Prizmalar nedir?
Fizik · 11. Sınıf · Konu 24
Tahmini okuma süresi: 3 dk
Kısa cevap
Bu konuda neler öğreneceksin?
- Prizma yapısını, tepe açısını ve taban kavramını tanımak
- Işığın prizma içinde nasıl kırıldığını ve neden saptığını açıklamak
- İnce prizma için sapma açısı bağıntısını kullanarak hesap yapmak
- Beyaz ışığın prizmada neden renklere ayrıldığını dispersiyon üzerinden yorumlamak
- Prizma ile düzlem aynası ve mercek arasındaki benzerlikleri karşılaştırmak
Anahtar fikirler
- Prizmada ışık tabana doğru sapar, çünkü kalın kısma giden ışık daha az kırılır
- Beyaz ışık prizmadan çıkarken en çok dalga boyu kısa olan mor ışık en çok sapar
- Tepe açısı küçük prizmada sapma azdır, prizma daha az ayırıcıdır
- Prizmanın taban açısı 90 derece olduğunda ışık tabana paralel ilerler ve ayrışmaz
- Optik çelik prizma cam prizmaya göre çok daha az ayrışma gösterir
- Prizma merkezî değil çevresel bir sapma oluşturur, bu yüzden görüntüyü yer değiştirir
Konunun özeti
Üçgenin tepe noktasına karşılık gelen açıya tepe açısı, tabana karşılık gelen açıya ise taban açısı denir. Işık prizmanın bir yüzünden girdiğinde havadan daha yüksek kırılma indisine sahip cam ortama geçer ve normale yaklaşır. Prizmanın diğer yüzünden çıkarken ise düşük kırılma indisli ortama döner ve normalden uzaklaşır. Giriş ve çıkış sapmaları birbirini kısmen götürdüğü için ışık, tepe açısına bağlı olarak belirli bir toplam sapma ile çıkar. İnce prizma için bu sapma yaklaşık olarak kırılma indisinin eksi bir ile çarpımının tepe açısıyla çarpımına eşittir. Beyaz ışık bir prizmadan geçerken kırmızı, sarı, yeşil, mavi ve mor bileşenlere ayrılır. Bunun nedeni ayrışmadır, yani kırılma…
Çözümlü mini örnek 1
Kırılma indisi 1,5 olan ve tepe açısı 6 derece olan ince bir prizmada ışığın sapma açısı yaklaşık kaç derecedir?
Adım 4: Sonuç 3 derece olarak elde edilir.
Çözümlü mini örnek 2
Kırılma indisi 1,5 olan ince bir prizmanın tepe açısı 10 dereceye çıkarılırsa sapma açısı yaklaşık kaç derece olur?
Adım 4: Hesap sonucu 5 derece olarak elde edilir.
Sık yapılan hatalar
- Hata: Prizmada ışığın tepe ucuna doğru saptığını düşmek yanlıştır, ışık kalın olan tabana doğru sapar
- Hata: Beyaz ışıkta en çok kırılan rengi kırmızı sanmak hatalıdır, en çok saparan renk mavi ve mordur
- Hata: Sapma açısını yalnızca kırılma indisine bağlı sanmak hatalıdır, tepe açısı da etkilidir
İlgili konular
Sıradaki adım
Tam anlatımKonuyu tam anlatımıyla okuKonu anlatımı, kazanımlar ve örnekler tek sayfada.Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
DersTeders ile devam et
Fizik · 11. Sınıf için çalışma yolu
- OkuKonu anlatımını bu sayfada bitir.
- Soru çözÖrnekleri çöz, cevabı açıklamayla karşılaştır.
- Quiz ile pekiştirHesapla kendini ölç.
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.