Bilişim Etiği ve İlkeleri nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Bilişim etiğinin temel ilkelerini adıyla ve örnekle açıklar.
• İlkel çatışması yaşandığında gerekçeli karar verir.
• Etik karar verme sürecini adım adım yürütür.
• Etik ihlalle karşılaşıldığında doğru yolu izler.
• Bilişim etiğinin temel ilkeleri dürüstlük, saygı, gizlilik, sorumluluk, eşitlik, yarar ve zarar vermemedir kavramını öğrenir ve uygular.

Anahtar fikirler

• Bilişim etiğinin ilkeleri; dürüstlük, saygı, gizlilik, sorumluluk, eşitlik, yarar ve zarar vermemedir.
• Kurallar herkesin bildiği ve herkes için geçerli olan ölçüyü ifade etmelidir; kendi lehine bükülen kural etik değildir.
• İlkel çatışması yaşandığında durum, ilgiler ve ilkeler belirlenir; seçenekler karşılaştırılarak karar verilir.
• Etik kararın gerekçesi yazılmalıdır; «böyle yapmak doğru» demek yeterli değildir.
• Gizlilik ilkesi gereği paylaşım öncesi izin alınır ve kişinin özel hayatı korunur.
• Etik ihlalle karşılaşıldığında durum durdurulur, kayıt tutulur ve yetkiliye bildirilir.

Konunun özeti

Dürüstlük, kendi çalışmasını olduğu gibi sunmayı; saygı, başkasının görüşüne değer vermeyi; gizlilik, özel hayatı korumayı; sorumluluk, davranışın sonucunu üstlenmeyi; eşitlik, fırsatı paylaşmayı; zarar vermeme ise bilinerek zarar vermemeyi gerektirir. Bu ilkeler çatıştığında durum ve ilgiler belirlenir, seçenekler karşılaştırılır ve karar gerekçesiyle verilir. Etik düşüncenin ölçütü gerekçe üretebilmektir. Etik ihlalle karşılaşıldığında durum durdurulur, kayıt tutulur ve yetkiliye bildirilir; kendi hatasını fark eden kişi düzeltmeyi kabul edip özür dilemelidir.

Sık yapılan hatalar

• Kuralı kendi lehine bükmek: Herkes için geçerli olmayan bir yorum etik değildir; kural herkes için aynı ölçüyü içermelidir.
• Gerekçesiz karar vermek: «Doğru olan budur» demek yeterli değildir; kararın nedeni açıklanmadan savunulmaz.
• Zarar verilen kişi başkası diye kayıtsız kalmak: Zararın kime uyduğu etik değerlendirmeyi değiştirmez.

İlgili konular

• Bilişim Etiği ve Dijital Davranış
• Siber Güvenlik ve Kişisel Veri
• Dijital Ortamlarda Gizlilik ve Güvenlik
• Yapay Zekâ Kavramı
• Günlük Hayatta Yapay Zekâ
• Yapay Zekâ Kullanım Alanları ve Alt Dalları