Anlatım Biçimleri — Çalışma Sayfası

Bu konuda öğrenecekleriniz

• Betimleme, açıklama, anlatma, tartışma ve öyküleme biçimlerini tanır.
• Bir metnin anlatım biçimini ayırt edici ölçütlerle belirler.
• Betimlemenin unsurlarını tanır ve sıralamayı kavrar.
• Açıklamanın temel ilkelerini örneklerle gösterir.
• Tartışma metninin aşamalarını tanır.
• Konuya uygun anlatım biçimini gerekçesiyle seçer.
• Verilen metinleri biçimlerine göre sınıflandırıp sayar.

Önemli noktalar

• Metin türü ne amaçla yazıldığını, anlatım biçimi hangi yöntemle aktarıldığını belirtir.
• Betimlemede renk, şekil, koku, doku ve boy temel unsurlardır.
• Açıklamada görüş karşılaştırılmaz, yalnız bir şey anlatılır.
• Anlatmada kişi, yer ve zaman bilgisi bulunur.
• Tartışmada farklı görüşler karşılaştırılır ve sonuçta bir yargıya varılır.
• Aynı konu farklı biçimlerde anlatılabilir; biçim konuyla değil amaçla belirlenir.

Formüller ve kurallar

• Betimleme = nesne ya da kişinin gözle görülen özelliklerle aktarılmasıdır
• Açıklama = bir olgu ya da kavramın neden-sonuç ilişkisiyle ele alınmasıdır
• Anlatma = olayların zaman sırasına göre aktarılmasıdır
• Tartışma = bir konu hakkında farklı görüşlerin karşılaştırılmasıdır
• Öyküleme = kişiler aracılığıyla deneyim aktarılmasıdır
• Betimleme unsurları = renk, şekil, koku, doku ve boydur
• Metin türü ile anlatım biçimi = amaç ve yöntem bakımından farklı kavramlardır

Sık yapılan hatalar

• Metin türüyle anlatım biçimini karıştırmak: Deneme bir metin türüdür; tartışma ise bir anlatım biçimidir. İkisi farklı kavramlar olduğu için karıştırılmamalıdır.
• Betimlemede açıklama aramak: Betimlemede nesnenin nasıl göründüğü anlatılır; nedenleri açıklamak betimlemeye girmez.
• Açıklamayı tartışma sanmak: Açıklamada yazar bir görüş karşılaştırmaz; tartışmada farklı görüşler yan yana konur.
• Anlatma ile öykülemeyi ayıramamak: Anlatma olayları aktarır, öyküleme ise kişileri konuşturup deneyim aktarır.
• Yalnız konuya bakmak: Biçim, yalnız konuya göre belirlenmez; aynı konu betimleme ile de açıklama ile de anlatılabilir.
• Betimleme unsurlarını atlamak: Betimlemede renk, şekil, koku, doku unsurları aranır; bu unsurların hiçbiri yoksa metin betimleme değildir.

Hızlı tekrar ipuçları

• Metinde renk, şekil ya da koku gibi unsurlar arayın; bulunuyorsa betimleme düşünün.
• "Çünkü", "bu yüzden", "sebebi" gibi ifadeler açıklama biçimini işaret eder.
• Olayların "önce", "sonra", "ardından" sıralanması anlatma biçimini işaret eder.
• "Bir görüşe göre", "başka bir görüşte" gibi ifadeler tartışma biçimini işaret eder.
• Kişilerin konuşturulduğu metinlerde öyküleme düşünün.
• Aynı konunun farklı biçimlerde anlatılışını karşılaştırarak ayırt edici özelliği bulun.

Kendini dene

Bu sayfayı okuduktan sonra Anlatım Biçimleri konusunun çözümlü sorularını çöz.

Konu anlatımına dön · Hesap aç, ilerlemen kaydedilsin