Mezhep ve Fıkıh nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Mezhep kavramını tanımlar ve mezhep türlerini sınıflandırır.
• Fıkıhî mezhepleri isimleriyle tanır ve temel yöntim ilkelerini karşılaştırır.
• İtikadî mezhepleri tanır ve inanç konularındaki yaklaşımlarını açıklar.
• Mezheplerin ortak noktalarını sıralar.
• İstidlel, taklid ve içtihâd kavramlarını tanımlar.

Anahtar fikirler

• Mezhep, dinin ortaya çıkan görüş ayrılıklarının adıdır.
• İtikadî ve fıkıhî olmak üzere iki ana eksen vardır.
• Dört fıkıhî mezhep Hanefîlik, Şâfiîlik, Mâlikîlik ve Hanbelîliktir.
• Hanefîlik kıyas yanında istihsan, örf ve akıl yürütmeyi de kullanır.
• Mezheplerin temel konularda değil uygulamada farklılaştığı doğrudur.
• Taklid, bir mezhebi benimsemektir; mezhep imamlığı fıkıhçılarla ilişkilidir.

Konunun özeti

Mezhep kavramı inanç, uygulama ve ahlak alanında ortaya çıkan görüş ayrılıklarını kapsar. İtikadî ve fıkıhî olmak üzere iki ana eksen vardır. Fıkıhî mezhepler arasında Hanefîlik, Şâfiîlik, Mâlikîlik, Hanbelîlik ve Ca'ferîlik sayılır. Hanefîlik kıyas yanında istihsan, örf ve akıl yürütmeyi de kullanır; Şâfiîlik kıyasa sıkı bağlıdır; Mâlikîlik istidlâl ve örfî esaslara önem verir; Hanbelîlik selef yolunu öne çıkarır. İtikadî mezheplerden Mu'tezile, Mâtürîdî ve Eş'arî, eylem ve inanç ilişkisine farklı açılardan yaklaşmıştır. Mezheplerin ortak noktaları vardır: kutsal metin ve sözlü kaynaklar esas alınır, sahâbîlerin görüşleri değerlendirilir, akıl yürütme ve istidlel kullanılır. Mezhepler…

Sık yapılan hatalar

• İtikadî ile fıkıhî mezhebi karıştırmak: İtikadî mezhepler inanç konularıyla, fıkıhî mezhepler ise hüküm çıkarma yöntemi ve uygulamayla ilgilidir.
• Hanefîliğe yalnız kıyas atfetmek: Hanefîlik kıyasa ek olarak istihsan, örf ve akıl yürütmeden de yararlanır. Tek bir ilkeyle tanımlamak eksiktir.
• Mezhepleri birbirinden tamamen ayrı inançlar sanmak: Bütün mezhepler aynı dinin esaslarını kabul eder. Farklılık ayrıntılı meselelerin çözümündedir.

İlgili konular

• Tasavvuf
• Din ve Sanat
• İslam Hukuku
• Modern Dünyada Din