Orta Çağ’daki Başlıca Devletlerin Yönetim ve Ordu Yapıları nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Orta Çağ’daki başlıca devletlerin yönetim biçimlerini karşılaştırır.
• Bizans’ın taşınabilir feodalite anlayışını açıklar.
• İslam devletlerinde divan ve vezirlik kurumunun işleyişini öğrenir.
• Türk-İslam devletlerinde ordu ve tımar düzenini inceler.
• Yönetim ile ordu arasındaki bağı neden-sonuç ilişkisiyle yorumlar.

Anahtar fikirler

• Bizans’ta yönetim imparator, patrik ve senatörlerden oluşan bir yapı üzerine kurulmuştur.
• Bizans’ta ücretli askerlere toprak ödülü verilmesi taşınabilir feodalite olarak adlandırılmıştır.
• Emevilerde ulusal idare anlayışı hâkim olmuş, divan Arap geleneğine göre düzenlenmiştir.
• Abbasilerde divan üyeleri bölümlere ayrılarak görev yapmış, vezir bu divanların başında bulunmuştur.
• Abbasilerde eyaletler kurulurken her eyaletin kendine ait bir ordu birliği verilmiştir.
• Türk-İslam devletlerinde ordu-beylik düzeni kurulmuş, her beylik kendi ordusunu beslemiştir.

Konunun özeti

Bizans’ta imparator, patrik ve senatör meclisinden oluşan monarşi ile taşınabilir feodalite uygulanmıştır. Emevilerde ulusal idare, Abbasilerde merkezî divan ve güçlü vezirlik esas olmuştur. Türk-İslam devletlerinde hanedan yönetimi, divan düzeni, ordu-beylik örgütlenmesi ve tımar sistemi öne çıkmıştır. Hukukta Bizans Roma hukukunu, İslam devletleri şeriatı ve töreyi uygulamıştır.

Sık yapılan hatalar

• Bizans’ı merkezî olmayan bir devlet sanmak: Bizans’ta imparator güçlü bir merkezî otoriteye sahipti. Eyaletlerin gevşek bağlanması, merkezî yapının yokluğu değil taşınabilir feodalite anlayışından kaynaklanmıştır.
• Taşınabilir feodaliteyi Avrupa feodalitesiyle aynı saymak: Taşınabilir feodalite, ücretli askerlere toprak ödülü verilmesiyle ortaya çıkan Bizans’a özgü bir uygulamadır. Avrupa’daki feodalite ile karşılaştırıldığında farklı yönleri vardır.
• Divanı yalnızca toplantı yeri olarak görmek: Divan, üyelerinin bölümlere ayrılarak görev yaptığı ve kararlarını yazıya geçirdiği kurumsal bir yapıdır. Yalnızca danışma toplantısı olarak tanımlamak eksiktir.

İlgili konular

• Türk Kültür ve Medeniyeti
• Orta Çağ’daki Ticaret Yolları
• Orta Çağ’da Yaşanan Kitlesel Göçler
• Orta Çağ’daki Başlıca Medeniyet Havzalarında Bilim, Kültür ve Sanat
• Orta Çağ’da Kültür Mirası ve Anıtlar
• Orta Çağ’da Şehir Hayatı: Loncalar ve Ahilik