Duyunululuk (irritabilite)
Konu anlatımında geçen tanım
Canlının bu uyaranı algılama yeteneğine duyunululuk (irritabilite) adı verilir; duyunululuk canlılığın temel özelliklerinden biridir ve her canlıda aynı güçte görülmez.
Örnek
Giysinin cilde teması ilk anda algılanırken bir süre sonra fark edilmez hâle gelmesi bu duruma örnektir.
Konu içinde bağlam
Tek hücreli canlılar da uyaranlara yanıt verebilir. Bir amip, ortamdaki tuz konsantrasyonunun arttığı alandan uzaklaşarak su dengesini korumaya çalışır; öglena ise ışığın geldiği yöne doğru hareket eder. Bu örnekler, sinir sistemi ve kas dokusu bulunmayan canlılarda bile uyaran algılamanın ve buna uygun yanıt üretmenin mümkün olduğunu gösterir. Çok hücreli canlılarda ise tepki, özel alıcı yapılar ve iletim sistemleri aracılığıyla çok daha hızlı ve koordineli biçimde gerçekleşir. Uyaranlar özelliklerine göre üçe ayrılır: fiziksel uyaranlar ısı, ışık, basınç ve ses gibi etkilerdir; kimyasal uyaranlar pH değişimi, tuz derişimi ve yabancı kimyasal maddelerdir; biyolojik uyaranlar ise yaralanma, parazit ve hastalık etkenleridir. Her uyaran, algılandığı alıcı yapı ile sınırlıdır; ışık yalnız görsel alıcılarla, kimyasal uyarılar ise kimyasal alıcılarla algılanır. Yanıtın şiddeti ve süresi, uyaranın şiddeti, süresi ile canlının o andaki fizyolojik durumuna bağlıdır.
Hangi dersin hangi konusunda geçer
Bu terimi konu içinde çalış
Konu anlatımını ve çözümlü soruları oku. İlerlemeni kaydetmek için hesap açabilirsin.