10. SınıfFelsefe
Tutarlılık, Geçerlilik ve Sağlamlık — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Tutarlılık kavramını çelişki ilkesiyle ilişkilendirerek açıklar.
- Geçerlilik ile öncüllerin doğruluğunu birbirinden ayırır.
- Sağlam argümanı gerekçeleriyle tanımlar.
- Sık yapılan akıl yürütme hatalarını örnekleriyle belirler.
- Bir argümanın geçerliliğini adımlarıyla denetler.
Önemli noktalar
- Tutarlılık, önermelerin birbiriyle çelişmemesidir.
- Geçerlilik, öncüllerin doğruluğunu değil bağın zorunluluğunu ölçer.
- Sağlam argüman hem geçerlidir hem öncülleri gerçektir.
- Dairesel akıl yürütmede sonuç, öncül olarak gizlenmiştir.
- Ad hominem, kişiye saldırıp argümayı gözden düşürmeye çalışır.
- Yanlış ikilem, gerçekte var olan seçenekleri gizler.
Formüller ve kurallar
- Çelişmezlik ilkesi: bir şey ile yokluğu aynı anda doğru olamaz.
- Geçerlilik: öncüller doğruysa sonuç zorunlu olarak çıkmalıdır.
- Sağlamlık: geçerlilik + öncüllerin gerçek olması.
- Geçerli argüman yanlış öncülle yanlış sonuca gidebilir.
- Sağlam argüman = geçerli yapı + gerçek öncül → doğru sonuç.
- Hatalı savunma türleri: çarpıtmaya dayalı, ad hominem, dairesel, yanlış ikilem, yetkiye dayalı.
Sık yapılan hatalar
- Geçerliliği öncüllerin doğruluğuyla karıştırmak: Geçerlilik yalnızca yapının zorunluluğunu sorar, öncüllerin gerçekliğini değil.
- Geçerli argümanın sonucunu da doğru sanmak: Geçerli argüman, yanlış öncüllerle yanlış sonuca gidebilir.
- Sağlamlığı yalnızca geçerlilik sanmak: Sağlamlık için hem geçerlilik hem öncüllerin gerçekliği gerekir.
- Karşı görüşe değil kişiye saldırıyı ikna sanmak: Ad hominem, argümanın kendisini çürütmez.
- Yaygın hata 5: Tutarlılık, Geçerlilik ve Sağlamlık konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Soruda geçerlilik soruluyorsa öncüllerin doğruluğuna hiç girmeyin, yalnızca yapıya bakın.
- Sağlamlık sorularında önce geçerliliği, sonra öncüllerin gerçekliğini ayrı ayrı kontrol edin.
- Hata türü sorularında seçeneklerdeki anahtar sözcüklere bakın: kişi, abartma, ikilem, tekrar.
- Dairesel akıl yürütmede sonucu öncül olarak gizleyen cümleyi bulmak hemen doğru cevabı verir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Tutarlılık, Geçerlilik ve Sağlamlık konusunun çözümlü sorularını çöz.