Kristallendirme nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Kristallendirmenin temel ilkesini ve sıcaklıkla çözünürlük ilişkisini açıklar.
• Uygun çözücüyü çözünürlük ve kaynama noktası ölçütlerine göre seçer.
• Kristalleri süzme, yıkama, kurutma adımlarıyla saf hâle getirir.
• Teorik verim, gerçek verim ve verim yüzdesini hesaplar.
• Kristallendirme sırasında oluşabilecek hataları tanır ve giderir.

Anahtar fikirler

• Kristallendirmeye uygun madde, sıcaklıkla çözünürlüğü belirgin biçimde artan maddedir.
• Çözücü, sıcak halde maddeyi iyi çözmeli, soğuk halde ise az çözmelidir.
• Küçük kristaller süzülüp atılır, çünkü yüzey alanı büyük olduğu için yabancı madde tutarlar.
• Kristal yıkaması, ana kütle yüzeyinde tutulan çözeltiyi uzaklaştırmak için soğuk çözücüyle yapılır.
• Kristaller kâğıt üzerinde kurutulmaz; kâğıt yapıştırır ve kırılma nedeniyle kayıp yaratır.
• Kurutma kuvvetli ısıtılarak yapılmaz; kristal suyu ya da uçucu bileşenler uzaklaşabilir.

Konunun özeti

Yöntem, sıcaklığa bağlı çözünürlük farkı büyük maddelerde verimlidir. Çözücü, sıcakta maddeyi iyi çözüp soğukta az çözdürmeli, kaynama noktası maddenin erime noktasından yüksek olmalı, maddeyle tepkimeye girmemelidir. Yavaş soğutma ve tohumlama iri, saf kristal verir. Küçük kristaller süzülür, ana kütle soğuk çözücüyle yıkanır, süzgeç ya da huni üzerinde kurutulur. Teorik verim, gerçek verim ve verim yüzdesi hesaplanır; verim tek başına yeterli olmadığından saflık da denetlenir.

Sık yapılan hatalar

• Sıcak çözücüdeki çözünmemiş maddeyi süzmeden soğutmak: Çözelti berraklaşmadan soğutulursa çözünmemiş parçacıklar ürün içinde kalır, ürün kirli elde edilir.
• Kristalleri kâğıt üzerinde kurutmak: Kâğıt kristalleri yapıştırır ve kırar; kayıp yalnızca kâğıtta değil, kâğıda yapışan üründe de görülür.
• Soğutmayı çok hızlı yapmak: Hızlı soğutmada çok sayıda çekirdek oluşur, kristaller küçük ve yabancı madde taşıyıcı olur.

İlgili konular

• Filtrasyon
• Distilasyon ve Ekstraksiyon
• Kromatografi Temelleri
• Asit Baz Titrasyonu ve Dereceleme
• Etik İlkeler
• Laboratuvar Disiplini