Devir, Dişli Oranı ve Moment İlişkisi nedir?
Motorlu Araçlar · 9. Sınıf · Konu 11
Tahmini okuma süresi: 11 dk
Kısa cevap
Bu konuda neler öğreneceksin?
- Tanımlar devir, dişli oranı, moment ve verim kavramlarını
- Hesaplar tekerlek çapı ve devirden yol hızını bulur
- Uygular diş sayılarından çevrim oranını ve çıkış devrini hesaplar
- Karşılaştırır aynı güçte farklı devirlerde momentin nasıl değiştiğini
- Çözer bir vites kutusunda toplam oranı, araç hızını ve çekme kuvvetini hesaplar
Anahtar fikirler
- Yol hızı bağıntısı v = π · D · n / 60'dır ve tekerlek çapına doğrudan bağlıdır
- 0,60 m çapında tekerlek 600 devir/dakika döndüğünde hız 18,85 m/s yani 67,9 km/s olur
- Dişli oranı i = z₂ / z₁ bağıntısıyla bulunur; 20 dişli dişliden 60 dişli dişliye oran 3,00'dir
- Çıkış devri n₂ = n₁ / i ile bulunur: 1200 / 3,00 = 400 devir/dakika
- Açısal hız 4000 devir/dakika için ω = 2 × 3,1416 × 4000 / 60 = 418,88 rad/s olur
- 60 kW ve 4000 devirde moment 60000 / 418,88 = 143,24 N·m bulunur
Konunun özeti
Devir ile yol hızı arasında v = π · D · n / 60 bağıntısı vardır: 0,60 m çapında tekerlek 600 devir/dakika döndüğünde hız 18,85 m/s, yani 67,9 km/s olur. Dişli oranı i = n₁ / n₂ = z₂ / z₁ ile bulunur ve aynı anda momenti büyütüp devri küçültür: 20 dişli dişliden 60 dişli dişliye oran 3,00'dır ve 1200 devir girişten 400 devir çıkış doğar. Moment ve güç bağıntıları P = M · ω ve ω = 2 · π · n / 60'dır; 4000 devir/dakika ve 60 kW için ω 418,88 rad/s ve M 143,24 N·m bulunur. Atölyede kullanılan pratik bağıntı P = M · n / 9550'dir ve 1 kgf·m = 9,81 N·m birim dönüşümü bilinmelidir. İletim zincirinde moment M₂ = M₁ · i · η ile büyür, verim dişli transmisyonunda yaklaşık 0,95'tir. Kayışlı iletimde…
Çözümlü mini örnek 1
Çapı 0,60 m olan bir tekerlek 600 devir/dakika döndüğünde araç hızı kaç km/s'dir?
Adım 4: Saatlik değer 18,85 × 3,6 = 67,9 km/s bulunur
Çözümlü mini örnek 2
Son çevrimi 4,06 olan beş ileri vitesli bir araçta 4000 devir/dakikada birinci ve beşinci viteste araç hızını bulunuz.
Adım 5: Tekerlek devri 4000 / 3,248 = 1231,5 ve hız 1,885 × 1231,5 / 60 = 38,69 m/s yani 139,3 km/s
Sık yapılan hatalar
- Yüksek devirde moment artar sanmak: Güç sabitken moment ile devir ters orantılıdır.
- Dişli oranını z₁ / z₂ almak: Doğru bağıntı i = z₂ / z₁ şeklindedir.
- Hızı tekerlek çapından bağımsız saymak: Hız, tekerlek çevresi ile devrin birlikte sonucudur.
İlgili konular
Sıradaki adım
Tam anlatımKonuyu tam anlatımıyla okuKonu anlatımı, kazanımlar ve örnekler tek sayfada.Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
DersTeders ile devam et
Motorlu Araçlar · 9. Sınıf için çalışma yolu
- OkuKonu anlatımını bu sayfada bitir.
- Soru çözÖrnekleri çöz, cevabı açıklamayla karşılaştır.
- Quiz ile pekiştirHesapla kendini ölç.
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.