tyt. SınıfTürkçe
Paragrafta Ana Düşünce — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Paragrafın tanımını ve temel özelliklerini açıklar.
- Ana düşünce ile yardımcı düşünce arasındaki farkı belirtir.
- Bir paragraftan ana düşünceyi gerekçesiyle çıkarır.
- Paragrafın giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini ayırt eder.
- Paragrafta anlatım biçimlerinin düşünceyi nasıl etkilediğini açıklar.
- Paragraftaki yardımcı düşünce sayısını bulur ve gerekçelendirir.
- Verilen paragrafları türlerine göre sınıflandırır.
Önemli noktalar
- Paragrafın bütünlüğü, cümlelerin aynı düşünceye bağlanmasıyla oluşur.
- Ana düşünce en çok yer verilen ve diğerlerini kapsayan düşüncedir.
- Yardımcı düşünce tek başına okunabilir ama paragrafın bütününü kapsamaz.
- İlk cümle ana düşünce olduğu anlamına gelmez; giriş bölümü yalnız konuyu tanıtır.
- Düşünce sayısı cümle sayısına eşit değildir.
- Ana düşünce uzunlukla değil kapsayıcılıkla belirlenir.
Formüller ve kurallar
- Paragraf = aynı düşünceye bağlanmış birden çok cümleden oluşan bütünlüklü yazı birimidir
- Ana düşünce = bütün cümlelerin yönlendiği ve en çok yer verilen düşüncedir
- Yardımcı düşünce = ana düşünceyi açıklayan ya da örnekle destekleyen düşüncedir
- Paragraf yapısı = giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşur
- Düşünce sayısı = birbirini açıklayan cümlelerin oluşturduğu blok sayısıdır
- Ana düşünce ölçütü = kapsayıcılık ve yer verilme sıklığıdır
- Paragraf türleri = açıklama, betimleme, anlatma ve tartışma biçimlerindedir
Sık yapılan hatalar
- İlk cümleyi ana düşünce sanmak: Giriş cümlesi konuyu tanıtır ama bütün cümlelerin yönlendiği düşünce değildir; bu yüzden ilk cümle doğrudan seçenek yapılmamalıdır.
- Yardımcı düşünceyi ana düşünce saymak: Yardımcı düşünce tek başına okunabilen, ancak bütün paragrafı kapsamayan düşüncedir.
- Paragrafı cümle cümle okumak: Paragraf sorularında her cümle tek tek değerlendirilirse bütünlük kaybolur; önce genel yön okunmalıdır.
- En uzun cümleyi ana düşünce saymak: Ana düşünce uzunlukla değil kapsayıcılıkla belirlenir; uzun bir cümle diğer cümleleri kapsamıyor olabilir.
- Düşünce sayısını cümle sayısına eşitlemek: Düşünce sayısı ile cümle sayısı aynı değildir; birkaç cümle tek bir düşünceyi oluşturabilir.
- Sonuç bölümünü atlamak: Paragrafın sonunda bir yargı kurulmuşsa bu bölüm ana düşünceyi en açık biçimde özetler ve gözden geçirilmemelidir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Ana düşünceyi bulmak için "bu cümle hangi düşünceyi açıklıyor" diye sorun.
- Paragrafta en çok tekrar eden ve en geniş kapsamlı düşünce genellikle ana düşüncedir.
- Yardımcı düşünceyi bulmak için "ana düşünce çıkarılsaydı bu cümle gereksiz kalır mıydı" diye sorun.
- Düşünce sayısını bulurken cümleleri birbirini açıklama ölçütüne göre bloklara ayırın.
- Paragraf türünü anlatım biçiminden tanıyın: gözle görülen betimleme, neden açıklama yapılır.
- Hata-avı soru kökünde olumsuzluk "yanlıştır", "doğru değildir" ya da "sayılmaz" biçimlerinde kurulur.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.