Teleskoplar ve Elektromanyetik Işıma nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Teleskopların temel görevlerini ışık toplama, çözme gücü ve görüntü oluşturma olarak açıklar.
• Kırma türü (refraktör) ve yansıma türü (reflektör) teleskopların yapısını ve çalışma ilkesini karşılaştırır.
• Teleskopların büyütme, açıklık ve odak uzaklığı arasındaki ilişkiyi kurar.
• Elektromanyetik spektrumunu dalga boyuna göre sıralar ve her türün kullanım alanını belirtir.
• Radyo, kızılötesi, moröte, X ışını ve gama ışını astronomisi türlerini örnek cisimlerle eşleştirir.

Anahtar fikirler

• Teleskopun asıl görevi yakınlaştırmak değil, çok ışık toplayıp ince ayrıntıyı çözmektir.
• Kırma teleskop mercekle, yansıma teleskop içbükey aynayla çalışır; büyük teleskopların çoğu aynalıdır.
• Büyütme artırmak her zaman daha iyi görüntü vermez; görüntü sönük ve bulanık hâle gelebilir.
• Elektromanyetik spektrum radyodan gama ışığına doğru dalga boyunun kısaldığı sırada ilerler.
• Her ışıma türü farklı cisimleri gösterir: radyo soğuk gazı, kızılötesi toz arkasını, X ışını enerjik olayları.
• Atmosfer ultraviyole, X ve gama ışınlarını soğurduğundan bu dalgalardaki teleskoplar uzaya çıkarılır.

Konunun özeti

Kırma türü mercekle, yansıma türü içbükey aynayla çalışır ve büyük teleskopların çoğu aynalıdır. Büyütme objektif ile okülerin odak uzaklıklarının oranına bağlıdır ama çok yüksek büyütme görüntüyü sönükler. Elektromanyetik spektrum radyo, mikro dalga, kızılötesi, görünür ışık, moröte, X ışını ve gama ışını olarak uzanan bir dizi hâlinde sıralanır. Atmosfer ultraviyole, X ve gama ışınlarını soğurduğu için bu dalgalardaki teleskoplar uzaya çıkarılırken radyo teleskopları yer üstünde çalışır.

Sık yapılan hatalar

• Teleskopun yalnızca yakınlaştırıldığını düşünmek: Teleskopun temel işlevi ışık toplayarak sönük cisimleri ve ince ayrıntıyı göstermektir.
• Büyütme arttıkça görüntünün daha iyi olacağını sanmak: Çok yüksek büyütme ışığı yayar ve görüntüyü sönük ve bulanık hâle getirir.
• Radyonun dalga boyusunu görünür ışıktan kısa saymak: Radyo dalgaları görünür ışıktan çok daha uzun dalga boyuna sahiptir.

İlgili konular

• Gezegenler ve Yapıları
• Samanyolu Galaksisi ve Güneş Sisteminin Yeri
• Yıldızlar, Evrimleri ve Evrenin Yapısı
• Güneşin ve Yıldızların Görünür Hareketleri
• Ayın Hareketleri, Evreleri ve Tutulmalar
• Dünyanın Hareketleri, Mevsimler ve Takvim