tyt. SınıfTürkçe

Sözcük ve Cümle Anlamı — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Sözcüğün gerçek, mecaz ve terim anlamlarını cümle içindeki bağlamla birlikte ayırt eder.
Eş, zıt ve yakın anlamlı sözcükleri kavram ilişkisi üzerinden doğru değerlendirir.
Deyim, atasözü ve ikilemeleri yapı ve işlev yönünden ayırt eder.
Cümleler arasında neden-sonuç, amaç-sonuç, koşul ve karşıtlık ilişkilerini belirler.
Anlamca en yakın cümle sorularında yargı yönünü, niceliği ve zamanı koruyarak eleme yapar.
Cümlenin vermek istediği iletiyi kendi cümleleriyle yeniden ifade eder.

Sözcüğün anlamı cümle içindedir; tek başına sözlük anlamı çoğu zaman yetersiz kalır.
Mecaz anlamda sözcük gerçek anlamından uzaklaşır, terim anlam ise bir uzmanlık alanına bağlıdır.
Yakın anlamlı sözcükler eş anlamlı değildir; kapsamları farklıdır.
Neden-sonuçta sonuç gerçekleşmiştir, amaç-sonuçta henüz gerçekleşmemiş olabilir.
Anlamca en yakın cümlede nicelik (bazı, çoğu, hiçbiri) değişirse şık yanlış olur.
Cümle tamamlamada şık hem kendi başına doğru hem de bağlamla akışlı olmalıdır.
Mecaz anlam, sözcüğün gerçek anlamından bağlam sayesinde uzaklaşır; bu yüzden sözcük tek başına değil cümle içinde incelenir.
Deyim ve atasözü aynı değildir: atasözü tek başına cümle olabilen yargı bildirir, deyim ise cümle içinde bir öge olarak çalışır.
Anlamca en yakın cümlede nicelik sözcükleri değişmişse şık ne kadar benzer görünürse görünsün yanlıştır.

Deyimi sözcük sözcük okumak: Deyimler kalıplaşmış bütünlerdir; burnu havada ifadesi burnun yüksekliğiyle ilgili değildir, kibirlilik anlatır.
için görünce amaca yormak: için bazen gerçekleşmiş nedeni de gösterir; ayırma için eyleme hangi amaçla sorusu sorulmalıdır.
Yakın anlamlıyı eş anlamlı sanmak: Yapmak ile etmek benzerdir ama kapsamları farklıdır, aynı kavramı karşılamaz.
Olumsuz yargıda şıkları olumlu değerlendirmek: Olumsuzluk eki, anlamca en yakın cümlede mutlaka korunmalıdır.
Örneği yargı sanmak: Destekleyici örnek cümle yardımcı fikirdir, cümlenin asıl amacı değildir.
Atasözü ile deyimi karıştırmak: Atasözü ders verir ve tek cümle olur, deyim ise cümle içinde durum bildirir; ikisi aynı şıkta verilirse işlev ayrımı belirleyicidir.
Gerçek anlamı bağlam dışında düşünmek: Sözcük gerçek anlamıyla cümleye oturmuyorsa mecazdır; kararı sözlük karşılığı değil bağlam verir.
Nicelik sözcüklerini yok saymak: Bazı öğrenciler ifadesi tüm öğrenciler anlamına gelmez; bu, sınavın en sık kullandığı tuzaktır.

Sözcük anlamında ilk iş sözcüğü cümleye koyup bir anlam süzgecinden geçirmektir; sözlük anlamı tek başına yetmez.
İlişki sorularında önce şıklara bak, yalnız iki ilişki türü varsa tablo yazmadan tek karşılaştırmayla çöz.
Anlamca en yakın cümlede niceliği ve olumsuzluğu işaretle; bu iki işaret şıkların yarısını siler.
Deyim sorularında kendi cümlenle karşılığını söyleyebiliyorsan şık doğrudur.
Tipik sınav tuzağı, özne ya da zamanı sessizce değiştiren şıktır; kalan iki şıktan bunu kontrol et.
Sınavda anlam sorularında önce cümlenin yargı yönünü belirle; şıklar genellikle iki seçenek arasında sıkışır, ikisini karşılaştırıp bitir.
Eleme yaparken nicelik sözcüklerini (bazı, hiçbir, hep, çoğu) şıkların üzerinde işaretle; yön aynı kalsa bile nicelik değişmişse şık elenir.
Deyim sorularında şıktaki parçalı okumayı hemen reddet; deyim her zaman bütün olarak çözümlenir.