Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Denetleyici ve düzenleyici sistemin vücudun işlevlerini nasıl yönettiğini açıklar.
• Sinir sisteminin merkezî ve çevresel bölümlerini ayırt eder.
• İç salgı bezlerini salgıladıkları hormonlarla ve görevleriyle eşleştirir.
• Refleks yolunu aşamaları sırasıyla belirtir.
• Sinir sistemi ile iç salgı sisteminin etki hızı ve süresini karşılaştırır.

Anahtar fikirler

• Reflekslerin merkezi omuriliktir, beyin gerekmeden yanıt verebilir.
• Hormonlar kan dolaşımıyla taşınır, sinir sistemi ise impuls iletir.
• Hipofiz bezi diğer iç salgı bezlerinin çalışmasını yöneten ana bezdir.
• Pankreas insülin salgılayarak kan şekerini düşürür.
• Beyin sapı nefes alma ve kalp atışı gibi yaşamsal işlevleri yönetir.
• Küçük beyin dengeyi ve kasların uyumlu çalışmasını sağlar.

Konunun özeti

Sinir sistemi beyin, omurilik ve sinirlerden oluşan yapısıyla uyarıyı hızlı iletir; iç salgı bezleri kan dolaşımına hormon vererek etkisini yavaş ama uzun süreli yayar. Reflekslerin merkezi omuriliktir. İki sistem birlikte çalışarak vücut sıcaklığı, kan şekeri ve su dengesini korur; bu dengeye homeostazi denir.

Sık yapılan hatalar

• Refleksin beyin tarafından başlatıldığını sanmak: Refleksin merkezi omuriliktir; beyin olay çoğunlukla bittikten sonra haberdar olur.
• Hormonların sinir yoluyla taşındığını düşünmek: Hormonlar kan dolaşımıyla taşınır, sinir sistemi ise elektriksel impuls kullanır.
• Pankreası yalnızca sindirim bezi sanmak: Pankreas hem insülin üreten iç salgı hem enzim salgılayan dış salgı bezi görevindedir.

İlgili konular

• Duyu Organları ve Sistemlerin Sağlığı
• Sindirim, Dolaşım, Solunum ve Boşaltım Sistemleri
• Sindirim Sistemi