tyt. SınıfTürkçe

Ses Bilgisi ve Yazım Kuralları — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Ünlü ve ünsüz harflerin sayısını ve sınıflandırmasını açıklar.
Büyük ünlü uyumunu örnek sözcüklerle uygular.
Ünsüz yumuşaması, ünsüz düşmesi, ünlü düşmesi ve kaynaşmayı ayırt eder.
Bağlaç de/da ile hâl eki -da/-deyi doğru biçimde yazar.
Büyük harf, unvan, kısaltma ve sayı yazımı kurallarını uygular.
Ses olaylarını ve yazım kurallarını sınav sorularında gerekçeli olarak değerlendirir.

Ses olayları yalnız ek getirilirken veya sözcük türetilirken meydana gelir.
Büyük ünlü uyumunda belirleyici olan sözcüğün ilk hecesindeki ünlüdür.
de/da yı ayırmak için sözcüğü cümleden çıkarma testi uygulanır.
Ay, gün, ay ve bayram adları cümle içinde küçük harfle yazılır.
Unvan adın yanında ise bitişik, tek başına ise ayrı yazılır.
Özel ada gelen çekim eki kesme işaretiyle ayrılır (Ankara'da).
Büyük ünlü uyumunda sözcüğün ilk hecesindeki kalın ya da ince ünlü, sonraki hecelerin de özelliğini belirler.
Soru eki mi ayrı yazılır, nispet eki olan -si ise bitişik yazılır; ikisi de tek heceli görünse de işlevleri farklıdır.
Sayılarla birlikte kullanılan zarf eki bitişik yazılır: üçte, beşte, yirmide biçimindeki örnekler sınavın klasiklerindendir.

Bağlaç de/da yı bitişik yazmak: Bağlaç her zaman ayrı yazılır; bitişik yazım yalnız hâl eki içindir.
ki ile -ki yi karıştırmak: Bağlaç ki ayrı, sıfat yapan ek bitişiktir: dünkü, akşamki.
Ses olayını ek türü belirlemeden cevaplamak: Yalın hâl eki ünlüyle, çoğul ek ünsüzle başlar; yön bu yüzden belirlenir.
Ay adlarını büyük harfle yazmak: Mart, nisan gibi ay adları cümle içinde daima küçük harfle yazılır.
Büyük ünlü uyumunda son heceye bakmak: Belirleyici olan ilk hecedeki ünlüdür, kuraldan önce ilk hece okunur.
Soru eki miyi bitişik yazmak: Soru eki daima ayrı yazılır; Geldi mi biçimindeki ayrı yazım kuralı hiçbir durumda ihlal edilmez.
Ünsüz düşmesi ile ünsüz yumuşamasını karıştırmak: Düşmede ses tamamen kaybolur, yumuşamada ses bir başkasına dönüşür; ikisi aynı şıkta verilirse ayrım belirleyicidir.

de/da sorusunda şıkkı bekleme; cümleyi zihninden kur, sözcüğü çıkar, anlamı dinle.
Ses olayı sorularında önce ek yazılır, sonra tablo uygulanır; adım atlanırsa hata kaçınılmazdır.
Kaç ünlü harf sorularında sayımı gözle değil, parmakla yap; sınavda hızlı ve hatasızdır.
Büyük harf sorularında üç grubu ayrı işaretle: özel adlar, cümle başları, din-dil-ırk adları.
Tipik sınav tuzağı, ay ve gün adlarını büyük harfle yazıp seni yanıltmaktır; cümle içini kontrol et.
Sınavda de/da, mi/mı ve ki sorularında önce sözcüğün işlevini belirle, sonra yazım kuralını uygula; kural ezberi yerine cümle testi hız kazandırır.
Ses olayı sorularında kökü kâğıda yazıp eki eklemeyi dene; dönüşümü görmek, kuralı hatadan korur.
Büyük ünlü uyumunda sözcüğü heceye böl; ilk hece referans alınarak kalan heceler iki saniyede denetlenir.