Ailedeki Görev ve Sorumluluklar

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceğiz:

• Ailede herkesin görevi olduğunu fark ederiz.
• Kendi sorumluluğumuzu adlandırır ve uygularız.
• İşleri sıraya koyarak yaparız.
• Söz verdiğimiz işi zamanında bitiririz.
• Yardım ederken ölçülü ve nazik davranırız.

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Ailede Nezaket ve Görgü Kuralları konusunu bilmen gerekir. Nezaket, başkalarına saygıyla yaklamak ve karşılıksız iyi davranmaktır.

• Ailemizde uyulması gereken nezaket kurallarını listeleriz.
• Hoş geldiniz demeyi ve selamlaşmayı doğru yaparız.
• Teşekkür etme ve özür dilme davranışlarını uygularız.

Evde Herkesin Bir İşi Vardır

Bir ailede herkesin görevi vardır. Bu görevler aileyi ayakta tutar. Anne, baba, büyükanne, büyükbaba ve çocukların her birinin kendi işi vardır. Hiçbir iş küçük sayılmaz.

Sorumluluk, kişinin kendisine ait bir işi istemeden de yapmasıdır. İstediğimiz için yaptığımız iş sorumluluk değildir. Başkası söylediği için yaptığımız iş ise yardımdır.

Ailedeki Görevler

Herkesin işi farklıdır ama hiçbiri küçük değildir. Çocuğun işi de büyüklerin işi kadar değerlidir.

Çocuğun Görevleri

Bir çocuğun kendi sorumlulukları vardır. Bunları bilmek bizi erken yaşta öğretici yapar.

• Odasını toplamak: Yatağımızı düzeltmek, oyuncakları yerine koymak.
• Kendi eşyalarını düzenlemek: Ayakkabılarımızı düzenli yerine koymak, çantamızı hazırlamak.
• Sofraya yardım etmek: Tabakları ve bardakları masaya taşımak, sofrayı kurmak.
• Çöpü atmak: Küçük çöpü çöp kutusuna atmak, büyüklere bildirmek.
• Su içmeyi hatırlatmak: Kendi suyunu doldurup içmek.
• Küçüklere yardım etmek: Aileden küçük bir varsa oyunlarına eşlik etmek.

Bu görevler hafif görünse de aileyi rahatlatır. Yükün bir kısmını üstlenmek, aileyi değerli kılar.

Adım Adım: İşleri Sıraya Koymak

Bir günde birden fazla işimiz olur. Bu işleri sıraya koymak zaman kazandırır.

1. Yapılacak işleri bir kâğıda yazarız. Örneğin: odamı toplayacağım, sofrayı kuracağım, su içeceğim.
2. İşleri kolaydan zora doğru sıralarız.
3. En kolay işle başlarız. Böylece işe başlamakta zorlanmayız.
4. Bir işi bitirmeden diğerine geçmeyiz.
5. Bitirdiğimiz işlerin karşısına bir işaret koyarız. Bu, bize düzen verir.

Bir işi bitirdikten sonra kendimize tebrik ederiz. Bu küçük keyif, işe devam etmemizi sağlar.

Söz Vermek ve Sözde Kalmamak

Bir işi üstlendiğimizde onu zamanında bitirmek gerekir. Söz vermek kolay, sözde kalmak zordur.

• Yapabileceğimiz bir işi söyleriz, yapamayacağımızı değil.
• Süre verirsek o sürede bitiririz.
• Bitiremiyorsak önceden söyleriz. Bu dürüstlüktür.
• Söz verdiğimiz işi bitirdiğimizde büyüklerimize haber veririz.

Zamanında söylemek, sözde kalmaktan çok daha iyidir. Sözünü tutan çocuk güvenilir olur.

Örnek: Sabah İşleri

Örnek 1: Bir çocuk sabah kalktı ve odası çok dağınık. Önce hangi işi yapmalıdır?
Çözüm: Önce yatağını düzeltir, sonra oyuncakları yerine koyar. Kolaydan zora doğru gidilir.

Örnek 2: Aile sofrayı kuracaktır. 6 kişilik sofra için kaç tabak gerekir?
Çözüm: Her kişiye bir tabak düşer, 6 × 1 = 6 tabak gerekir.

Neden Yardım Ederiz?

Yardım etmek, büyüklerimizin işini kolaylaştırır. Yemeği hazırlarken masayı kurmak, çamaşırı katlarken eşyaları düzenlemek küçük ama değerli yardımlardır.

Yardım ederken iki kuralı unutmayalım: izin alırız ve bozmayız. İstemeden yapılan yardım, yardım değildir.

Günlük Yaşam Bağlantısı

Okulda da kendi işimiz vardır. Sınıfın düzeni, ödevlerimizin hazırlanması ve arkadaşlarımıza yardım etmek birer sorumluluktur. Okulda sorumluluk alan çocuk, evde de sorumluluk alır.

Basit Örnek

Önce basit bir örneğe bakalım.

Örnek 1: İş Sıralaması

Bir çocuğun yapılacak işleri şunlardır: yatağını düzeltmek, sofrayı kurmak, oyuncakları yerine koymak, su içmek. Kolaydan zara doğru sıralayınız.

1. Adım 1: En kolay işi belirleriz: su içmek anlık bir iştir, bedeli yoktur.
2. Adım 2: Sonra yatağı düzeltme ve oyuncakları yerine koyma gelir; bunlar kısa süreli işlerdir.
3. Adım 3: En son sofrayı kurma yapılır; çünkü tüm eşyaları taşımayı gerektirir.

Cevap: Sıralama şudur: su içmek, yatağı düzeltmek, oyuncakları yerine koymak, sofrayı kurmak. Kolaydan zara bu sırayla gidilir.

İleri Örnek

Şimdi biraz daha zor bir örneği çözelim.

Örnek 4: İzin Alma

Annen yemek yapıyordur. Masayı kurmak istiyorsun ama izin sormadan tabakları taşıdın. Bu davranış nasıl değerlendirilir?

1. Adım 1: İzinsiz hareket etmek, karşıdakinin planını bozabileceğimiz anlamına gelir.
2. Adım 2: Doğru davranış, önce annemizden izin istemek ve ona ne yapacağımızı söylemektir.
3. Adım 3: İzin alındıktan sonra dikkatlice ve yavaşça tabakları taşırız.

Cevap: İzinsiz yardım etmek uygun değildir. Önce izin alınır, sonra yardım edilir; izinsiz yapılan iş bazen zarar da verebilir.

Kavram Karşılaştırma Tablosu

Aynı konudaki kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.

Öğrendiklerimizi Yaşamla Bağlayalım

Her öğrendiğimiz bilgiyi günlük yaşamdan bir durumla eşleştirelim.

Özet

Ailede herkesin bir görevi vardır ve bu görevler aileyi ayakta tutar. Anne yemek hazırlar, baba geçimi sağlar, büyükler yol gösterir, çocuk ise odasını toplar, eşyalarını düzenler, sofraya yardım eder ve çöp konusunda sorumluluk alır. Hiçbir iş küçük sayılmaz. Yapılacak işleri kâğıda yazıp kolaydan zara doğru sıralamak zaman kazandırır. Üstlenilen işi zamanında bitirmek güvenilir olmanın temelidir; bitiremiyorsak önceden söylemek gerekir. Yardım ederken izin almak ve bir şeyleri bozmamak önemlidir.

Sık Yapılan Hatalar

• Söz verip sözde kalmak: Güvenilir olmanın temeli sözde kalmamaktır; sözde kalmak ailedeki güveni zayıflatır.
• İzin almadan yardım etmek: İstenmeden yapılan iş, büyüğün işini zorlaştırabilir; önce izin alınmalıdır.
• Yalnızca büyüklerin işini yapmak: Kendi sorumluluğunu yapmayan çocuk, aileye yük olur.
• Bitiremediği işi son anda bırakmak: Yarım kalan iş zaman kaybettirir; işler sıraya konmalıdır.
• Yapılan işi olduğundan büyük anlatmak: Dürüst olmak güvenin parçasıdır; yapılan iş olduğu gibi anlatılmalıdır.

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümle doğru mu, yanlış mı? Önce sen karar ver.

1. Ailede herkesin bir görevi vardır ve hiçbir görev küçük sayılmaz. — doğru mu?
2. Sorumluluk, kişinin kendi işini istemeden de yapmasıdır. — doğru mu?
3. Çocuğun görevleri arasında odasını toplamak, eşyalarını düzenlemek, sofraya yardım etmek ve çöp konusunda uyanık olmak vardır. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Sofra hesabı: kişi sayısı × 1 tabak = gereken tabak sayısı. 2) Doğru. İş sırası: yaz → sırala → kolaydan zora git → bitir → işaretle. 3) Doğru. Sorumluluk: kendi işi + büyüklerin işine yardım.

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha iyi öğrenmek için şu konulara da bakabilirsin:

• Yaşadığımız Yer ve Ülkemizin Genel Özellikleri Yaşadığımız Yer ve Ülkemizin Genel Özellikleri konusunu özetleyelim.
• Ailede Nezaket ve Görgü Kuralları Nezaket, başkalarına saygıyla yaklamak ve karşılıksız iyi davranmaktır.
• Türk Bayrağı ve İstiklâl Marşı Türk Bayrağı ve İstiklâl Marşı konusunu özetleyelim.