Osmanlı Devleti'nde Sanayileşme Çabaları nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Kapitülasyonların ve 1838 Ticaret Antlaşması'nın sanayileşmeye etkisini açıklar.
• Dönemin ilk fabrikalarını ve kuruluş amaçlarını listeler.
• Sanayileşmenin önündeki ekonomik ve yapısal engelleri değerlendirir.
• Sanayileşme çabalarının sınırlı kalmasının nedenlerini yorumlar.
• Osmanlı'da sanayileşme, Avrupa'nın makineleşmesi karşısında korumasız bir pazarda başlamıştır kavramını öğrenir ve uygular.

Anahtar fikirler

• 1838 Osmanlı-İngiltere Ticaret Antlaşması iç gümrükleri kaldırmıştır.
• Kapitülasyonlar yabancı tüccarlara vergi ve hukuk ayrıcalığı tanımıştır.
• İlk fabrikalar 1840'lı yıllarda devlet öncülüğünde kurulmuştur.
• Feshane, Hereke, Beykoz ve Ayaş dönemin öne çıkan devlet fabrikalarıdır.
• Sermaye, altyapı ve teknik eleman yetersizliği sanayileşmeyi sınırlamıştır.
• Sanayileşme çabaları sonucunda dışa bağımlılık tamamen ortadan kalkmamıştır.

Konunun özeti

1838 Ticaret Antlaşması ve kapitülasyonlar gümrük avantajlarını ortadan kaldırırken devlet, 1840'lı yıllarda Feshane, Hereke, Beykoz ve Ayaş gibi fabrikalar kurarak karşı koymaya çalışmıştır. Sermaye, altyapı, teknik eleman ve gümrük korumasındaki yetersizlikler nedeniyle sanayileşme sınırlı kalmış, ekonomi dışa bağımlılığını korumuştur.

Sık yapılan hatalar

• 1838 Ticaret Antlaşması'nı kapitülasyonlarla karıştırmayın; ikisi de ayrı yollarla gümrük avantajı sağlamıştır.
• İlk fabrikaların Avrupa sermayesiyle değil, devlet öncülüğünde kurulduğunu unutmayın.
• Sanayileşmenin başarısızlığını tek nedene indirgemeyin; sermaye, altyapı, teknik eleman ve gümrük koruması birlikte değerlendirilmelidir.

İlgili konular

• Fransız İhtilali'nin Devlet ve Toplum Hayatında Meydana Getirdiği Değişim
• 1789-1908 Yılları Arasında Osmanlı Devleti'nde Meydana Gelen Siyasi, Askerî ve İdari Gelişmeler
• 1789-1908 Yılları Arasında Osmanlı Devleti'nde Bilim, Sanat ve Teknoloji Alanlarında Meydana Gelen Gelişmeler
• 1908-1918 Yılları Arasında Osmanlı Devleti'nde Meydana Gelen Siyasi ve Askerî Gelişmeler
• 1908-1918 Yılları Arasında Gerçekleşen Kitlesel Göç ve Salgınlar
• Osmanlı Devleti'nin İnsanlık Tarihine Katkıları