tyt. SınıfTürkçe
Bağlaç ve Cümle Bağlayıcıları — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Bağlaç kavramını tanır ve bağladığı birime göre sınıflandırır.
- Çift ve üçlü bağlaçları tanıyıp cümledeki karşılıklarını bulur.
- Anlamca birbirine yakın bağlaçları ayırt eder.
- Bağlaçların yazımıyla ilgili de/da ve bile ayrımını uygular.
- Sıralı, bağlı ve bağımlı cümlelerde bağlaçları doğru adlandırır.
- Bir cümledeki bağlaç sayısını bulur ve görevini belirler.
- Verilen cümle grubunda bağlaçları türlerine göre sınıflandırır.
Önemli noktalar
- Bağlacın türü, bağladığı birime ve taşıdığı anlam ilişkisine göre belirlenir.
- Çift bağlaçta bağlaç iki tanedir; yalnız biri sayılmamalıdır.
- Ve aynı soydan, ile farklı soydan ögeleri bağlar.
- De/da bağlacı koyutma anlamı taşır ve kendisinden sonra isim ya da zamir ister.
- Bile bağlacı ayrı yazılır ve içinde bulunduğu sözcüğün sonuna gelir.
- Çünkü bağlacı gerekçe bildirir ve ikinci cümlenin sonunda kullanılır.
Formüller ve kurallar
- Bağlaç = bağladığı birimin anlam ilişkisini gösteren sözcüktür
- Sözcük bağlacı = tek sözcüğe bağlanan bağlaçtır
- Öbek bağlacı = sözcük öbeğine bağlanan bağlaçtır
- Cümle bağlacı = iki cümleyi birbirine bağlayan bağlaçtır
- Çift bağlaç = iki bağlaçtan oluşan yapıdır; cümlenin başında ya da sonunda gelir
- De/da kuralı = kendisinden sonra isim ya da zamir gelirse bu bağlaç yazılır
- Bile kuralı = ayrı yazılır ve içinde bulunduğu sözcüğün sonuna gelir
Sık yapılan hatalar
- Anlam ilişkisini gözden kaçırmak: Bağlaçtan önce ve sonra gelen bölümlerin ilişkisi bağlacın anlamını belirler; bağlaç adı bu ilişki bilinmeden bulunamaz.
- de/da yazımını yanlış uygulamak: De/da bağlacı kendisinden sonra yalnız isim ya da zamir gelirse kullanılır; fiilden sonra gelen ek de/da ayrımına girmez.
- Bile bağlacını yanlış yazmak: Bile bağlacı ayrı yazılır ve içinde zaten bulunduğu sözcüğün sonuna gelir; bileşik sözcük oluşturmaz.
- Çift bağlaçları tek saymak: Hem … hem, ne … ne, ister … ister gibi yapılarda bağlaç iki tanedir; yalnız biri sayılamaz.
- Ve ile ile bağlaçlarını karıştırmak: Ve aynı soydan ögeleri, ile farklı soydan ögeleri bağlar; ögelerin cinsi denetlenmelidir.
- Çünküyü cümle başında kullanmak: Gerekçe bildiren çünkü bağlacı ikinci cümlenin sonunda gelir; sonuçtan önce kullanılamaz.
Hızlı tekrar ipuçları
- Bağlacın türünü bulmak için önce bağlandığı birimi sorun: sözcük, öge mi cümle mi?
- Çift bağlaçlı cümlelerde iki bağlaç noktasını da işaretleyin; sayımı iki yapın.
- Ve ile ile bağlaçlarını ayırmak için ögelerin cinsini karşılaştırın.
- De/da bağlacı için fiilden sonra mı isimden sonra mı geldiğine bakın.
- Çünkü bağlacı hiçbir zaman cümlenin başında gelmez.
- Hata-avı soru kökünde olumsuzluk "yanlıştır", "doğru değildir" ya da "sayılmaz" biçimlerinde kurulur.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Bağlaç ve Cümle Bağlayıcıları konusunun çözümlü sorularını çöz.