Ailede Nezaket ve Görgü Kuralları

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceğiz:

• Ailemizde uyulması gereken nezaket kurallarını listeleriz.
• Hoş geldiniz demeyi ve selamlaşmayı doğru yaparız.
• Teşekkür etme ve özür dilme davranışlarını uygularız.
• Misafir ağırlama kurallarını biliriz.
• Her kuralın nedenini bir cümleyle açıklarız.

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Ailenin Özellikleri konusunu bilmen gerekir. Aile, aynı evde birlikte yaşayan ve birbirine sevgiyle bağlı kişilerin oluşturduğu topluluktur.

• Ailemizin bireylerini adlandırır ve tanıtırız.
• Aile bireylerinin birbirine benzer ve farklı yönlerini fark ederiz.
• Aileyi bir arada tutan değerleri sıralarız.

Nezaket Nedir?

Başkalarını saygıyla görmek ve onlara yakışık davranmaktır. Nezaket, aile içinde öğrenilen en değerli davranıştır. Nezik olan çocuk, büyüğünden de küçüğünden de saygı görür.

Nezaket karşılıksız bir davranıştır. Yani nezaket gösterdiğimiz için bir şey beklemeyiz. Nezaket, bize mutluluk verir ve ortamı güzelleştirir.

Selamlaşma Kuralları

Selamlaşma, nezaketin kapısıdır. Şu kurallara uyulur:

• Günaydın, merhaba, iyi günler diyerek gün içinde selam verilir.
• Selam verirken göz teması kurulur ve kibarca başı hafifçe eğilir.
• Büyüğe selam vermek her zaman yerine geçer. Bir an önce selam vermek naziktir.
• İsmiyle hitap edilir. Saygılı bir ses tonu kullanılır.
• Tanımadığımız büyüğe da selam verilir. Selam vermek zorunludur.

Selamlaşmaya selamlaşmayla karşılık vermek de bir nezaket göstergesidir.

Hoş Geldiniz Demek

Eve gelen misafire hoş geldiniz denir. Bu iki kelime, ev sahibinin misafire verdiği değeri gösterir.

• Misafir kapıda karşılanır.
• Hoş geldiniz denir ve içeri buyur edilir.
• Misafirin paltosu ve ayakkabısı için bir yer gösterilir.
• Misafire su veya ikram sunulur.
• Misafir gidene kadar kapıya kadar uğurlanır.

Misafir ağırlamak nezaket gösterisidir. Misafirin ayakkabılarını düzeltmek, çocukların görevidir.

Teşekkür ve Özür

Teşekkür etmek, verilen bir iyiliği fark etmektir. Özür dilemek ise yapılan bir hatayı kabul etmektir.

• Yardım eden birine teşekkür ederiz.
• Hata yapan biri özür diler.
• Teşekkür ve özür samimi bir ses tonuyla söylenir.
• Özür dilerken bahane üretmeyiz, kısaca özür dileriz.

Bir çocuğa bir şey verdiğimizde onun teşekkür etmesini beklemek, öğretmenimizin bize gösterdiği nezakettir. Bir yerimizi daldığımızda özür dilemek de nazik bir davranıştır.

Evde Nezaket Kuralları

• Odama girilmeden önce kapı çalınır ve izin alınır.
• Konuşurken sözü kesmeyiz.
• Büyükler konuşurken sakin biçimde dinleriz.
• Yemek sofrasında elbise giymeden oturmaz, yemeği acele etmeyiz.
• Televizyonu izni olmadan açmayız ve sesini sonuna kadar açmayız.
• İhtiyacımızı büyüklerimize sırayla söyleriz.
• İzin alınmadan bir odadan başka odaya geçmeyiz.
• Odadan çıkarken kapıyı sessizce kapatırız.

Adım Adım: Misafir Ağırlama

1. Misafirin geldiğini duyar duymaz kalkar ve kapıyı açarız.
2. Güler yüzle hoş geldiniz der, içeri buyur ederiz.
3. Misafirin eşyalarını bir yere koyması için yer gösteririz.
4. Büyüklerle birlikte ikramda bulunur ve sohbete katılırız.
5. Misafir giderken kapıya kadar uğurlar, görüruz deriz.

Örnek: Doğru ve Yanlış

Örnek 1: Amcanız eve geldiğinde odandan koşarak çıkarsan ne olur?
Çözüm: Koşarak değil, yürüyerek çıkılır ve hoş geldiniz denir. Koşmak saygısızlıktır.

Örnek 2: Babaannene çay uzatırken ne dersin?
Çözüm: Teşekkür ederim. İkram uzatırken teşekkür etmek nazik bir davranıştır.

Günlük Yaşam Bağlantısı

Okulda öğretmenimize, sınıf arkadaşımıza da aynı nezaketi gösteririz. Nezaket yalnızca evde değil, her ortamda gereklidir. Sınıfa girerken günaydın demek, öğretmenimizin selamını almak ve arkadaşımızın eşyasını izinsiz almamak da nezaket örneğidir.

Basit Örnek

Önce basit bir örneğe bakalım.

Örnek 1: Misafir Ağırlama

Teyzeniz evinize geliyor. Kapıyı açtığınızda ve misafir giderken uğurlarken hangi davranışları sergilersiniz?

1. Adım 1: Kapıyı açar güler yüzle hoş geldiniz der, içeri buyur ederiz.
2. Adım 2: Teyzemizin eşyaları için bir yer gösterir ve ona ikramda bulunuruz.
3. Adım 3: Sohbet ederiz, giderken kapıya kadar uğurlar ve görürüz deriz.

Cevap: Hoş geldiniz demek, eşyalar için yer göstermek, ikram sunmak, sohbet etmek ve kapıya kadar uğurlamak doğru davranışlardır.

İleri Örnek

Şimdi biraz daha zor bir örneği çözelim.

Örnek 4: Söz Kesme

Annen sofra sofrada bir şey anlatırken sen sözünü kesip kendi derdini anlatmak istiyorsun. Ne yapmalısın?

1. Adım 1: Sözünü kesmeden anneni dinleriz ve göz teması kurarak ilgi gösteririz.
2. Adım 2: Annen anlatmayı bitirdiğinde sıra bize gelir ve kendi konumuzu anlatırız.
3. Adım 3: Gerekirse söz istediğimizi nazikçe belirtiriz.

Cevap: Önce dinlemek, sonra konuşmak en saygılı davranıştır. Söz istemek de kabul edilebilir bir yöntemdir; sözü kesmek değildir.

Kavram Karşılaştırma Tablosu

Aynı konudaki kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.

Öğrendiklerimizi Pekiştirelim

Öğrendiğimiz her bilgiyi bir durumla ilişkilendirerek pekiştirelim.

Özet

Nezaket, başkalarına saygıyla yaklaşmaktır ve aile içinde öğrenilir. Selamlaşmada günaydın ya da merhaba denir, göz teması kurulur ve isimle hitap edilir. Eve gelen misafire hoş geldiniz denir, ikramda bulunulur ve kapıya kadar uğurlanır. Yardım edene teşekkür edilir, hata yapana kısaca özür dilinir. Evde kapı çalınır, söz kesilmez, yemekte sıra beklenir, televizyon izinsiz açılmaz ve odadan sessizce çıkılır. Bu nezaket okulda ve mahallede de sürdürülmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

• Hoş geldiniz dememek: Misafire hoş geldiniz demek, ev sahibinin ona verdiği değeri gösterir; söylememek saygısızlıktır.
• Büyüğün sözünü kesmek: Sözü kesmek saygısızlıktır; dinlemek ve sonra konuşmak gerekir.
• Teşekkür etmemek: Verilen iyiliği fark etmemek nankörlük izlenimi verir; teşekkür etmeliyiz.
• Özür dilerken bahane üretmek: Bahane, özürün kabulünü zayıflatır; kısaca özür dilinip düzeltilmelidir.
• Misafir ayakkabılarını düzeltmemek: Aile bireylerinin misafire karşı görevlerini yerine getirmemesi nezaketsizliktir.

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümle doğru mu, yanlış mı? Önce sen karar ver.

1. Nezaket, başkalarına saygıyla yaklaşmak ve karşılıksız olarak iyi davranmaktır. — doğru mu?
2. Selamlaşmada günaydın ya da merhaba denir, göz teması kurulur ve isimle hitap edilir. — doğru mu?
3. Eve gelen misafire hoş geldiniz denilmeli ve misafir kapıya kadar uğurlanmalıdır. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Selamlaşma: selam ver → göz teması kur → isimle hitap et. 2) Doğru. Misafir akışı: karşıla → hoş geldiniz de → ikram sun → sohbet et → uğurla. 3) Doğru. Nezaket sırası: uy → teşekkür et → özür dile → düzelt.

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha iyi öğrenmek için şu konulara da bakabilirsin:

• Ailedeki Görev ve Sorumluluklar Ailede herkesin bir görevi vardır ve hiçbir görev küçük sayılmaz.
• Ailenin Özellikleri Aile, aynı evde birlikte yaşayan ve birbirine sevgiyle bağlı kişilerin oluşturduğu topluluktur.
• Yaşadığımız Yer ve Ülkemizin Genel Özellikleri Yaşadığımız Yer ve Ülkemizin Genel Özellikleri konusunu özetleyelim.