Doğa Olayları ve Afetlere Hazırlık

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceğiz:

• «Doğa Olayları ve Afetlere Hazırlık» konusunda doğru bilgiyi yanlış bilgiden ayırt eder.
• «Doğa Olayları ve Afetlere Hazırlık» konusuyla ilgili bir problemi çözerek sonuca ulaşır.

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Millî İrade ve Egemenlik konusunu bilmen gerekir. Millî İrade ve Egemenlik konusunu özetleyelim.

• «Millî İrade ve Egemenlik» konusuyla ilgili bir problemi çözerek sonuca ulaşır.
• «Millî İrade ve Egemenlik» konusunda yaptığı çalışmayı değerlendirir ve eksiklerini tamamlar.
• «Millî İrade ve Egemenlik» konusundaki temel kavramları tanır ve açıklar.

Doğa Olayları ve Afetlere Hazırlık Nedir?

Doğa olayları gökyüzü, yer ve su ile ilgili olarak kendiliğinden olur. Deprem, sel ve fırtına bu olaylardandır. Afetlere hazırlık için önceden ne yapacağımızı bilmeliyiz.

Temel bilgi: Doğa olayları insanların çabasıyla olmaz.

Bu konuyu öğrenirken şu noktalara dikkat ederiz: Deprem yeri sarsan bir doğa olayıdır. Sel, nehir ve derelerde suyun yükselmesiyle olur.

Öğrenmemiz Gerekenler

• Doğa olayları insanların çabasıyla olmaz.
• Deprem yeri sarsan bir doğa olayıdır.
• Sel, nehir ve derelerde suyun yükselmesiyle olur.
• Fırtına, rüzgâr ve gök gürültüsüyle birlikte görülür.
• Doğa olayları can ve mal kaybına yol açabilir.
• Afetten önce yapılan hazırlık bizi korur.
• Deprem sırasında sarsan, dolabın önünden uzak dururuz.
• Sel tehlikesinde yüksek yerlere çıkarız.
• Afet çantasında su, ekmek ve ışık bulundururuz.
• Ailece bir afet planı yaparız.
• Büyüklerimizle toplanma yerini önceden belirleriz.
• Deprem sonrası yaralı varsa 112'yi ararız.
• Afetten sonra kurtarma ekiplerinin yönlendirmesine uyarız.

Bu maddeleri örneklerle pekiştirelim. Fırtına, rüzgâr ve gök gürültüsüyle birlikte görülür. Bu yüzden konuyu bir bütün olarak görmek gerekir.

Bir konuyu öğrenirken önce tanımı bilmek, sonra örnekleri incelemek ve en son kendi cümlenle anlatmayı denemek en doğru yoldur. Böylece bilgi kalıcı hâle gelir.

Örnekler

Deprem sırasında okuldasın. Ne yapmalısın? Çözüm: Masaların altına sığınır ve kendini korursun. → Dolabın, camın ve pencerenin önünden uzak durursun. → Sarsıntı bitince sınıftan çıkıp açık bir alana geçersin. Sonuç: Sığınır, pencerelerden uzak durur ve sarsıntıdan sonra açık alana çıkarsın.

Evinizde bir afet çantası hazırlamak istiyorsunuz. İçine ne koyarsınız? Çözüm: İçecek ve birkaç dayanıklı yiyecek düşünürsün. → Işık ve pili olan bir alet eklersin. → Çantanın herkesin görebileceği bir yerde durmasını sağlarsın. Sonuç: Su, yiyecek ve ışık bulunan bir çanta hazırlarsınız.

Uzaktan sel geldiğini duyuyorsun. Ne yaparsın? Çözüm: Suyun aşağıdan geldiğini anlarsın. → Hemen yüksek bir yere ve güvenli bir yere çıkarsın. → Suya yaklaşmaz, bir büyüğüne haber verirsin. Sonuç: Yüksek ve güvenli bir yere çıkarsın, suya yaklaşmazsın.

Deprem sonrası bir arkadaşın yaralanmış görünüyor. Ne yaparsın? Çözüm: Önce kendi güvenliğini kontrol edersin. → Onu kımıldatmadan durumunu izlersin. → Aileye haber verir ve 112'yi ararsın. Sonuç: Haber verir ve 112'yi ararsın.

Sel tehlikesinde yüksek yerlere çıkarız. Konuyu pekiştirmek için her gün birkaç dakika çalışmak ve örnekleri tekrar çözmek yararlı olur. Zorlandığımız yerde konuyu baştan okumak da öğrenmeyi hızlandırır.

Büyüklerimizle toplanma yerini önceden belirleriz. Böylece konu hem anlaşılır hem de kalıcı olur.

Basit Örnek

Önce basit bir örneğe bakalım.

Örnek 1: Deprem sırasında okuldasın. Ne yapmalısın?

Deprem sırasında okuldasın. Ne yapmalısın?

1. Masaların altına sığınır ve kendini korursun.
2. Dolabın, camın ve pencerenin önünden uzak durursun.
3. Sarsıntı bitince sınıftan çıkıp açık bir alana geçersin.

Cevap: Sığınır, pencerelerden uzak durur ve sarsıntıdan sonra açık alana çıkarsın.

İleri Örnek

Şimdi biraz daha zor bir örneği çözelim.

Örnek 4: Deprem sonrası bir arkadaşın yaralanmış görünüyor. Ne yapar…

Deprem sonrası bir arkadaşın yaralanmış görünüyor. Ne yaparsın?Cevap anahtarı: 1) Doğru. Doğa olayları insanların çabasıyla olmaz. 2) Doğru. Deprem yeri sarsan bir doğa olayıdır. 3) Doğru.

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha iyi öğrenmek için şu konulara da bakabilirsin:

• Atık ve Çevrenin Korunması Atık ve Çevrenin Korunması konusunu özetleyelim.
• Millî İrade ve Egemenlik Millî İrade ve Egemenlik konusunu özetleyelim.
• Kitap ve Kitap Sevgisi Kitap ve Kitap Sevgisi konusunu özetleyelim.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

Bu örneği birlikte adım adım çözelim.

Örnek 1: Deprem sırasında okuldasın. Ne yapmalısın?

Deprem sırasında okuldasın. Ne yapmalısın?

1. Masaların altına sığınır ve kendini korursun.
2. Dolabın, camın ve pencerenin önünden uzak durursun.
3. Sarsıntı bitince sınıftan çıkıp açık bir alana geçersin.

Cevap: Sığınır, pencerelerden uzak durur ve sarsıntıdan sonra açık alana çıkarsın.

Örnek 2: Evinizde bir afet çantası hazırlamak istiyorsunuz. İçine ne…

Evinizde bir afet çantası hazırlamak istiyorsunuz. İçine ne koyarsınız?

1. İçecek ve birkaç dayanıklı yiyecek düşünürsün.
2. Işık ve pili olan bir alet eklersin.
3. Çantanın herkesin görebileceği bir yerde durmasını sağlarsın.

Cevap: Su, yiyecek ve ışık bulunan bir çanta hazırlarsınız.

Kavram Karşılaştırma Tablosu

Aynı konudaki kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.

Anahtar Bilgileri Not Edelim

Konuda akılda kalması gereken bilgileri kısa notlarla toparlayalım.

Özet

• Doğa Olayları ve Afetlere Hazırlık konusunu özetleyelim.
• Doğa olayları gökyüzü, yer ve su ile ilgili olarak kendiliğinden olur.
• Deprem, sel ve fırtına bu olaylardandır.
• Afetlere hazırlık için önceden ne yapacağımızı bilmeliyiz.
• Bu konuda şunları öğreniriz: Doğa olayları insanların çabasıyla olmaz.

Sık Yapılan Hatalar

Bu derste en sık yapılan hataları bulacaksın. Her satırda üç şey var: hata ne, neden yanlış, doğrusu ne.

• Doğa olayları insanın yaptığıdır — neden yanlış: Deprem, sel ve fırtına doğanın kendiliğinden oluşan olaylardır. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Hazırlık gereksizdir — neden yanlış: Afetten önce çanta hazırlamak ve toplanma yeri belirlemek bizi korur. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Deprem sırasında asansöre binilir — neden yanlış: Depremde asansör kullanılmaz; merdivenle çıkılır. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Afette yalnız kalmak gerekir — neden yanlış: Selden sonra binalardan uzak durmak ve kurtarma ekiplerinin uyarısına uymak hayat kurtarır. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümle doğru mu, yanlış mı? Önce sen karar ver.

1. Doğa olayları insanların çabasıyla olmaz. — doğru mu?
2. Deprem yeri sarsan bir doğa olayıdır. — doğru mu?
3. Sel, nehir ve derelerde suyun yükselmesiyle olur. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. 2) Doğru. Deprem yeri sarsan bir doğa olayıdır. 3) Doğru.

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.