Temel Kazısı ve İksa nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Tanımlar kazı sınıflarını ve her sınıfın taşıma maliyetine etkisini
• Hesaplar dik ve şevli kazılarda kazı hacmini taban ve üst alan üzerinden bulur
• Uygular kazı payı ile taban genişletme kurallarını temel ölçüsüne ekler
• Karşılaştırır direkli iskele, konsol duvar ve ankrajlı yöntemleri derinliğe göre
• Çözer üç katlı bir bina için kazı, dolgu ve grobeton miktarlarını sırayla hesaplar

Anahtar fikirler

• Düz kazıda hacim taban alanı ile derinliğin çarpımıdır: 10 × 6 = 60 m² taban, 60 × 1,20 = 72 m³ kazı
• 45 derecelik şevde tan(45°) = 1 olduğu için yatay açılım derinliğe eşittir: 1,20 / 1 = 1,20 m
• Prizmatik yöntemde ara derinlikteki alan da hesaba katılır: 1,20 / 6 × (60 + 4 × 80,64 + 104,16) = 97,344 m³
• Kazı payı için iki tarafta 0,50 m, tabanda 0,30 m ölçü eklenir; taban alanı 1,10 ile çarpılır
• Kazı derinliği 2,00 metreyi aştığında iksa zorunlu hâle gelir
• Bitkisel toprak ve humus her zaman ayrılır, dolgu olarak kullanılmaz

Konunun özeti

Toprak dört sınıfa ayrılır; sınıf hem kazma zorluğunu hem de çıkan malzemenin nereye taşınacağını belirler. Düz kazıda hacim V = A · h, şevli kazıda ortalama alan yöntemiyle V = (A_taban + A_üst) / 2 · h ve prizmatik yöntemle V = h / 6 · (A_taban + 4 · A_orta + A_üst) kullanılır. Kazı payı iki tarafta 0,50 m ve tabanda 0,30 m olarak eklendiğinde taban alanı 1,10 ile çarpılır. Şev açısına bağlı yatay açılım y = h / tan(α) bağıntısıyla bulunur ve 45 derecede açılım derinliğe eşittir. Dolgu sıkışma payı kum ve çakılda %20, killi zeminlerde %25'tir. Kazı derinliği 2,00 metreyi aştığında direkli iskele, konsol duvar veya ankrajlı yöntemlerden birine geçilmelidir.

Sık yapılan hatalar

• Kazı payını atlamak: Kazı hacmi temel ölçüsü üzerinden hesaplanırsa eksik kazı ve eksik taşıma seferi çıkar.
• Şevli kazıda yalnız taban alanını kullanmak: Şevli kazıda ortalama veya prizmatik yöntem kullanılmalıdır.
• Sıkışma payını hesaba katmamak: Dolgu serilen miktar sıkışma payı olmadan eksik çıkar: kum ve çakılda %20 eklenmelidir.

İlgili konular

• Yapı Malzemesi Seçimi
• Donatı ve Betonarme Detaylandırma
• Harç ve Şap Karışım Oranları
• Görünüş Çizimi
• Kesit Çizimi
• Çatı ve Su Yalıtımı