tyt. SınıfTarih
Atatürk İlkeleri — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Atatürk İlkelerinin hangi deneyim ve çalışmalardan doğduğunu sorgular.
- Altı ilkeyi tanımlayarak her birinin ayırt edici özelliğini belirtir.
- Laiklik ile dinsizliğin, devletçilik ile devlet tekelini birbirinden ayırır.
- Milliyetçilik ile ırkçılık ve Turancılık arasındaki farkı ortaya koyar.
- İlkelerin birbirini tamamlayıcı niteliğini somut örneklerle gösterir.
- Yönetim biçimi, din ve hukuk alanındaki uygulamaları ilkelerle eşleştirir.
- Dil, eğitim ve kadın hakları alanındaki değişiklikleri ilkelere bağlar.
- Ekonomi alanındaki uygulamaları devletçilik ve halkçılık açısından değerlendirir.
- Sınavda en sık karıştırılan ilke yorumlarını tespit ederek eler.
Önemli noktalar
- Atatürk İlkeleri, Kurtuluş Savaşı deneyimleri ve inkılap çalışmalarından süzülerek ortaya çıkmıştır.
- Altı ilke vardır: Cumhuriyetçilik, Halkçılık, Devletçilik, Milliyetçilik, Laiklik ve İnkılapçılık.
- Cumhuriyetçilik diğer ilkelerin ortak çatısı olarak bir düşünce sisteminin temelidir.
- Halkçılık, halkın yönetime katılmasını ve devletin halkın yararına işletilmesini savunur.
- Devletçilik, ekonomide devletin etkin olmasını savunur; özel girişimi ortadan kaldırmaz.
- Milliyetçilik, ırkçılığı ve genişleme hedefini reddeder; dost milletlerle iyi ilişkiyi esas alır.
- Laiklik, din ile devlet işlerinin ayrılmasıdır; dinsizlik anlamına gelmez.
- İnkılapçılık, toplumsal sorunların sürekli yenilik yoluyla çözülmesini öngörür.
- Devlet biçiminin cumhuriyet olarak değişmesi 1923, halifeliğin kaldırılması 1924 yılında gerçekleşmiştir.
- Yeni yazı sistemi 1928'de, çok partili siyasi hayata geçiş 1930'da yaşanmıştır.
- Kadınlara milletvekili olma hakkı 1934'te, şapka kanunu ise 1935'te kabul edilmiştir.
- İlkeler kademeli olarak gündeme gelmiş, aynı anda uygulanmamıştır.
Formüller ve kurallar
- Cumhuriyetçilik = halk egemenliği + meclis üstünlüğü + yönetim biçiminin değişmesi
- Halkçılık = halkın yönetime katılması + devletin halkın yararına işletilmesi
- Devletçilik = devletin ekonomide etkin olması + özel girişimle birlikte kamu düzeni
- Milliyetçilik = vatan sevgisi + Türklüğün korunması − ırkçılık ve genişleme hedefi
- Laiklik = din ile devlet işlerinin ayrılması + dinin bireysel vicdan meselesi sayılması
- İnkılapçılık = sürekli yenilik + sorunların devrim yoluyla çözülmesi
- İlkelerin bütünlüğü = bir ilkenin uygulanabilmesi için diğer ilkelerle birlikte düşünülmesi
- İlke–uygulama eşlemesi = yönetim biçimi → cumhuriyetçilik; kadın hakları → halkçılık; sanayi ve altyapı → devletçilik; dil ve eğitim → milliyetçilik; hukuk ve mahkemeler → laiklik; kurumsal yenilik → inkılapçılık
Sık yapılan hatalar
- Laikliği dinsizlik sanmak: Laiklik din ile devlet işlerinin ayrılmasıdır. Kişi inançlarını serbestçe yaşamaya devam eder; devlet hiçbir dinin hizmetinde olmaz. Dinsizlik ise dinin bireysel hayattan da çıkarılmasıdır.
- Devletçiliği devlet tekeli sanmak: Devletçilik, ekonomide devletin etkin olmasını savunur; özel girişim, bireysel çalışma ve kamu düzeni birlikte yürür. Sadece devletin ürettiği bir ekonomi bu ilkenin tanımı değildir.
- Milliyetçiliği ırkçılığa bağlamak: Milliyetçilik vatan sevgisi, dilin ve kültürün korunması ve Türklüğün üstünlüğüyle ilgilidir. Irk üstünlüğü iddiası ile genişleme hedefi bu ilkenin dışında tutulan yaklaşımlardır.
- Halkçılığı halkın yönetimden uzak tutmakla özdeşleştirmek: Halkçılık, halkın yönetime katılmasını ve devletin halkın yararına işletilmesini savunur. Devletin halka karşı kapalı bir yönetim biçimi kurması bu ilkeye ters düşer.
- İlkeleri birbirine rakip maddeler gibi sıralamak: Altı ilke birbirini tamamlar ve bir düşünce sistemi oluşturur. Cumhuriyetçilik yönetim biçimini belirlerken halkçılık onun kimin yararına olacağını, devletçilik ekonomik aracını tanımlar.
- İlkelerin hepsinin aynı anda uygulanmış olduğunu varsaymak: Uygulamalar kademeli olmuştur. Yönetim biçimi, din ile devlet ilişkisi, yazı sistemi, çok partili siyasi hayat ve kadın hakları birbirinden farklı yıllarda gündeme gelmiştir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Bir ilkeyi okurken "ne" ve "ne değildir" sorusunu birlikte sorun. Laiklik için ikinci yarı, devletçilik için de ikinci yarı sınavda en çok puan kaybettiren kısımdır.
- "Efendilik" sözcüğü halkçılıkla ilişkilendirilir. "Halkın efendisi değil, halk hizmetindeki efendidir" biçimindeki ifade bir söz aktarımıdır; dini bir hüküm ya da kutsal metin anlamı taşımaz.
- "Irkçılık" ve "Turanculuk" sözcükleri geçen şıklarda milliyetçilik ilkesine ait oldukları düşünülebilir, ancak bu ilkelerin reddettiği yaklaşımlardır. Doğru seçenek, reddi içeren ifadedir.
- "Efendi" ve "halk" sözcükleri aynı şıkkarda birlikte geçtiğinde halkçılık akla gelir. "Halk birliği" ve "memleket" sözcükleri ise kongreler dönemini anlatır.
- Dil, eğitim ve kültür alanındaki inkılaplar milliyetçilik ile ilişkilendirilir. Bu alanda sorulan sorularda "hangi ilke?" sorusunun cevabı genellikle milliyetçiliktir.
- Hukuk düzeni, mahkemeler ve din işlerinin ayrılması laiklikle ilişkilendirilir. Ancak "mahkemelerin bağımsız olması" gibi ifadeleri laiklik adıyla sunulmuş şıklarda eleyin.
- Sıralama sorularında önce her olayın yılını yazın, sonra küçükten büyüğe dizin. Uygulama yıllarını karıştırmamak, bu konudaki en sık hatadır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Atatürk İlkeleri konusunun çözümlü sorularını çöz.