Kısıtlayıcı Reaktif ve Yüzde Verim nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Tepkime karışımındaki kısıtlayıcı reaktifi molce karşılaştırarak belirler.
• Aşırı reaktif miktarını hesaplar.
• Teorik ürün miktarını stokiyometrik hesapla bulur.
• Yüzde verimi gerçek ve teorik kütle üzerinden hesaplar.
• Verim düşükliğinin nedenlerini (yan tepkime, kaçış, ayrıştırma kaybı) açıklar.

Anahtar fikirler

• Kısıtlayıcı reaktif molce karşılaştırılarak bulunur, kütlece karşılaştırma yanıltır.
• Ürün miktarı daima kısıtlayıcı reaktife göre hesaplanır, aşırı reaktif miktarına göre değil.
• Teorik verim laboratuvarda tartılan değil, hesapla elde edilen maksimum üründür.
• Yüzde verimin paydası teorik kütledir; gerçek kütle daima paydadadır.
• Gerçek verim, yan tepkimeler, ürün kaçışı ve ayırma kayıpları nedeniyle teorik değerden küçüktür.
• Yüzde verim hiçbir koşulda 100'ü aşamaz; aşarsa verilen verilerde tutarsızlık vardır.

Konunun özeti

Kısıtlayıcı üzerinden hesaplanan azami ürün miktarı teorik verimdir, tartılan ürün ise gerçek verimdir ve yüzde verim gerçek değerin teorik değere oranıyla hesaplanır. Gerçek verim daima teorik değerin altındadır.

Sık yapılan hatalar

• Kısıtlayıcı reaktifi kütlece karşılaştırmak: Kütlece büyük olan madde molce az olabilir; karşılaştırma daima molce yapılır.
• Aşırı reaktifin kütlesini de ürüne katmak: Harcanmayan madde tepkimeye girmez, ürün hesabına dâhil edilemez.
• Teorik verimi gerçek verim sanmak: Teorik değer hesaplanan üst sınırdır, tartılarak bulunan gerçek değer ise ondan küçüktür.

İlgili konular

• Mol Kütlesi ve Formül Hesaplamaları
• Kimyasal Denklemler ve Denkleştirme
• Kimyasal Tepkimelerde Hesaplamalar
• Kimyasal Değişimin Göstergeleri
• Gazların Özellikleri ve Kinetik Moleküler Teori
• Gaz Yasaları ve İdeal Gaz Yasası