Elektrik Yükleri ve Elektriklenme nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Elektrik yükünün varlığını ve yüklenen cisimlerin özelliklerini açıklar.
• Proton nötron ve elektronun elektrik yükü bakımından farkını tabloyla karşılaştırır.
• Aynı cins ve farklı cins yüklü cisimlerin elektriksel etkileşimini açıklar.
• Sürtünme, temas ve ışınım yoluyla elektriklendirmeyi örneklerle anlatır.
• Cisimlerin elektriklenmesinde elektron sayısının değişimini yorumlar.

Anahtar fikirler

• Proton pozitif, elektron negatif yüklüdür; nötron yüksüzdür.
• Proton ve elektron sayıları eşit olan cisim yüksüzdür.
• Aynı cins yüklü cisimler birbirini iter, farklı cins yüklü cisimler birbirini çeker.
• Elektriklenme bir cismin elektron alması ya da vermesiyle olur.
• Sürtünme, temas ve ışınım elektriklendirme yöntemleridir.
• Sürtünmede elektron bir cisimden diğerine aktarılır.

Konunun özeti

Protonlar pozitif, elektronlar negatif yüklüdür; nötronlar yüksüzdür. Proton sayısı ile elektron sayısı eşit olan cisimler yüksüzdür. Proton sayısı fazla ise cisim pozitif, elektron sayısı fazla ise negatif yüklüdür. Aynı cins yüklü iki cisim birbirini iterken farklı cins yüklü iki cisim birbirini çeker; bu olaya elektriksel etkileşim denir. Elektriklendirme bir cismin elektron alması ya da vermesiyle gerçekleşir ve sürtünme, temas ve ışınım olmak üzere üç yolla olur. Sürtünmede iki cisim arasında elektron aktarımı vardır, temas yoluyla yük doğrudan aktarılır, ışınım ise elektron kovalarından kopararak yüklenmeyi sağlar. Saçların kabarıp yapışması, kâğıtların yünlü kumaşa yapışması…

Sık yapılan hatalar

• Protonların negatif yüklü olduğunu düşmek: Protonlar pozitif yüklüdür, elektronlar negatif yüklüdür; nötronlar yüksüzdür.
• Nötronların yüklü olduğunu zannetmek: Nötronların elektrik yükü yoktur, bu nedenle elektriksel etkileşime katılmaz.
• Aynı cins yüklü cisimlerin birbirini çektiğini düşmek: Aynı cins yüklü iki cisim birbirini iter, yalnızca farklı cins yüklü cisimler birbirini çeker.

İlgili konular

• Elektrik Devreleri ve İnsan-Çevre
• Işığın Kırılması
• Mercekler
• Uzayda Neler Var? ve Türkiye'nin Uzay Araştırmaları
• Besin Zinciri ve Enerji Akışı