınma koşuluna göre devlet, özel, yatılı, uluslararası ve mesleki okul olarak sınıflandırılır. Programda yazılı ve zorunlu olan etkinlikler regülar, program dışındaki isteğe bağlı çalışmalar ise ekstrakurikulardır. Kulüp dili fiil + ön ek kalıplarına dayanır: join, take part in, compete in, practise, perform, organise. Sıklık ifadeleri, gün adlarının çoğul kullanımı ve by + V-ing yapısı etkinliği doğru anlatmayı sağlar.

Sık Yapılan Hatalar

• take part on yazmak: doğru kalıp take part in şeklindedir; ön ek in'dir.
• on Wednesday diye haftalık tekrarlanan eylemi anlatmak: tek bir gün için on Wednesday, her hafta için on Wednesdays denir.
• The club meet demek: tekil özne ile düzenli zamanda meets kullanılır.
• join in a club yazmak: doğru ifade join a club biçiminde, ön eksizdir.

What Will We Learn? — Bu derste ne öğreneceğiz?

Bu konuda okul türlerini, okulda yürütülen etkinlikleri ve öğrencilerin yaşadığı kaygıyı bir arada ele alacağız. Üç ayrı başlık görünce üçünü birbirine karıştırmamak bu konunun asıl zorluğudur.

Dersten sonra şunları yapabiliyor olmanız gerekiyor:

• Learning objective 1: state, private, vocational, boarding okul türlerini İngilizce adlarıyla tanır ve aralarındaki farkı söyler.
• Learning objective 2: regular activities (program içi) ile extracurricular activities (ders dışı) arasındaki farkı belirler.
• Learning objective 3: stressed, anxious, under pressure, overwhelmed gibi kaygı sözcüklerini doğru bağlamda kullanır.
• Learning objective 4: should ve could ile öneri bildirir; bu iki yapının farkını açıklar.
• Learning objective 5: Bir okulun türünü, etkinliklerini ve yaşadığı sıkıntıları anlatan kısa bir metin kurar.

Prior Knowledge — Ön bilgi

Bu konuya başlamadan önce dört şeye hâkim olman gerekiyor:

• because ve because of farkı: because bir cümle alır, because of ise bir isim ya da isim tamlaması alır. He is late because the bus broke down doğru; because of the rain da doğru; ancak because of he is ill yanlıştır.
• Verbi have ve take ile kurulan kalıplar: have a break, have difficulty, take part in, take an exam. Etkinlik bildiren cümlelerde bu kalıplar sınavda doğrudan sorulur.
• Karşılaştırma bağlaçları: while ve whereas. Bu bağlaçlar iki şey karşılaştırırken kullanılır: Regular activities take place at school, whereas extracurricular activities take place outside school.
• Modalların temeli: can, must, have to, should, could. Özellikle must ile have to arasındaki farkı bilmelisin: must kişinin kendi kararından doğar, have to dışarıdan dayatılmış bir zorunluluktur.

Hatırlatma: should ve could modallarından sonra asla to gelmez ve fiil yalın hâlde kalır. You should take a break doğru; You should to take a break yanlıştır.

Simple Example from Daily Life — Basit örnek ve günlük hayattan bir uygulama

Şimdi okulunun koridorunda durup etrafına bak: solda laboratuvar, sağda kütüphane var, merdivenlerin üstünde bir basketbol panosu asılı. Bu gördüklerin bazısı program içi, bazısı program dışıdır.

Günlük hayat örneği — okul hayatını anlatma:

Our school is a state school and we have regular activities such as Maths, Science and English lessons every morning. We also have extracurricular activities on Wednesdays: some students join the basketball team, some take part in the science club, and a few of us are members of the school choir. Regular activities take place in the classrooms, whereas extracurricular activities take place in the hall or outside school. I feel stressed before the maths exam, so you should take a short break every forty minutes. You could also talk to your teachers when you are under pressure.

Paragrafı cümle cümle inceleyelim:

• a state school: a sayılabilen tekil isimden önce gelir. Karşılaştır: a private school, a vocational school, a boarding school.
• such as: Örnek vermek için kullanılır ve ardından virgül gelir. such as Maths, Science and English.
• join / take part in / be a member of: Üçü de katılımdır ama farklıdır. join bir gruba dâhil olmak, take part in bir etkinliğe katılmak, be a member of üyelik sıfatıdır. Üçünü rastgele birbirinin yerine kullanma.
• whereas: Karşılaştırma bağlacı; while ile aynı işi görür ama daha resmî bir metin tonu verir.
• should ve could: İkisi de öneri bildirir ama could daha yumuşak bir tavsiyedir: you could also talk to… — sen ayrıca şunu yapabilirsin.

İkinci günlük örnek — sınav kaygısı:

I get anxious before every exam. When I am overwhelmed, I don't know what to do, and I can't sleep. I feel stressed because of the exam pressure. My friend says I should talk to our school counsellor. I don't think that taking a lot of notes is enough, because I always forget them the next day. I'd rather study in a quiet room than in a noisy classroom.

Burada üç ayrı kalıp bir arada görünüyor: duyu (I get anxious, I feel stressed, I am overwhelmed), gerekçe (because of the exam pressure) ve öneri (I should talk to…). I'd rather … than … yapısı ise iki eylemi karşılaştırır ve tercihi belirtir.

Adım adım çözülmüş örnekler

Bu konudaki sorular genellikle bir cümleyi yerine oturtmaktan ibarettir. Aşağıdaki iki adım bu işi güvenilir bir sıraya koyar.

Adım 1 — Cümlenin konusunu belirle

Cümlede okul türü, etkinlik ve kaygı/öneri olmak üzere üç farklı konu olabilir. Karıştığı yer genellikle ikinci ile üçüncüsüdür, çünkü ikisi de okul hayatıyla ilgili görünür.

Our school has a science club and the members meet every Friday. → Bu cümlede etkinlik vardır; çünkü kulüp, ders dışı bir etkinlik birliğidir.

Our school has six lessons every day and we have a maths exam on Monday. → Bu cümlede regular activities vardır; çünkü dersler programın parçasıdır.

You should join the science club; it helps you relax. → Bu cümlede öneri vardır; should moddalı fiil bir tavsiye bildirir ve konu etkinlik olsa bile cümlenin işlevi öneridir.

Adım 2 — İşlevi doğrulayan ikinci bir işaret ara

Birinci adımda konuyu belirledikten sonra, aynı cümlede onu destekleyen ikinci bir işaret ararız:

• Etkinlik işaretleri: club, team, match, competition, concert, exhibition, choir, trip, festival. Bu sözcüklerden biri varsa etkinlik bölümünün kendisinden bahsediliyordur.
• Regular activity işaretleri: lesson, class, exam, homework, timetable, break. Bunlardan biri varsa cümle program içidir.
• Kaygı işaretleri: stressed, anxious, pressure, nervous, exhausted, overwhelmed.
• Öneri işaretleri: should, could, ought to, you'd better.

Denetim: İki işaretin verdiği sonuç çelişirse işareti değil ana cümlenin fiilini esas al. After school I feel stressed. cümlesinde After school bir zaman ifadesidir ama ana fiil feel stressed'tir; yani cümle kaygı bildirir, etkinlik bildirmez.

Adım 3 — Şıklarda elemeyi uygula

Sınavda dört seçenek verilir. Şıkları şu sırayla elemek, yanlış seçeneğe iki dakika harcama.

1. Şıklardan should ya da could içermeyenleri öneri sorusu değil diye ele.
2. Geride kalanlarda to ya da -ing biçimli fiil görüyorsan o şıkı elem: modmaldan sonra ikisi de gelmez.
3. Kalan şıklarda regular ve extracurricular sözcüklerinin yerini doğru okuna göre yerleştir.
4. Son adımda anlamı denetle: cümlenin anlamı soruyu yanıtlıyor mu?

Bu yöntem neden işe yarar: Moddalların to ve -ing biçimlerini asla kabul etmemesi, öneri sorularında en sık yapılan ve en pahalı hatayı yapısal düzeyde eler. Hatayı bilerek yapmazsın; yapısal olarak yapamazsın.

Try Yourself — Kendini dene

Aşağıdaki sorular konunun farklı yönlerini yoklar. Önce kendin çöz, sonra cevap anahtarına bak; bir soruyu yanlış yaptıysan yukarıdaki ilgili bölüme geri dön.

1. Our school is ____ school and we don't have to pay any money. (Seçenekler: a private · a state · a vocational · a boarding)
2. You ____ take a short break every forty minutes. (Seçenekler: should to · should · should taking · ought)
3. Regular activities are lessons in the ____; extracurricular activities are outside it. (Seçenekler: timetable · club · hall · library)
4. I feel stressed ____ the exam pressure. (Seçenekler: because · because of · due · owing)
5. Which sentence is correct? (Seçenekler: I prefer study in the library. · I prefer studying in the library. · I prefer to study the library. · I prefer studied in the library.)
6. Before the exam I feel ____ and I cannot sleep. (Seçenekler: stressed · bored · relaxed · proud)

Answer key: 1) a state — Devlet okullarında öğrenci ders ücreti ödemez. private okulda ücret, vocational okulda mesleki eğitim, boarding okulda ise yataklı devam öne çıkar.

2) should — should modmalı fiilden sonra to gelmez ve fiil yalın kalır. should taking de, ought da bu yerde tamamlayıcı fiil olmadan kullanıldığı için yanlıştır.

3) timetable — regular activities okul saat çizelgesinde yer alan dersleri anlatır. club ve hall ise ders dışı etkinliklerle ilgilidir.

4) because of — because of bir isim ya da isim tamlaması alır; burada ardından the exam pressure adı grubu geldiği için because of gerekir. because bir cümle isterdi.

5) I prefer studying in the library. prefer fiilinden sonra ya -ing biçimi ya da to + V1 gelir; I prefer study bu iki biçimin de dışındadır ve bozuktur.

6) stressed — I cannot sleep ve sınav öncesi bağlamı kaygıyı anlatır. bored ilgi eksikliği, relaxed ve proud ise olumlu duygulardır; hiçbiri bağlamla uyuşmaz.